De afgelopen week heb ik mijn abonnement op The Washington Post niet verlengd en een abonnement op The New York Times (NYT) genomen. Dat deed ik niet met plezier, want de Post heb ik jarenlang een uitstekende krant gevonden. Sinds de onthullingen in de Watergate-affaire (1972) hangt er rond de krant een aureool van journalistieke heldhaftigheid en daar neem je moeilijk afstand van.
Helaas werd die weggeblazen door de recente redactionele ingrepen van de eigenaar Jeff Bezos, de miljardair die – ongetwijfeld uit commerciële overwegingen – een knieval maakte voor Donald Trump. De laatste ingreep, die bestond uit de persoonlijke aankondiging van Bezos dat de opiniepagina voortaan alleen nog standpunten zal publiceren die individuele vrijheden en vrije markten verdedigen, ging mij een stap te ver. Voor je het weet ben je in Amerika een vuile communist, ook al verwoord je een keurig sociaaldemocratisch standpunt – dat is daar een traditie die is voortgekomen uit de Koude Oorlog en nooit helemaal is gedoofd.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nauwelijks had ik mijn abonnement omgezet of het was weer raak. In de NYT las ik als eerste dat columniste Ruth Marcus – veertig jaar werkzaam bij de Post – is vertrokken, omdat de column waarin zij Bezos bekritiseert om zijn koerswijziging, stante pede werd geweigerd. Nadat vorige maand al 250 duizend digitale lezers hun abonnement hadden opgezegd en daar twee weken later nog eens 75 duizend overheen kwamen, lijkt de krant rijp voor een nieuwe golf opzeggingen. Ik ben benieuwd hoelang Bezos dit volhoudt.
Dat is natuurlijk ook de ironie van alle pogingen door de Trump-regering om een nieuwe wereldorde af te dwingen. Het zijn niet de Democraten die Trump zullen tegenhouden, noch is het een kritische pers of zijn het weerbarstige rechters, uiteindelijk zal ook Trump keihard aanlopen tegen de wetten van het kapitalistische systeem dat zijn hoofdkwartier heeft in Wall Street. Gisteren daalden de aandelen Tesla in één dag met meer dan 15 procent. Als geen consument die auto nog wil kopen, is het snel afgelopen met Elon Musk. En als lezers massaal hun abonnement opzeggen, is het ook snel afgelopen met The Washington Post.
Onlangs stond in deze krant een interview met Martin Baron, de oud- hoofdredacteur van de Post. Hij zei daarin iets dat mij trof, namelijk dat de Post door het beleid van Bezos ‘een ongelooflijk saai opiniekatern’ dreigt te krijgen, omdat ‘alle columnisten hetzelfde gaan vinden’. Dat deed mij denken aan het toespraakje dat Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok onlangs hield bij de columnistenmarathon in De Balie. Hij zei dat je de Volkskrant moet zien als een café, dat elke dag wordt bezocht door een andere columnist. Jammer alleen dat sommige columnisten zijn vertrokken en nu in rechtse cafés zitten pot te verteren. Hij noemde met name Nausicaa Marbe en Martin Sommer.
Dat is inderdaad jammer. Soms heb ook ik het gevoel dat de vele Volkskrant- columnisten spreken zoals onze ministers, namelijk met één mond. Het zijn bijna altijd keurig nette linkse meningen, daar niet van, maar als samenzang zijn ze intussen wel een beetje saai en voorspelbaar aan het worden. Ik weet niet of Klok het met instemming heeft gezegd of uit zelfkritiek, maar dat is van minder belang. Sylvia Witteman noemde hij trouwens niet. Die zit tegenwoordig ontheemd onder een lelijk fotootje in een Amsterdams lokaal dat Het Parool heet.
Zelf mis ik Sommer het meest, vooral zijn droge verhandelingen over hoe Nederland als het gelukkigste land ter wereld zijn goede humeur verloor. Onlangs verwerkte hij zijn ervaringen als parlementair verslaggever tot een boek: De nieuwe standenstaat. Het stond lang in de top-60, maar werd in deze krant niet besproken, misschien omdat Sommer tegenwoordig in het rechtse café van EW rondhangt, of misschien omdat er bij het voetbalprogramma Vandaag Inside tussen de schuine moppen door gunstig over werd geoordeeld.
Zijn idee dat er een nieuwe aristocratie is ontstaan die weet wat goed voor je is en daardoor onbedoeld de aanjager is geweest van het populisme en het anti-wokisme, wordt overtuigend over het voetlicht gebracht. Dat het vooral D66 is geweest die het legioen van hoogopgeleiden aanvoerde om nog eens (vermoeid) uit te leggen dat er naast de enig juiste wetenschappelijk verantwoorde keuze eigenlijk geen andere politieke keuze bestaat, lijkt overdreven. Helemaal consequent is hij ook niet. Vooral Alexander Rinnooy Kan is de gebeten hond, maar Sommer vermeldt niet dat de ‘machtigste man van Nederland’ veel opiniestukken samen schreef met Louise Fresco, die door dezelfde Sommer juist capabel genoeg werd geacht om een rechts kabinet met Wilders te leiden.
In veel opzichten moest ik bij Sommer denken aan een boektitel van Jan Blokker: Ben ik eigenlijk wel links genoeg? In de kern is kritiek op links trouwens links, alleen begrijpen veel linkse mensen dat niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant