Nederland kampt met een tekort aan huisartsen. Vooral in Zeeland was enkele jaren geleden de nood hoog. Huisartsen in opleiding drie jaar lang in de regio houden, bleek de oplossing. ‘Hier is het ons-kent-ons, dat past bij mij.’
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Op de fiets naar je werk, kitesurfen, vogels kijken of wandelen in de natuur, meer woning voor je geld, korte lijnen naar andere zorgaanbieders en de dokter is nog echt De Dokter; zomaar een greep uit de voordelen die huisartsen ervaren wanneer ze zich vestigen in Zeeland. Hoe ze daar terechtkwamen? Ze hebben of hadden hun huisartsenopleiding volledig in Zeeland gevolgd. Dat blijkt een band te scheppen die niet makkelijk wordt verbroken.
De provincie zag enkele jaren geleden een probleem op zich afkomen. In heel Nederland wordt het voor patiënten steeds moeilijker zich bij een huisartsenpraktijk in te schrijven, en in Zeeland was de nood nog hoger. Tientallen Zeeuwse huisartsen, merendeels voltijds werkende mannen, gingen met pensioen. Dat de huisarts van nu vaak liever in deeltijd werkt, maakt het tekort nog groter.
Niets of niemand mag huisartsen dwingen zich ergens te vestigen, verleiden mag wel. Dat laatste doet De huisartsenconnectie in Heinkenszand, de huisartsenorganisatie van Zeeland. Als toekomstige huisartsen hun hele driejarige praktijkopleiding in de provincie volgen, blijven ze er misschien wel hangen, was de hoop.
Met opleiders, Zeeuwse huisartsen en zorgverzekeraar CZ zette De huisartsenconnectie het programma Continuïteit Huisartsenzorg op om potentiële nieuwkomers kennis te laten maken met de geneugten van Zeeland, ze te helpen bij het vinden van een woning en een breed palet aan stageplekken in allerlei disciplines aan te bieden – het geven van geld of een huis zou een uiting van zwakte zijn. ‘Zichtbaar aantrekkelijk zijn voor toekomstige huisartsen’, was het devies van drijvende kracht Annemarie Noordhoek, ‘een mooie etalage maken.’
Het benodigde geld kwam uit de 650 miljoen euro die de provincie had gekregen wegens het afblazen van de komst van een marinierskazerne naar Vlissingen. Dat geld is inmiddels op, nu loopt de financiering via CZ, want het via de opleiding binnenhalen van huisartsen gaat door. ‘Onze gedachte was: als ze hier voor langere tijd werken, is de kans groter dat ze gewend raken aan deze regio en willen blijven’, zegt Noordhoek. ‘We hadden niet verwacht dat dat voor zo’n grote groep afgestudeerde huisartsen zou gelden.’
Van de 34 deelnemers tot dusver hebben 12 huisartsen zich na hun Zeeuwse opleiding in de provincie gevestigd en volgt de rest nog de opleiding die volledig in Zeeland plaatsvindt. Er is één uitvaller.
Bijkomend voordeel van de aanpak is dat een afgestudeerde huisarts per definitie jong is en Zeeland dus grote kans maakt heel lang van zijn of haar aanwezigheid te profiteren. Bovendien lijken geboren en getogen Zeeuwen die huisarts willen worden, eerder verleid te worden voor hun eigen provincie te kiezen boven bijvoorbeeld de Randstad. Waarom? ‘Kinderopvang is duur en dan is het fijn als je familie in de buurt hebt’, is de verklaring van Noordhoek.
De Zeeuwse aanpak heeft de interesse gewekt van andere regio’s die evenzeer met een (dreigend) huisartsentekort kampen. Volgens het samenwerkingsverband Huisartsopleiding Nederland hebben regio’s waar de opvolging van huisartsen moeizaam verloopt, baat bij regionaal opleiden. Dat gebeurt volgens een woordvoerder in steeds meer regio’s. ‘De kans dat iemand er na de opleiding blijft werken is groot, maar zeker niet iedereen blijft.’
‘Ik wilde aanvankelijk promoveren in een specialisatie, maar de opleidingsplek daarvoor ging aan mijn neus voorbij. Ik voelde toch een soort van opluchting, want het betekende dat ik huisarts kon worden, een wens die ik wat had weggestopt. Geneeskundeopleidingen zetten heel erg in op een toekomst als specialist in het ziekenhuis, al het andere voelt als minder. Terwijl daarbuiten een prachtig vak ligt.
‘Huisarts komt heel dicht bij geneeskunst zoals het oorspronkelijk was. Die breedte biedt veel intellectuele uitdagingen. Je staat op een maandagnacht met je stethoscoop en je saturatiemeter op een amper verlicht zolderkamertje naar een oude baas te kijken en dan moet je er achter komen wat er nou eigenlijk aan de hand kan zijn. Als je dat dan een beetje begint in te zien, is dit erg leuk werk.
‘Wat ook meespeelt, is dat de huisartsenopleiding drie jaar korter is dan een specialistische opleiding in het ziekenhuis. Er zijn meer huisartsen nodig, dus de kans is groot dat je na je opleiding gaat werken op een plek waar je ook nog eens je leven zou willen voortzetten. Vrienden van mij die inmiddels chirurg zijn, gaan van hot naar her, van Groningen naar Maastricht, hopend dat ze ooit ergens een plekje in een maatschap kunnen veroveren.
‘Loting wees uit dat ik mijn opleiding ging doen in Zeeland. Dat betekende dat ik drie jaar in dezelfde regio kon werken en dus wonen. In alle andere gevallen zou ik elk jaar naar een nieuwe opleidingsplek gaan, zonder enige zekerheid. Ik kwam hier alleen weleens om te kitesurfen. Ik dacht nooit meer uit Rotterdam weg te zullen gaan en was er niet op uit me in Zeeland te vestigen. Nu wil ik er niet meer weg.
‘Ik ben ervan overtuigd geraakt dat het regionaal opleiden van huisartsen veel beter is voor arts én patiënt. In die drie jaar leer je alle zorginstellingen in je regio kennen; psychiatrie zit altijd lokaal en er is altijd wel een ziekenhuis in de buurt. Daardoor zijn de lijntjes heel kort als je je als huisarts eenmaal in die regio vestigt. Dat is goed voor de continuïteit van de zorg en dat draagt bij tot een langer leven – daar is wetenschappelijk bewijs voor. Een dokter die zijn patiënt kent, heeft bovendien een leukere dag en werkt efficiënter.’
Daan Goedegebure (30) is huisarts in opleiding in Middelburg en woont in Serooskerke
‘Voordat ik besloot van plan B, in Zeeland de huisartsenopleiding volgen, plan A te maken, heb ik overal gewerkt en gewoond: Groningen, Utrecht, Rotterdam, Deventer. Ik kwam erachter dat ik arts wilde worden, maar dat het ziekenhuis niet mijn plek was.
‘Na een jaar in een verpleeghuis wist ik dat ik huisarts wilde worden. Ik werkte op een revalidatieafdeling met mensen die moesten aansterken na een operatie. Dat is breder dan alleen medisch inhoudelijk en heeft ook een sociaal aspect. Hoe kunnen mensen straks weer thuis functioneren, wie doet de boodschappen, welke zorg is nog nodig? Wat als iemand een trap op moet om zijn huis in te gaan, maar nog niet goed kan traplopen? Hoe gaan we dat aanpakken?
‘Die breedte vind ik het mooie aan het vak van huisarts. Je bent de spin in het web van de zorg. Je probeert voor je patiënten alles optimaal te regelen met de thuiszorg, met de fysiotherapeut, maar ook met het ziekenhuis.
‘Aanvankelijk wilde ik de huisartsenopleiding doen vanuit Rotterdam en Zeeland als optie achter de hand houden. Maar na enkele weekendbezoekjes hier – wandelen en vogels kijken – en er met anderen over gesproken te hebben, zag ik steeds meer voordelen in Zeeland.
‘Je doet de hele opleiding in één gebied, waardoor het aantrekkelijk is om er ook te gaan wonen. Daardoor leer je de regio kennen en dat geeft een voorsprong als je er later aan het werk gaat. Het is efficiënter, geeft stabiliteit en daardoor ook wat rust. En daar was ik wel een beetje naar op zoek.
‘Wat me ook aanspreekt is de manier van samenwerken in een regio. Hier is het ons-kent-ons, dat past bij mij. Je leert makkelijk andere zorgverleners kennen gedurende je opleiding en dat is goed voor die spin-in-het-webfunctie van de huisarts.
‘Ik heb mijn eerste jaar afgerond en de komende twee jaar blijf ik in de buurt. Ik ga in een verpleeghuis werken in Middelburg, psychiatrie is daarna in Goes of Middelburg, vervolgens spoedeisende hulp in Goes en het laatste jaar bij een huisarts. Ik weet nog niet waar in Zeeland dat zal zijn. Misschien wordt het een dorpspraktijk, misschien past de stedelijke problematiek meer bij me en kies ik Vlissingen. Ik heb in elk geval geen reden aan te nemen dat ik dat laatste jaar moet verhuizen uit Serooskerke, een dorp twintig minuten fietsen van Middelburg.
‘Regionaal opleiden zorgt ervoor dat je huisartsen vasthoudt. Ik voel me welkom hier, er is werk genoeg en dus voldoende ruimte om je praktijk naar eigen inzicht vorm te geven. Na mijn opleiding beslissen mijn vriendin en ik of we hier blijven, maar als ik dat nu zou moeten voorspellen: daar lijkt het wel op.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant