De parlementsverkiezingen in Groenland zijn gewonnen door de centrumrechtse oppositiepartij Demokraatit, die de linkse partij Inuit Ataqatigiit van huidige premier Múte Egede en de sociaaldemocratische partij Siumut achter zich liet.
is correspondent Scandinavië van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Demokraatit, voorstander van een geleidelijke onafhankelijkheid van Denemarken, staat met ruim 90 procent van de stemmen geteld op 30,4 procent. ‘Mensen willen verandering’, zei Jens-Frederik Nielsen, leider van Demokraatit en de voormalige handelsminister van Groenland. ‘We willen meer handel om onze welvaart te financieren.’
Een andere oppositiepartij, Naleraq, die juist een snelle onafhankelijkheid nastreeft, volgt op 23,7 procent en deed het daarmee beter dan vier jaar geleden.
Het belangrijkste thema bij de verkiezingen was onafhankelijkheid. De vraag was daarbij niet of, maar wanneer Groenland zich van Denemarken moet afscheiden.
Inuit Ataqatigiit en Siumut, vooraf geprojecteerd als winnaars, wonnen samen 36 procent van de stemmen. Dat was in 2021 nog 66,1 procent. De twee partijen zijn traditioneel de grootste in Groenland en vormden de afgelopen vier jaar een coalitie. Beide partijen zijn voor onafhankelijkheid, maar zeggen dat proces niet overhaast te willen beginnen.
De campagne stond de afgelopen weken vooral in het teken van de onafhankelijkheidsdiscussie en de opmerkingen van de Amerikaanse president Donald Trump. Die zei meermaals dat hij Groenland wilde ‘hebben’ en dreigde Denemarken met strafmaatregelen als het niet zou meewerken. Ook probeerde hij Groenlanders te paaien met investeringen. ‘We zijn bereid miljarden dollars te investeren om nieuwe banen te creëren en u rijk te maken’, schreef hij op zijn netwerk Truth Social.
De meeste Groenlanders willen noch bij de VS, noch bij Denemarken horen, zo blijkt uit peilingen. Toch leidde de belangstelling van Trump wel tot politieke opschudding. Zo liepen diverse politieke kopstukken over naar de pro-afscheidingspartij Naleraq. De Groenlandse premier Egede nam maandag afstand van Trump, nadat hij eerder al gezegd had dat het eiland niet te koop is. ‘Wij verdienen het om met respect behandeld te worden, en ik denk niet dat de Amerikaanse president dat de laatste tijd heeft gedaan.’
Vooral Naleraq zei blij te zijn met de aandacht van Trump. ‘Dat gaat het onafhankelijksproces versnellen’, zei Naleraq-kandidaat Juno Berthelsen recent tegen de Volkskrant. ‘Bovendien geeft de interesse vanuit de VS ons meer macht in de onderhandelingen met Denemarken over afscheiding.’
Groenland kan sinds 2009, toen het meer autonomie kreeg, een onafhankelijkheidsprocedure beginnen. Denemarken en Groenland moeten dan tot een overeenkomst komen, die goedgekeurd dient te worden door de parlementen in zowel Nuuk als Kopenhagen. De bevolking van Groenland krijgt dan middels een referendum het laatste woord. Vijf van de zes partijen in het 31 zetels tellende parlement zijn voor onafhankelijkheid, alleen verschillen ze over de vraag hoe en hoe snel Groenland zich los moet maken.
Een van de kwesties is de financiële onafhankelijkheid van Groenland. Nu nog maakt Kopenhagen jaarlijks 500 miljoen subsidie over, de helft van de overheidsbegroting. Ook runnen de Denen nog dertig overheidsorganisaties, waaronder de politie. Om dat gat te overbruggen, zijn extra inkomsten nodig, bijvoorbeeld uit de toerisme-industrie of de mijnsector. Peilingen geven steevast aan dat de meeste Groenlanders onafhankelijk willen worden, maar niet als dat ten koste gaat van de welvaart.
Wat ook veel stof deed opwaaien in de campagne was een Deense documentaire van begin februari, waaruit bleek dat Denemarken tussen 1854 en 1987 vele miljarden heeft verdiend met het mijnen van het Groenlandse kryoliet, dat destijds gebruikt werd voor de productie van aluminium. De Deense publieke omroep trok de documentaire in na protesten over het genoemde winstbedrag – 50 miljard euro – dat niet zou kloppen omdat de kosten van de mijn niet meegerekend zouden zijn. Het intrekken van de documentaire zorgde voor veel verontwaardiging in Groenland.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant