In de op feiten gebaseerde speelfilm probeert een hechte familie een normaal leven te leiden onder de militaire repressie in het Brazilië van de jaren zeventig – totdat vader verdwijnt.
Een vrouw zwemmend in de zee, opgeschrikt door een militaire helikopter die voorbijvliegt. Met dat omineuze beeld introduceert het Braziliaanse drama I’m Still Here zowel zijn heldin als het terreurregime dat haar bestaan volledig overhoop zal gooien.
De op feiten gebaseerde film begint in het Brazilië van 1971, zeven jaar na de staatsgreep door het leger. Eunice Paiva, een prachtrol van Fernanda Torres, leidt in Rio de Janeiro een gelukkig leven met haar vijf kinderen en echtgenoot Rubens (Selton Mello), die sinds zijn vertrek uit de politiek bij een architectenbureau werkt. Wonend in een gezellig huis tegenover het strand slagen de progressieve Paiva’s erin om de duisternis van de dictatuur goeddeels buiten de deur te houden.
Het in Brazilië extreem succesvolle I’m Still Here, dat onlangs de Oscar voor beste internationale film won, grijpt terug op de in 2015 gepubliceerde memoires van Eunice’ zoon Marcelo. Fraaie, levensechte details te over, zeker in het eerste half uur: regisseur Walter Salles dompelt je volledig onder in het familiegebeuren.
Verliefd fladdert de film over het strand en door het huis, van Eunice die soufflés maakt naar het afscheidsfeestje van oudste dochter Vera (Valentina Herszage), vlak voordat ze in Engeland gaat studeren. Op zulke momenten zie je geen acteurs meer: dit zijn mensen die werkelijk met elkaar samenleven in dit huis, in dit gezin, dit land, deze tijd.
Des te pijnlijker dat het allemaal niet zo kan blijven voor de Paiva’s. Salles (On the Road) maakt dat van meet af aan voelbaar, door hun leven telkens in het perspectief van de grimmige realiteit te plaatsen – de helikopters, de pantserwagens, de razzia’s. Bovendien heeft Rubens herhaaldelijk heimelijke telefoongesprekken en afspraken, buiten Eunice om.
Is hij lid van het verzet? Wat moet Eunice doen wanneer hij wordt opgepakt en afgevoerd? Hoe moet ze het gezinsleven bewaken terwijl ze niet eens weet of Rubens nog leeft?
Die onmogelijke opgave vormt de kern van I’m Still Here (Braziliaanse titel: Ainda Estou Aqui) en van Fernanda Torres’ imposante acteerprestatie. Terwijl Eunice alles op alles zet om de feiten van Rubens’ verdwijning boven water te krijgen, probeert ze haar kinderen een zo zorgeloos mogelijke jeugd te bieden – ook als ze tegen hen moet liegen en alle verdriet, rouw en woede moet opkroppen. Buitengewoon indrukwekkend, hoe dat precaire evenwicht vorm krijgt in Torres’ kalme, uiterst subtiele spel.
Op bejaarde leeftijd wordt Eunice vertolkt door Fernanda Montenegro, de actrice die de vrouwelijke hoofdrol speelde in Salles’ doorbraakfilm Central do Brasil (1998) en in werkelijkheid Torres’ moeder is. Aan het einde komen ook nog foto’s van de echte Rubens en Eunice voorbij, waaronder het familieportret dat werd gemaakt als illustratie bij een artikel over Rubens’ verdwijning.
Noch haar kinderen, noch Eunice zelf konden tijdens die fotosessie hun lach inhouden, toont I’m Still Here in een eerdere scène. Het typeert de film én de vrouw die de film ten voorbeeld stelt: ze kijken de verschrikkingen van de repressie recht in de ogen, maar de levenslust pakt niemand van ze af.
Drama
★★★★☆
Regie Walter Salles
Met Fernanda Torres, Selton Mello, Valentina Herszage, Fernanda Montenegro.
137 min., in 73 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant