Sinds het aantreden van Trump hebben de Europeanen– toch al een vrij tobberig gezelschap – het defaitisme weer eens stevig omarmd. Sombere hoofden aan de talkshowtafels, zwaarmoedige analisten in de podcasts en ernstige politici in vergaderzalen dragen allen dezelfde boodschap uit: Europa redt het niet zonder de Verenigde Staten.
Onze defensie stelt niets voor zonder hun machtige leger, onze economie duikt in een recessie wanneer Trump tarieven invoert en onze communicatie valt stil zodra Zuckerberg WhatsApp afschakelt. Reddeloos. Eigen schuld. Hadden we maar niet moeten verslappen. Nu rest niets anders dan water en blikvoer inslaan en bibberend afwachten op wat komen gaat.
Het is een merkwaardig zelfbeeld. Ja, we worstelen met hoge energieprijzen en tanende productiviteit, maar de gehele wereld heeft aanpassingsproblemen in het post-covid-, post-globaliseringstijdperk. Een Europees minderwaardigheidscomplex is helemaal niet nodig. Sterker nog: er is alle reden om aan te nemen dat wij ons beter dan de rest kunnen ontworstelen aan de tijdelijke globale malheur. Ons geheim: Europa’s krachtige industriële basis.
Dat klinkt nogal contra-intuïtief. De communis opinio is dat onze zware industrie stervende is. Maar de eigenzinnige econoom Sander Tordoir, van het Berlijnse Center of European Reform, wijst ons er fijntjes op dat het juist die basisindustrie is waarmee Europa de Verenigde Staten dik verslaat: we produceren 50 procent meer staal dan Amerika. Europa maakt 60 procent meer auto’s, veel meer schepen en Airbus bouwt twee maal zoveel vliegtuigen als concurrent Boeing.
In de Europese industrie werken 30 miljoen mensen, aan de andere kant van de oceaan slechts 13 miljoen. Al met al een prima basis om de gevreesde Amerikaanse defensie-industrie naar de kroon te steken. Drie Europese satellietbedrijven sloegen vorige week al de handen ineen om snel Starlink overbodig te maken. Meer volgt.
Defensie op orde brengen kost veel geld. Dat moet dan wel ergens mee verdiend worden. En dan zakt het Europese hoofd alweer snel tussen de schouders. Ons toekomstig verdienvermogen is immers stuk, toch? Nee, onze exportpositie, juist die van nieuwe technologie, is veel sterker dan het gesomber doet vermoeden. ASML is de beste hightech machinebouwer op aarde. En staat niet alleen. De Duitse schonetechnologiesector (warmtepompen, windturbines et cetera) beslaat al meer dan 4 procent van hun totale export. Alle Duitse crisisretoriek ten spijt, dat doet China ze niet na. De EU heeft bovendien een minder grote schuldenlast en heeft dus meer te besteden dan de VS.
Natuurlijk is niet alles rozengeur en maneschijn. Amerikaanse tarieven kunnen veel schade aanrichten, net als Chinese dumping op onze markten. En militair gezien zitten er nog enorme gaten in de Europese verdediging. Er is werk aan de winkel.
Over de auteur
Diederik Samsom is natuurkundige, oud-politicus, voorzitter van de rvc van Gasunie en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar Europa is niet pas gisteren uit haar winterslaap gekomen. Al sinds corona groeit het besef dat we onze eigen spullen moeten kunnen maken. Die urgentie nam verder toe na de Russische inval in Oekraïne.
Klinkende initiatieven als de European Chips act, de Net Zero Industry Act en het European Defense Investment Program zagen afgelopen jaren het levenslicht. Toegegeven, in eerste instantie betrof het vooral woorden en weinig daden. Zo werkt Europese vooruitgang nu eenmaal. Eerst de gezamenlijke taal vinden, dan gezamenlijk handelen.
En dan kan het snel gaan. Geïnspireerd door Draghi’s rapport, opgejaagd door Trumps waanzin en mogelijk gemaakt door de Duitse verkiezingen, kunnen drie Europese ambities nu samensmelten: een onafhankelijke energievoorziening, een duurzame industrie én een krachtige defensie. In ijltempo is de afgelopen weken in Duitsland en Europa de politieke ruimte gecreëerd voor meer dan 2.000 miljard euro aan investeringen.
Daar verandert de beschamende obstructie vanuit de Nederlandse regeringscoalitie niets aan. Die investeringen zullen mede naar nieuwe energie-infrastructuur gaan. Zie de Duitse coalitieplannen, die komende week vermoedelijk met steun van de Groenen worden aangenomen. Zie ook het vervolg dat Brussel geeft aan de Green Deal: de Clean Industrial Deal, waarmee klimaatbeleid aan industriebeleid wordt gekoppeld.
Met nieuwe energie krijgt onze industrie een nieuw leven. Daarmee kan ook de Europese defensie op orde gebracht kan worden. Dat kan snel, juist doordat we al een sterke basis hebben. Een duurzaam, zelfstandig en krachtig Europa ligt dus in het verschiet. Ja, er is tegenwoordig heel veel om bezorgd over te zijn. Maar er is nog méér om hoopvol van te worden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant