Klassieke muziek staat niet bekend om zijn engagement. Toch borrel het verzet tegen het Oekraïnebeleid van Trump vooral hier – en dat is vanuit de geschiedenis logisch te verklaren.
Minstens twintig concerten gaf Christian Tetzlaff (58) ieder jaar in de Verenigde Staten. Maar Amerikanen die zich hadden verheugd op de tournee (acht concerten) van Tetzlaffs strijkkwartet, hebben pech: hij komt niet meer. De Duitse topviolist heeft besloten de VS te boycotten. De aanleiding: het Oekraïnebeleid van president Donald Trump. Elk concert daar betekent ook: belasting afdragen aan de VS. Dat kan Tetzlaff niet meer aan zichzelf verantwoorden.
Wie nog wel naar de VS vertrekt, is de Franse cellist Jean-Guihen Queyras. Maar ook hij maakt een statement. Hij zal al zijn inkomsten uit Amerikaanse optredens overmaken aan het platform United24, waar geld wordt ingezameld voor de verdediging en wederopbouw van Oekraïne.
Wie de sociale media van klassieke musici een beetje volgt, krijgt niet de indruk dat het hierbij blijft. Zo treedt in april en mei uitgerekend de Georgisch-Duitse violiste Lisa Batiashvili op in New York en het door Trump geclaimde Kennedy Center in Washington. Batiashvili is een van de meest uitgesproken artiesten, zeer pro-Europa en -Oekraïne. Daar moet wel iets gebeuren.
Het is interessant dat het artistieke verzet – afgezien van de Duitse powermetalband Iron Savior, die de VS ook boycot – nu vooral uit de hoek van de klassieke muziek komt, een kunstvorm die vaak zijn bestaansrecht moet verdedigen en niet wordt geassocieerd met engagement. Toch is het ook logisch dat het juist hier borrelt.
Wie zich bezighoudt met klassieke muziek, houdt zich bezig met geschiedenis. En van alle componisten die in de jaren dertig en veertig succes hadden, om maar een tijdperk te noemen, weten we heel goed welke keuzes ze hebben gemaakt.
Carl Orff, de man van de Carmina Burana: zelden wordt er een stuk over hem geschreven waarin géén melding wordt gemaakt van zijn verbondenheid met de nazi’s. Richard Strauss, de man van Der Rosenkavalier, blijft in het collectieve geheugen óók de president van de Reichsmusikkammer – het debat over hoe fout hij nou daadwerkelijk was, gaat nog even door. En hoewel Adolf Hitler zes jaar na de dood van Richard Wagner werd geboren, weet iedere klassiekemuziekliefhebber hoe het antisemitisme van Wagner en diens nazaten Hitler inspireerde.
Wie zich met die componisten bezighoudt, laat zich niet alleen benevelen door schoonheid, maar wordt zich er ook van bewust hoe je de geschiedenis in kunt gaan – en weet dat er naast dat heel grote grijze gebied ook zoiets is als goed en kwaad.
Natuurlijk zullen de acties van Tetzlaff en Queyras geen gigantische impact hebben, dat weten ze zelf ook. Ze brengen een offer vanuit hun geweten waarmee ze collega’s en burgers hopen te overtuigen om ook op te staan. Dat verdient alle respect.
Het is te hopen dat hun actie artiesten inspireert die op dit moment meer verschil kunnen maken: de grote popartiesten van nu.
Muziek is er om te verbinden, zullen de critici zeggen. Maar de vraag die daaraan vooraf moet gaan, is waarmee je je verbinden wil.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns