Bij Albert gaat het om ruim vier kilo aan gouden munten, bijna een kwart miljoen euro, te betalen voor het einde van deze maand. Albert, in Iran geboren, voor zijn werk naar Nederland verhuisd, zou niet weten hoe hij dat moet doen. ‘Dit geld heb ik niet.’
Ik schreef eerder over Iraanse mannen die in het seculiere Nederland worden achtervolgd door de ‘bruidsgave’, de traditionele zogenaamde mahr, die zij in hun thuisland toezegden aan hun echtgenote. Vorige week oordeelde het gerechtshof Amsterdam dat Albert moet betalen. Afspraak is afspraak.
Toen Albert achttien jaar geleden in Iran trouwde, studeerde hij nog. Ze kenden elkaar nog niet zo goed. Het ja-woord werd geregeld in slechts een week. In de huwelijksovereenkomst stonden de gebruikelijke dingen: hij zou zijn bruid een heilige koran, een spiegel en een paar kaarsen geven, en natuurlijk een ‘bruidsgave’ van 500 gouden munten.
‘Dat was veel, maar het was in de mode. Vrouwen wilden een groot aantal gouden munten, dat geeft aanzien.’ Hij was jong, hij dacht: het is een dode letter, ik hoef nooit echt te betalen. Want kiest de vrouw in Iran voor echtscheiding, dan kan dat meestal pas als ze eerst weer grotendeels afstand doet van haar bruidsgave.
De scheiding, kort nadat het jonge stel een huis had gekocht vlakbij Amsterdam, escaleerde dramatisch. Gedoe over spullen en de kinderen, beschuldigingen van geweld, haar woord tegen het zijne. Over de koran, de spiegel en de kaarsen uit het huwelijkscontract ging het niet in de Nederlandse rechtszaal. Wel over de gouden munten en het equivalent daarvan in harde euro’s.
Volgens het gerechtshof kan het best zo zijn dat de vrouw in Iran haar bruidsgave moet opgeven om te scheiden. Maar in Nederland is dat ‘in strijd met de openbare orde’. Dit zou een ‘financiële sanctie’ betekenen op het recht om te scheiden. Daarom gebeurt hier wat in Iran niet kan: Albert moet de hele bruidsgave betalen. Zo grasduinen Nederlandse rechters in het islamitische huwelijksrecht.
Net als Albert is Siamak een hoogopgeleide Iraanse kennismigrant. Kort nadat hij en zijn vrouw in Nederland waren gearriveerd, ging zij bij hem weg. Nu eist ze van hem elf kilo in gouden munten, omgerekend circa zes ton in euro’s.
Indertijd drongen haar ouders aan op deze torenhoge bruidsgave. Zijn zaak is nog onder de rechter. Stel dat hij moet betalen? ‘Ik zou de rest van mijn leven in de schulden zitten.’ Hij wil elke Iraanse expat die naar Nederland komt op het hart drukken om ‘eerst bij de notaris vast te leggen dat je geen gouden munten hoeft te betalen’.
Het kan anders. Begin dit jaar oordeelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden dat een Iraanse vrouw geen aanspraak maakt op haar bruidsgave van ruim vier ton. Omdat zij zelf wil scheiden, zou ze in Iran immers ook geen goud krijgen. In strijd met de openbare orde? De rechters vinden van niet. Van ‘gevangenschap van de vrouw in het huwelijk’ is geen sprake. Ze krijgt alleen geen gouden munten.
Deze uitspraak is een ‘koerswijziging’, zegt Mojgan Ahmadi, de advocaat van de man. Ze heeft zelf Iraanse wortels, de bruidsgave noemt ze een ‘belachelijk’ fenomeen. Natuurlijk: eigenlijk is het van de mannen zelf onverstandig dat ze hiermee akkoord gaan. Maar als ze dat zouden weigeren, komt de reputatie van het meisje in het geding.
Wat je als advocaat moet doen, vindt zij, is in de rechtszaal met het Iraanse Burgerlijk Wetboek in de hand duidelijk uitleggen dat zo’n bruidsgave op papier heel wat lijkt, maar dat dit in Iran meestal anders is bij een scheiding. ‘Want Nederlandse rechters zijn niet goed thuis in het islamitische recht.’
Albert adviseert andere Iraanse mannen die een baan krijgen in Nederland om vooral ‘ongetrouwd’ te komen. Siamak, in afwachting van het rechterlijke oordeel dat hem voor altijd in de schulden kan storten, krijgt soms vragen van zijn zoontje. ‘Papa, waarom kijk je niet blij?’
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns