De CDU schilderde De Groenen jarenlang af als de bron van alles wat misgaat in Duitsland. Maar nu de partij hun steun nodig heeft voor haar financiële plannen, slaat partijleider Friedrich Merz een verzoenende toon aan – wat hem op hoongelach komt te staan.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
‘Wie bent u en wat hebt u met de heer Merz gedaan?’ De boze woorden, gericht aan CDU-leider en aanstaand bondskanselier Friedrich Merz, markeerden donderdag een knetterend debat in de Bondsdag, de Duitse Tweede Kamer. Daar probeerden aankomende regeringspartners CDU en SPD het grootste financieringspakket uit de moderne Duitse geschiedenis langs de parlementariërs te krijgen – en stuitten ze op felle tegenstand.
De CDU en SPD willen 500 miljard euro lenen om de Duitse infrastructuur te moderniseren. De rem op defensie-uitgaven – en dus Oekraïne-steun – moet helemaal van tafel. Duitse deelstaten moeten zelfstandig meer kunnen lenen.
Dat is nodig, en snel ook, zeggen de coalitiepartners donderdag. Omdat Rusland aan de rand van Europa staat, de VS zich afkeren van Oekraïne en zelfs met importheffingen de EU aanvallen. ‘Europa moet over zijn eigen lot kunnen beschikken’, zei SPD-voorzitter Lars Klingbeil. ‘Daarbij valt Duitsland een leidende rol toe. Wij moeten in staat zijn die uit te voeren.’
Alleen een maatschappelijk stabiel en economisch krachtig Duitsland kan militair sterker worden, zeggen de CDU en SPD. De 500 miljard moeten zowel het concurrentievermogen (een CDU-wens) als het sociale weefsel (een SPD-wens) van Duitsland versterken. Maar daar hebben de partijen wel hulp bij nodig.
Het financieringspakket markeert een ommekeer voor de CDU. De afgelopen jaren voerde die als oppositieleider campagne tégen staatsschulden en vóór begrotingsdiscipline. Daarbij foeterde CDU-leider Merz constant dat de toenmalige regeringspartijen SPD en de Groenen een puinhoop maakten van de Duitse financiën en gokten met de toekomst van jonge mensen.
Een maand geleden won de CDU de verkiezingen, en plots kondigde Merz het grootste leenpakket uit de Duitse geschiedenis aan.
Alleen: daarvoor moet de grondwet worden aangepast. Dat kan alleen met steun van De Groenen, de partij die Merz jarenlang heeft afgeschilderd als de bron van alles wat misgaat in Duitsland. Die bovendien al jaren pleit voor hervorming van de rem op staatsleningen, maar dan voor klimaatbeleid. En die de afgelopen dagen dan ook zei: bekijk het maar.
Dus keek de kiezer donderdag naar een merkwaardig schouwspel in de Bondsdag: de CDU die De Groenen het hof maakte. ‘Ik wil graag een dankwoord richten aan De Groenen’, zei Merz, waarop gelach en gejoel uit de banken klonk. Vervolgens beloofde hij De Groenen 50- van de 500 miljard te oormerken voor het klimaat. ‘Wat willen jullie nog meer?’
Dat leidt vooral tot hoongelach onder De Groenen. Dit is een truc, zegt Andreas Audretsch: ‘Dan wordt straks gewoon in de reguliere begroting 50 miljard minder voor klimaat ingeruimd.’ De deur blijft open, zegt partijleider Felix Banaszak, ‘maar men moet de weg erdoorheen wel zoeken’.
De manier waarop dit gaat is nooit eerder vertoond in Duitsland. Drie weken na de verkiezingen werd donderdag het oude parlement bijeengeroepen. Daarin bestreden de CDU en SPD elkaar de afgelopen jaren, maar vormen ze nu een front. Als ze De Groenen aan boord krijgen, hebben ze daar de tweederdemeerderheid die nodig is voor een grondwetswijziging.
Uitgaand Groenen-economieminister Robert Habeck genoot zichtbaar van het debat. Vorige week werd hij nog door de leider van CDU-zusterpartij CSU uitgezwaaid met de woorden ‘goodbye, gute Reise, auf nimmer Wiedersehen!’, Als een Groenen-politicus Merz uitmaakt voor ‘draaihals’, lacht Habeck hardop.
Behalve harde garanties voor klimaatbestedingen willen De Groenen het defensiepakket uitbreiden. Ze willen geld voor inlichtingendiensten en cyberafweer, maar ook voor civiele bescherming en internationale organisaties.
CDU-leider Merz heeft nog tot dinsdag om De Groenen te overtuigen. Dan is de finale stemming waarbij zij het pakket, en daarmee de financiële basis voor het formatieproces, kunnen maken of breken. Op vrijdag is het dan de beurt aan de Bondsraad, de Duitse Eerste Kamer. Daarin zijn de deelstaten aan zet. Ook zij willen een grotere stuk van de taart van 500 miljard.
Lukt het niet, dan zullen de CDU en SPD alsnog in het nieuwe parlement aan de slag moeten; dertig dagen na de verkiezingen mag het oude parlement niet meer bijeen worden geroepen. Als het zover komt, dan hebben ze voor een tweederdemeerderheid niet alleen De Groenen nodig, maar ook de radicaal-linkse Die Linke. De ultieme politieke nachtmerrie voor CDU-liberaal Merz is om daarmee zijn bondskanselierschap te beginnen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant