Het huidige politieke systeem doet jongeren tekort. Het schort ze niet aan politiek bewustzijn, in tegendeel. Wat ze tekort komen, is politieke inspraak, representatie en behartiging van hun belangen.
Het gaat niet goed met de politieke participatie van jongeren – maar 73 procent van hen stemt überhaupt op een politieke partij, ver onder het landelijke gemiddelde, terwijl de opkomst op lokaal niveau doorgaans nog lager ligt. Dat terwijl een recent onderzoek van de Universiteit van Amsterdam uitwijst dat jongeren wel degelijk politiek zelfstandig en ontwikkeld zijn.
Over de auteur
Arman Akagündüz is student Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Verrassend is het allerminst. Vele jongvolwassenen lopen tegen dezelfde problemen aan: een recordhoge studieschuld, geen huis kunnen kopen of huren en een wereld waar straks niet meer op te leven valt. Wat misschien nog wel het meest wringt, is het gevoel dat de overheid niet actief bezig is om deze zwaarwegende problemen op te lossen. Sterker nog: met de recent voorgestelde langstudeerboete, een oplaaiende discussie over dienstplicht en een fikse rentestijging op de studieschulden, lijkt deze hier juist aan bij te dragen.
Wellicht ligt hier wel de kern van het probleem. Deze leeftijdsgroep komt politieke invloed tekort, doordat ze systematisch ondergepresenteerd worden. Op basis van de demografische samenstelling van Nederland, zouden 18- tot en met 29 jarigen circa 32 zetels moeten bezetten. Echter, momenteel zijn er maar 5 (permanente) Kamerleden die in deze groep vallen. Dat terwijl leeftijd een zeer definiërende eigenschap is van een individu – voor sommigen meer dan gender of herkomst – al helemaal in het kader van politieke belangen.
Het gebrek aan representatie maakt jongeren toeschouwers vanaf de zijlijn in plaats van politieke medestanders. Dit is geen pleidooi voor perfecte representatie. Maar eerlijke inspraak voor volwaardige burgers lijkt niet meer dan redelijk.
Hiervoor is een top-down approach nodig, waarbij de gevestigde partijen de belangen van jongvolwassenen meer zullen moeten behartigen, maar óók door ze aan te stellen en invloed te geven op partijkeuzes, op basis van merites. Denk hierbij aan het reserveren van een substantieel deel van verkiesbare posities op de kieslijsten voor jongvolwassenen, zodat hun stem structureel vertegenwoordigd wordt in de politieke arena.
De omarming van deze initiatieven en het opnemen van jong talent in de politieke besluitvorming is geen gunst, maar een logische stap naar een democratie die ook in de toekomst zal bloeien en die recht zou doen aan hun aandeel in de samenleving. Wanneer mensen zichzelf terugzien in de Kamer, versterkt dat immers het vertrouwen tussen de maatschappij en de overheid. En generaties kunnen in isolatie geen toekomst bouwen. Dat gebeurt in samenspel – waarbij iedere stem een volwaardige plaats verdient.
Politieke jongerenorganisaties (PJO’s) lijken misschien dé aangewezen plek voor jongerenbelangen, maar hun invloed reikt vaak niet verder dan de schaduw van hun moederpartijen. Zo is de JOVD bijvoorbeeld zeer kritisch over de koers van Dilan Yesilgöz en de samenwerking met de PVV – allemaal met weinig effect. De SP heeft ROOD na inhoudelijke meningsverschillen zelfs afgestoten. Mijns inziens, vormt het bestaan van deze organisaties juist eerder een barrière dan een brug naar participatie.
In plaats van een tak binnen de partij te vertegenwoordigen, zijn PJO’s losgekoppeld van hun hoofdpartij, wat hun inspraak in de praktijk flink beperkt. Alhoewel deze partijen al tijden bestaan, is het belangrijk om kritisch te kijken naar het systeem dat de huidige situatie heeft veroorzaakt. Participatie onder een bepaalde doelgroep stimuleren door ze een aparte partij te geven met mínder inspraak en macht, en hooguit een raadgevende functie – het is op zijn minst een opmerkelijke tactiek te noemen. Als hij op een andere groep zou worden toegepast, zou snel evident zijn hoe paradoxaal dit is.
Daar waar, gelukkig, dialogen zijn over representatie van gender en afkomst in de Kamer, ontbreekt het aan eenzelfde dialoog over leeftijdsrepresentatie – met een afbrokkelende democratie tot gevolg. Leeftijd is een bepalende factor in hoe we de wereld ervaren en welke uitdagingen we als prioriteit zien. Als we een toekomst willen bieden aan onze jeugd, moet de maatschappij ze ook een heden verschaffen. En als we toe willen werken naar een inclusieve(re) democratie, dan moeten we niet alleen over de toekomst van onze jeugd spreken, maar hen ook de middelen verlenen om het heden vorm te geven.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant