Voormalig president Rodrigo Duterte van de Filipijnen is dinsdag na zijn arrestatie op een vliegtuig gezet naar Den Haag. Dat meldt Bloomberg. Het Internationaal Strafhof wil hem daar vervolgen wegens misdaden tegen de menselijkheid in zijn strijd tegen drugs. In de Filipijnen is opgelucht gereageerd.
is correspondent Zuidoost-Azië van de Volkskrant. Hij woont op Bali.
Nabestaanden van de slachtoffers van Dutertes war on drugs stellen dat er eindelijk kans is op gerechtigheid. Medestanders van de oud-president noemen de aanhouding illegaal en zijn een procedure gestart bij het Filipijnse hooggerechtshof.
Duterte verzette zich niet toen hij dinsdagochtend werd gearresteerd door de Filipijnse politie bij aankomst op de luchthaven van Manilla. ’s Lands hoofdaanklager volgde een aanhoudingsbevel op van de internationale politie-organisatie Interpol, die dat weer had uitgevaardigd op verzoek van het Strafhof in Den Haag. Dat wil Duterte berechten voor misdaden tegen de menselijkheid.
Het ICC verricht sinds 2018 onderzoek naar illegale executies tijdens diens bewind; overigens zonder medewerking van de Filipijnen die destijds uit protest uit het Strafhof zijn gestapt. Dat Duterte nu toch is aangehouden, heeft volgens waarnemers te maken met een politieke strijd tussen de familie Duterte en de huidige president Bongbong Marcos.
Volgens het Strafhof heeft Duterte zich schuldig gemaakt aan moord toen hij burgemeester was van de Filipijnse provinciestad Davao (2013-2016) en toen hij president van het land was (2016-2022). Hoofdaanklager Karim Khan noemt als bewijs tenminste negentien vermeende drugsdealers die zijn gedood door de Davao Death Squad en nog eens 24 vermeende drugsdealers of -gebruikers die elders in de Filipijnen zijn gedood door politie of handhavers.
Volgens Khan stond de 79-jarige Duterte aan het hoofd van deze uitvoeringsorganisaties en gaf hij opdracht vermeende criminelen, waaronder drugsgebruikers, te ‘neutraliseren’. Khan ziet dat als een eufemisme voor clandestiene moordpartijen.
Volgens de Filipijnse regering kwamen er tijdens anti-drugsacties onder het bewind van Duterte 6.229 burgers om, officieel omdat zij zich tijdens hun arrestatie zouden hebben verzet.
Mensenrechtenorganisaties schatten het werkelijke aantal doden, vaak door gemaskerde doodseskaders, op meer dan 30 duizend. Spijtoptanten en ooggetuigen stellen dat verdachten buitengerechtelijk zijn geëxecuteerd in hun huis of op straat, waarna later de politie drugs en wapens neerlegde als bewijsmateriaal. Het gros van de slachtoffers was straatarm, zij leefden in sloppenwijken en verrichtten ongeschoold werk in de informele sector.
‘Dit is een doorbraak in onze roep om rekenschap door de overheid!’, jubelt pater Jun Santiago via WhatsApp. Santiago richtte onder meer een koffieketen op, waar nabestaanden werk konden krijgen en waar de herinnering aan de moorden levend werd gehouden voor volgende generaties.
Veel nabestaanden zochten steun bij de katholieke kerk. Zo helpt een andere bekende geestelijke, vader Flavie, arme families bij het onderzoek naar de stoffelijke resten van slachtoffers. Hij organiseerde na de arrestatie meteen een dankmis in Manilla. De vereniging van nabestaanden noemt de aanhouding van Duterte een overwinning voor alle arme en gemarginaliseerde Filipijnen. ‘David heeft gewonnen van Goliath.’
Het is de vraag welk bewijsmateriaal aanklager Khan in stelling kan brengen. Zijn onderzoekers kwamen de Filipijnen afgelopen jaren niet in. Wel verzamelden Filipijnse vrijwilligers veel materiaal voor het geval er ooit een rechtszaak zou komen. Zogeheten nightcrawlers patrouilleerden bijvoorbeeld door de sloppenwijken om politieacties en lijken te filmen. Andere vrijwilligers verzamelden ooggetuigenverslagen.
De laatste jaren worden veel lichamen weer opgegraven en onderzocht door studenten van de medische faculteit onder leiding van forensisch patholoog Raquel Fortun. Zij vertelde vorig jaar in de Volkskrant dat alle onderzochte lichamen door kogels zijn geraakt, vaak van dichtbij door de schedel, ook als de officiële doodsoorzaak volgens de politie een longontsteking of hartaanval is. Het Filipijnse Openbaar Ministerie toonde tot nu toe geen belangstelling voor haar onderzoek.
Medestanders van Duterte stellen dat de Filipijnen geen lid meer is van het ICC, en noemen de arrestatie daarom illegaal. Een bevriende senator heeft een klacht ingediend bij het Filipijnse hooggerechtshof. De minister van Justitie liet in een reactie weten dat de Filipijnen geen rol spelen bij de aanklacht. De dochter van de verdachte, Sara Duterte, tot voor kort vicepresident van de Filipijnen, is woedend dat de regering een Filipijns staatsburger zonder proces uitlevert aan een buitenlandse mogendheid. Volgens haar wordt Duterte vandaag al naar Den Haag gevlogen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant