Uitgerekend Nederland voorziet de prille Europese dadendrang van het eerste barstje. Het moment nadert dat de premier op zijn strepen zal moeten gaan staan.
Niets is meer zeker in Den Haag nu Kamer en kabinet in hun onderlinge verkeer alle ongeschreven regels overboord hebben gekieperd. Teruggrijpen op ‘hoe de dingen op het Binnenhof nou eenmaal gaan’ volstaat niet meer om politieke voorspellingen te doen.
De premier zelf, bijvoorbeeld, reisde vorige week af naar de Europese top in de wetenschap dat een meerderheid in de Tweede Kamer niet enthousiast is over de manier waarop de Europese Commissie het ambitieuze Europese herbewapeningsprogramma wil financieren. Sterker: hij wist dat drie regeringspartijen grote bezwaren hadden. Dat een afwijzende motie het voorafgaand aan de top niet haalde, kwam slechts doordat JA21-Kamerlid Joost Eerdmans op het beslissende moment in een file stond.
Niettemin liet Schoof in Brussel weten dat Nederland zich ‘positief en constructief’ achter de Commissie schaarde. Was dat schrijnende naïviteit of magistrale politieke bluf? Zeker is dat het in de oude politiek, onder premiers als Kok, Balkenende en Rutte, onmiddellijk tot een dreigende kabinetscrisis zou hebben geleid. Dit keer echter lieten Wilders, Omtzigt en Van der Plas het gewoon passeren – zo belangrijk was het kennelijk ook weer niet – totdat Eerdmans dinsdag weer present was: motie alsnog aangenomen, de premier in zijn hemd.
Ook dit zou in andere tijden aanleiding zijn geweest voor een dreigende kabinetscrisis. Geen partij laat de eigen minister-president zo op de tocht zetten door de coalitiepartners. Maar met de partijloze Schoof is kennelijk alles geoorloofd.
Het bedroevende resultaat is wel dat uitgerekend Nederland de prille Europese dadendrang na de dreigende Amerikaanse militaire terugtrekking van het eerste barstje voorziet. Voor Moskou is het een welkom lichtpuntje, en Nederland is een onvoorspelbare factor geworden.
En dat was allemaal niet nodig geweest als deze regeringscoalitie eens zou proberen het onderling eens te worden over meer dan een streng asielbeleid, met het nationale perspectief eens een keer wat hoger op de prioriteitenlijstjes dan het platte partijbelang en de volgende opiniepeiling.
Ze komen er nu nog mee weg omdat ReArm Europe nog slechts in de grondverf staat. Veel moet nog worden uitgewerkt, en de lidstaten krijgen nog kansen om aan de voorwaarden te sleutelen. Maar die vlucht naar voren is geen optie meer zodra het – nu waarschijnlijk heel snel – concreet gaat over de boter bij de vis: militaire deelname aan een operatie in Oekraïne.
Want niet álles is opeens anders geworden. Het uitzenden van Nederlandse mannen en vrouwen naar potentieel oorlogsgebied is en blijft de zwaarste beslissing die een regering kan nemen. Een beslissing bovendien die gepaard gaat met zoveel politieke verantwoordelijkheid dat het onbestaanbaar zou zijn dat een regeringspartij daar haar handen vanaf trekt, zoals de PVV nu dreigt te doen.
Een coalitie die het over zoiets wezenlijks niet eens kan worden, heeft simpelweg geen bestaansrecht meer. Als Schoof binnenkort dus niet echt van zijn voetstuk wil tuimelen, zal hij zijn regeringspartners nu snel moeten dwingen tot het streven naar de eensgezindheid waar deze tijd om vraagt. Dat is echt het minste dat hij mag eisen van de mensen die hem vorig jaar in het Torentje hebben gezet.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant