Met een actieplan tegen vapen wil staatssecretaris voor Preventie Vincent Karremans (VVD) de illegale verkoop van de e-sigaretten aanpakken. Want hoewel er al veel gebeurt, blijkt handhaving in de praktijk zeer lastig en zijn de schoolpleinen nog lang niet vapevrij.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
De toename van het aantal vapende jongeren is al jaren een reden tot bezorgdheid en een stevige aanpak is een breed gedeelde wens van de Tweede Kamer. De cijfers liegen er niet om. Zo gebruikte volgens het Trimbos-instituut in 2023 bijna een kwart van de Nederlandse jongeren tussen de 12 en 16 jaar weleens een vape. Niet alleen lopen zij risico op langdurige verslaving, ook schaadt de nicotine in de vapes het brein en verlaagt de drempel om later sigaretten te roken. In 2024 belandden veertien jongeren in het ziekenhuis door veelvuldig vapen.
Tegen vapen wordt wel opgetreden. Vorig jaar kwam er een verbod op de bij jonge gebruikers populaire vapes met smaakjes. En al sinds 2023 geldt een verbod op onlineverkoop van alle soorten vapes. Vanaf volgend jaar mogen vapes die nog wel legaal zijn alleen worden verkocht in speciaalzaken, net als andere rookwaar.
Toch blijkt het niet genoeg. Nog altijd zijn er ‘zeer zorgelijke signalen’ dat jongeren via straathandel, sociale media of verkoop onder de toonbank aan vapes kunnen komen, aldus staatssecretaris Karremans in een brief waarin hij zijn actieplan tegen vapen uit de doeken doet. ‘Het is niet normaal dat kinderen en jongeren nicotine gebruiken in welke vorm dan ook.’
Daarom wil de staatssecretaris de duimschroeven verder aandraaien. Zo geeft hij extra bevoegdheden aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), verantwoordelijk voor de aanpak van de illegale handel in vapes. Want hoewel de verkoop via sites nu al verboden is, blijkt het in de praktijk lastig om daartegen op te treden.
De NVWA moet nu eerst bewijzen of er ook daadwerkelijk verkoop heeft plaatsgevonden, wat controle tijdrovend maakt. Daarom wil Karremans naast het verkoopverbod ook een aanbodverbod, waardoor alleen al het aanbieden van vapes of navulverpakkingen illegaal wordt. Daarbij komt dat de boete voor online verkoop, nu 1.360 euro, met ongeveer 50 procent omhooggaat.
Ook werkt de staatssecretaris aan een wet waarmee het bezit van een voorraad vapes met een smaakje wordt verboden. Volgens een woordvoerder proberen malafide verkopers bij wie zo’n voorraad is aangetroffen, daarmee weg te komen door te beweren dat ze bestemd zijn voor een ander land waarin geen verbod geldt.
In bijvoorbeeld België en Duitsland mogen vapes met een smaakje nog wel worden verkocht. Ook zijn veel sites die in Nederland verkopen in het buitenland gevestigd. Voor die sites geldt het aanbod- en verkoopverbod ook, maar handhaving is extra moeilijk. De NVWA is grotendeels afhankelijk van samenwerking met andere landen.
Om te voorkomen dat aanbieders erdoorheen blijven glippen, wil Karremans op de langere termijn een Europese aanpak. Een smaakjesverbod moet worden opgenomen in de Europese tabaksproductenrichtlijn, maar dat is een tijdrovend proces omdat steun van andere lidstaten nodig is. Europese regels maken het daarnaast voor Nederland onmogelijk een totaalverbod op vapes in te voeren.
Nederland is dus op zichzelf aangewezen. Naast handhaving kijkt Karremans naar ontmoediging. Zo gaat er op 12 mei een publiekscampagne van start. ‘Met deze voorlichting wil ik heel duidelijk maken dat vapen niet zo onschuldig is als men nog steeds vaak denkt.’
Omgevingen waarin veel kinderen zijn, zoals kinderboerderijen en de kinderopvang, moeten rook- en vapevrij worden. Karremans sluit meer maatregelen zeker niet uit. Zo laat hij onderzoeken of de leeftijdsgrens voor verkoop van sigaretten en vapes kan worden verhoogd van 18 naar 21 jaar.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant