PSV neemt woensdag in Londen formeel afscheid van de Champions League, na de 1-7 tegen Arsenal in Eindhoven van vorige week. Voor Peter Bosz resteert een enorme klus: alsnog de titel proberen te behalen. De PSV-coach in drie delen.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Noem hem gerust een goede of een slechte trainer, maar noem hem alsjeblieft geen acteur. Of, erger nog: een poseur. Dan ontsteekt Peter Bosz maximaal in woede, of minimaal in boosheid. Toch is hierbij gezegd dat Bosz goed kan acteren. Zo liet hij zaterdag weer eens blijken, nadat een verslaggever hem na de zege van PSV op Heerenveen ondervroeg over een nadelige beslissing van scheidsrechter Danny Makkelie.
Bosz is allergisch voor Makkelie, om wie hij zich zelfs eens in Zeist moest verantwoorden bij een strafzaak. Dus ‘antwoordde’ hij stante pede, onhoorbaar met mimiek, om op het einde van zijn fictieve playback op de plopkap te tikken, alsof de microfoon dienst had geweigerd. Juist omdat het spontaan en snel gebeurde, was het geestig, al zullen degenen die hem een acteur vinden zich juist bevestigd zien in hun mening. Hoe het ook zij: Bosz kan in elk geval improviseren.
Op een andere avond bleef hij stokstijf zitten, toen PSV de wedstrijd in de Champions League tegen Sjachtar Donetsk op wonderbaarlijke wijze omdraaide in de slotfase, van 0-2 naar 3-2. Bosz zat daar, als een Grieks beeld tussen hossende stafleden. Wat een acteur, luidde het commentaar. Hij vertelde later dat hij het gewoon niet kon geloven, hoe de wedstrijd was afgelopen, en dat hij zich kon voorstellen dat zijn houding bevreemding wekte.
Bosz is lang niet overal en bij iedereen populair, ook omdat hij in zekere zin ongrijpbaar is. Hij is soms heel kritisch op het spel van PSV als anderen lovend zijn over het voetbal, of juist zalvend in zijn commentaar als anderen kritisch zijn.
Het is alsof hij het erom doet. In tijden van crisis bij PSV, dat de kansen op een zeker lijkende titel vooralsnog uit handen gaf door een belabberde fase na de winterstop, zegt hij alleen verantwoording te hoeven afleggen aan de clubleiding, die onverbloemd vertrouwen in hem uitsprak, in de supporters die redelijk vergevingsgezind zijn en vooral in de spelers, die proberen het hoofdpad te bereiken na hun dwalingen.
Bosz is een bezeten trainer, met een heilig geloof in zijn spelopvattingen. Als het niet lukt, lijkt er iets in hem te breken, ondanks zijn volharding. Laat hem dan geen acteur zijn; hij kan best aardig acteren.
Bij kleinere clubs als Heracles of Vitesse, bij Olympique Lyon na de verstikkende machtsgreep door Paris SG, en zelfs bij Bayer Leverkusen of Borussia Dortmund; bij al die clubs, allemaal voormalige werkgevers van Bosz, is het helemaal niet normaal om prijzen te winnen. Toch was het verhaal altijd dat Peter Bosz geen winnaar was, en misschien kwam dat ook wel omdat hij altijd zo op de aanval speelde, omdat hij de ziel van het elftal openlegde, met alle risico’s vandien.
Eindelijk, toen hij 60 jaar was, greep hij in 2024 het kampioenschap met PSV. Critici zeiden dat het eens tijd werd. Die verhalen, over Bosz die geen winnaar is, deerden hem weinig, zei hij, omdat hij ze onzinnig vond. Maar natuurlijk: het was vervelend om telkens te horen, en de titel luchtte hem op.
Eindelijk was hij van dat gezeik af. Er zijn trouwens meer trainers die geen prijzen winnen dan trainers die wel prijzen winnen. Arne Slot was blij met de titel met Feyenoord in 2023 (hij was pas 44), ook omdat hij die mijlpaal nu had bereikt. Vanaf nu behoorde hij tot de elitetroepen van winnaars. Het kan ook anders lopen. Frank de Boer geldt voor velen als een verliezer onder de trainers, omdat allerlei buitenlandse avonturen na zijn tijd bij Ajax mislukten, maar hij is vier keer op rij kampioen van de eredivisie geworden met Ajax. Dat is een geweldige prestatie.
Bosz moest dus tot zijn 60ste wachten, al wees hij op zijn prijzenkast, die mooi was van bescheidenheid. Kampioen met AGOVV, bij de amateurs. Kampioen met Heracles, in de eerste divisie. Telt dat niet dan? Bekerfinale bereikt met Heracles. Tja, als je tegen PSV voetbalt in de eindstrijd, hoe groot is dan de kans dat je wint? In dat geval kun je nog wel een winnaar zijn. Finale Europa League met Ajax, in 2017. Verloren van Manchester United, volgens de vermaledijde critici vanwege naïviteit, begeleid door de stekelige opmerking van collega José Mourinho dat poëten geen prijzen winnen.
Het is ook maar hoe de definitie van een winnaar luidt. Bosz is sowieso een winnaar vanwege zijn gedachten over voetbal. Hij is eigenwijs en gelooft heilig in zijn visie. Hij keek die finale tegen United terug en merkte op dat hij alles precies hetzelfde had aangepakt als hij het kon overdoen.
Met enig triomfalisme stelde hij vorige week, na de zeperd tegen Arsenal (1-7) in de achtste finales van de Champions League, dat hij met een ‘iets lager blok’ had verdedigd, iets dichter bij het eigen doel. Hij zei nog net niet tegen de pers: ‘Kijk, ik heb jullie je zin gegeven. Wij zijn in crisis en dan moet je eerst beter verdedigen, maar jullie hebben nu gezien dat wij niet zo goed kunnen verdedigen. Dit was eens en nooit weer.’
Bosz is geïnspireerd door Johan Cruijff, voor wie voetbal in eerste instantie een spel was dat plezier moest verschaffen aan spelers en publiek. Bosz wil oohs en aahs horen op de tribunes, mensen zien die met een gelukzalig gevoel het stadion verlaten. Zijn beoogde spel is daarbij het moeilijkst uit te voeren, juist door de onderlinge afstemming. Goed aanvallen is gemiddeld gesproken moeilijker dan goed verdedigen.
Als het even niet lukt via het toverwoord van het huidige voetbal, het zogenoemde druk zetten, als de lijm tussen de linies loslaat, als twee belangrijke pionnen vormloos zijn, dan speelt zelfs een matige tegenstander makkelijk door de linies heen.
Kijk in dit verband ook naar Josep Guardiola, de andere ultieme volger van Cruijff, het voorbeeld van een hele generatie trainers. Guardiola verliest dit seizoen belachelijk veel wedstrijden voor een trainer met zoveel topspelers. Hij heeft, net als PSV, de selectie te weinig ververst met gretigheid, met mannen die de veeleisende speelwijze kunnen en willen uitvoeren, die ook dat ene, cruciale sprintje over drie meter willen maken. Bij PSV ging het vooral te snel met het voorspelbare verval, na slechts één titel.
Ondanks de ineenstorting van PSV, van zes punten voorsprong op Ajax naar acht punten achterstand, mogelijk fataal voor het prolongeren van de titel, is het gemiddelde aantal punten onder Bosz in de eredivisie nog steeds 2,47 per competitieduel. Dat is een moyenne dat Bosz eerder nooit haalde in zijn loopbaan als trainer. Hij had ook zelden de beschikking over het op papier beste elftal van de competitie, zoals nu bij PSV.
Vandaar ook al die verhalen over de achterstand op Ajax van acht punten. Na de winterstop is het moyenne gekelderd naar 1,3. Hetgeen weer voer is voor critici, want kijk, daar is de traditionele ineenstorting onder Peter Bosz in zijn tweede seizoen bij een club. De een zegt het, de ander verlaat zijn kooi en papegaait het na, en op een gegeven moment bazuint al het gevogelte de nieuwe waarheid rond.
Alleen: die waarheid klopt niet, al is het maar omdat Bosz in zijn loopbaan geregeld helemaal geen tweede seizoen actief was bij een club. Bij Maccabi Tel Aviv bijvoorbeeld. Bij Ajax stapte hij na één seizoen op, vanwege ruzie met de leiding. Ja, hij had misschien kampioen moeten worden, maar juist de start van dat ene seizoen was matig en door een stel spannende en intense duels in de Europa League liet hij net even te veel liggen in de eindsprint met Feyenoord, waarin Dirk Kuijt op missie was. Lyon ontsloeg hem in zijn tweede seizoen, toen de club negende stond, maar het eerste seizoen was de club als achtste geëindigd.
Zijn periodes in het buitenland kenmerken zich door ups en downs, valt uit cijfers van Stats Perform op te maken. Ja, bij Dortmund was de neergang dramatisch, maar die voltrok zich al in het eerste seizoen na een geweldige start. Ook bij Leverkusen wisselden goede en slechte perioden elkaar af, totdat ergens ontslag volgde, omdat de clubleiding vreesde bepaalde doelstellingen niet te halen.
Bij Vitesse en Heracles, eerder in Nederland, heeft hij juist uitstekende reeksen neergezet tegen het einde van het seizoen, volgend op een belabberde serie. Dat verhaal over de traditionele ineenstorting klopt in elk geval niet, zo eenvoudig ligt het niet.
Vrijwel elke trainer heeft mindere en betere periodes. Zolang er nog chemie is, om dat lelijke woord te gebruiken, met publiek en/of spelers, hoeft dat geen onoverkomelijk probleem te zijn. Het is voor Peter Bosz en PSV, na de onvermijdelijke uitschakeling woensdag in de Champions League, zaak om de impasse te overwinnen. De vraag is of dat nog lukt, in de competitie, want de afloop ligt vooral in de handen van Ajax.
Bij een mislukking zullen ze vanaf de zijlijn weer roepen over dat legendarische tweede seizoen van Peter Bosz. Imago. Probeer dat maar eens te veranderen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant