Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
Ouders die na 1998 eindexamen deden, herinneren zich nog wel de stress rondom de profielkeuze. De afslag die je nam (‘Pretpakket’ Cultuur & Maatschappij of toch Natuur & Techniek voor de echte bollebozen?) bepaalde immers je toekomstige carrière. Hoe assisteer je je kind bij het maken van de juiste profielkeuze?
Op de havo en het vwo zijn er vier profielen: Cultuur en Maatschappij (C&M), Economie en Maatschappij (E&M), Natuur en Techniek (N&T) en Natuur en Gezondheid (N&G). Bij het vmbo-t bestaat de keuze uit Techniek, Economie, Landbouw en Zorg & Welzijn. Het grootste deel van de havo-leerlingen (ruim 51 procent) kiest voor een E&M profiel. Bij het vwo zijn N&G (30 procent) en E&M (31 procent) het populairst.
Sinds 2008 bestaat er naast wiskunde A en B ook wiskunde C en D. Kort door de bocht is C het ‘lichtste’ wiskundepakket met vooral statistiek en kansberekening en biedt D juist verdieping bij wiskunde B.
‘De profielkeuze voelt voor veel scholieren als iets wat bepalend is voor de rest van hun leven’, zegt Daniëlle Vogels van Wageningen University & Research. Ze geeft voorlichting over studiekeuzebegeleiding, zowel aan ouders als professionals. Aan ouders de taak om die druk weg te nemen. ‘Maak het niet te zwaar.’
Met de profielen N&T en N&G hebben leerlingen toegang tot álle vervolgopleidingen. Bij de andere profielen kan de toelatingseis van wiskunde B een probleem vormen. ‘Veel ouders adviseren dus om zo’n breed profiel te kiezen’, zegt Vogels. Toch is dat niet altijd verstandig. ‘Ouders vergeten hoe lastig bètavakken zijn als je daar niet het type voor bent. Dan worden de laatste jaren op de middelbare school loodzwaar.’
Schoolstress is iets om serieus te nemen. Uit het vierjaarlijkse onderzoek Health behaviour in School-aged Children (2021) blijkt dat 45 procent van de jongeren in het voortgezet onderwijs druk ervaart door schoolwerk. Twintig jaar geleden was dat 16 procent.
Vogels adviseert om de profielkeuze en studierichting niet te veel aan elkaar te koppelen. ‘Natuurlijk wil je kijken of het vakkenpakket aansluit bij een opleiding, maar staar je niet blind op de verre toekomst.’ Veel jongeren weten nog niet wat ze later willen. ‘Laat de korte termijn óók een rol spelen: welke vakken liggen jouw kind goed?’
Om de talenten van jongeren in kaart te brengen, gebruikt studiekeuzecoach Xandra Koops van Inspiratiemotor de vier cirkels van het Japanse concept ikigai: plezier (wat vind je leuk), talent (waar ben je goed in), geld (waar ga je later geld mee verdienen) en zingeving (waar haal je voldoening uit). ‘Bespreek dit samen met je kind.’
‘Kijk welke manier van denken en leren bij jouw kind past’, tipt Vogels. ‘Bij een vak als natuurkunde moet je abstract kunnen denken. Geschiedenis vraagt meer om het stampen van informatie.’
Vergeet de invloed van vrienden niet. ‘Het is doodeng als je hele vriendenkring iets anders kiest, waardoor je in een aparte klas komt’, zegt Koops. ‘Wees begripvol, maar vraag door als je merkt dat ze zich door vrienden laten leiden.’
Probeer als ouder niet te sturend te zijn. Vaders en moeders adviseren vaak een richting die ze zelf kennen, merkt Koops. ‘Kinderen houden veel rekening met die verwachtingen. Stel open vragen zonder oordeel.’
Tot slot: een verkeerd gekozen profiel is niet het einde van de wereld. ‘Soms is een tussenstap nodig om te ontdekken wat iemand écht wil’, zegt Koops. Na het diploma kunnen leerlingen alsnog het ontbrekende certificaat voor een vak behalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant