In Den Haag zijn de voorbereidingen in volle gang voor de Navo-top in juni. Wijkbewoners maken zich zorgen over de overlast. ‘Ze geven miljoenen uit aan die top, kan er niet een stippie daarvan mijn kant uit komen?’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Al dertig jaar runt Nathalie den Houter (53) ’t Statenplein, een echte Haagse koffietent midden in het chique Statenkwartier. ‘Staat straks ineens de Navo voor de deur.’ Gelukkig niet met soldaten, haast ze zich te zeggen, maar wel met een grondig beveiligd hek, dat precíés voor haar koffiehuis zal verrijzen. Daardoor is haar zaak straks zeker een week lang afgesloten van de buitenwereld. ‘Waarom moet die Navo-top nou weer hier?’
Er is ook een andere kant. Den Houter, die ’s ochtends de balletjes gehakt al in het vet heeft liggen, wijst naar een oude foto die boven de kanten gordijntjes hangt. Het is een foto van haar koffietent tijdens de Nucleaire Veiligheidstop in 2014, die toen ook al om de hoek plaatsvond. Op de foto staat de Amerikaanse presidentiële auto The Beast, met daarin Barack Obama, die pal langs haar koffiehuis reed. ‘Dat was dan wel weer gaaf.’
In ’t Statenplein, waar deze ochtend een tiental Hagenaars zich tegoed doet aan koffie met melk, is de Navo-top het gesprek van de dag. Het is voor het eerst in de 75-jarige geschiedenis van de Navo dat de top in Nederland wordt gehouden. Op 24 en 25 juni worden in het World Forum zo’n 8.500 bezoekers verwacht, onder wie regeringsleiders, delegatieleden en journalisten.
Vanwege de Russische dreiging, de oorlog in Oekraïne en de America First-koers die president Trump vaart, zal de top onder hoogspanning staan. Mogelijk staat zelfs het voortbestaan van de alliantie op het spel.
Voor iemand als Den Houter, die elke dag moet buffelen om haar koffiehuis overeind te houden, voelt dat geopolitiek krachtenspel tamelijk abstract. Zij heeft praktische besognes: binnenkort wordt vanwege de voorbereidingen het verkeer omgeleid, Den Houter maakt zich zorgen of ze dan al inkomsten misloopt. Net als elf jaar geleden. ‘Ze geven miljoenen uit aan die top, kan er niet een stippie daarvan mijn kant uit komen?’
De kosten voor de organisatie bedragen zo’n 96 miljoen euro en worden voornamelijk opgebracht door de ministeries van Buitenlandse Zaken (51 miljoen), Justitie en Infrastructuur (samen de overige 45 miljoen). Het is de grootste veiligheidsoperatie in Nederland ooit, aldus nationaal commandant Willem Woelders. 27 duizend politiemensen en 10 duizend militairen zullen worden ingezet.
Rotterdam, Maastricht en Apeldoorn probeerden de Navo-top ook binnen te hengelen, maar de keuze viel uiteindelijk op Den Haag. De stad is het gewend conferenties te organiseren en heeft met internationale organisaties zoals het Internationale Gerechtshof, ngo’s als Unicef en tal van ambassades een passende uitstraling. Bovendien voldoet het World Forum als een van de weinige congrescentra aan de uitgebreide reeks voorwaarden die de Navo stelt.
Zo zijn de overlegruimtes geluidsdicht en er liggen er voldoende vier- en vijfsterrenhotels binnen veertig minuten rijden. Voor de entourage van Donald Trump is het Huis ter Duin in Noordwijk al gereserveerd, al heeft de grillige president nog geen uitsluitsel gegeven of hij daadwerkelijk komt.
‘Hier worden straks twee grote congresgebouwen neergezet’, zegt Van Heerwaarden, wijzend naar het wegdek van de Johan de Wittlaan, waar VN-vlaggen in de wind wapperen. Zestien iepen werden er al voor uit de grond getrokken en tijdelijk ondergebracht in een – zoals dat heet – bomenhotel.
Veel Hagenaars zien op tegen de vier maanden durende sluiting van de Johan de Wittlaan, een belangrijke verkeersader die vanaf 14 april dichtgaat. ‘Begrijpelijk’, zegt Peter van Heerwaarden, een Haagse ambtenaar, die verantwoordelijk is voor de top. Hij is een ervaren rot, elf jaar geleden stond hij ook al aan het hoofd van de organisatie van de Nucleaire Veiligheidstop.
Voor Van Heerwaarden is de organisatie van de top een puzzel met duizend stukjes. Een geplande verhuizing van iemand die binnen het beveiligde gebied woont? Gaat hij proberen te regelen. Ondernemers die inkomstenverlies vrezen? Die informeert hij over de gemeentelijke schaderegeling (die niet helemaal dekkend is).
De Navo-top is zijn laatste kunstje, daarna gaat Van Heerwaarden met pensioen. Een leuke klus? ‘Ja, maar het is behoorlijk stressvol. Ik heb een aftelbord op mijn kantoor hangen. Vandaag nog 109 dagen. Zo probeer ik het overzichtelijk te houden.’
Het is de kunst om het onverwachte te verwachten, vertelt Van Heerwaarden. ‘In het weekend voordat de Nucleaire Veiligheidstop begon, bleek dat het dak lekte. Toen heb ik halsoverkop een ploeg moeten optrommelen die de hele nacht heeft doorgewerkt om een bitumenlaag aan te brengen.’
Van Heerwaarden hoopt dat de Navo-top het imago van zijn stad een opkontje geeft. ‘We willen dat bordje ‘vrede en recht’ weer oppoetsen’. Dat de stad het geld terugverdient door hotel- en horeca-inkomsten, zoals wordt beweerd, is volgens hem nog niet zo eenvoudig. ‘De kosten zijn hard en de baten zijn zacht.’ Wel zag de stad na de Nucleaire Veiligheidstop een toename van internationale congressen en conferenties.
In ’t Statenplein geloven ze dat allemaal wel. ‘Tien jaar geleden heeft er drie dagen en nachten lang een helikopter boven mijn huis gecirkeld’, zegt Ruud Bommezijn, die zojuist zijn vierde kop koffie heeft besteld. Is de 72-jarige afleverspecialist van vrachtwagens dan niet trots dat zijn stad dit voor elkaar krijgt? Er verschijnt een schalkse lach op zijn gezicht. ‘Ik kom uit Scheveningen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant