De Europese Commissie wil dat uitgeprocedeerde asielzoekers daadwerkelijk de EU verlaten. De EU-landen moeten daarvoor elkaars uitzetbeslissingen erkennen en uitvoeren. Ook kiest de Commissie voor het overbrengen van mensen zonder verblijfsvergunning naar ‘terugkeerhubs’ buiten de EU.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De nieuwe terugkeerverordening die de Commissie dinsdag presenteert, is het langverwachte sluitstuk van het Europese migratiepact. Momenteel geeft slechts 20 procent van de migranten die weg moeten van de rechter gehoor aan dat besluit. ‘Wanneer mensen zonder verblijfsvergunning in de EU blijven, ondermijnt dat het totale migratie- en asielsysteem’, zegt de Commissie in haar nog vertrouwelijke voorstel. Ook holt het de steun uit voor migratie in de EU-landen.
De Commissie wil meer uniformiteit in de asielwetgeving. De huidige lappendeken van 27 nationale asielsystemen maakt het volgens de Commissie te eenvoudig voor migranten om steeds in een ander land een asielaanvraag in te dienen en zo uitzetting te voorkomen. De Commissie kiest dan ook voor eenduidige terugkeerbeslissingen. Die moeten gepaard gaan met een Europees inreisverbod van tien jaar voor uitgeprocedeerden. Cruciaal is dat de lidstaten elkaars uitzetbesluiten erkennen en overnemen, de Commissie wil dat vanaf 2027 verplicht stellen.
De Commissie legt verder de rechten en plichten vast van mensen in de terugkeerprocedure. Tot de rechten behoren gratis juridische bijstand, inclusief de mogelijkheid om tegen een vonnis in beroep te gaan. Een uitgeprocedeerde is verplicht mee te werken aan zijn uitzetting. Doet hij dan niet kan hij worden gekort op de financiële steun die hij krijgt voor zijn verblijf.
De Commissie moedigt vrijwillige terugkeer aan, maar dwang is mogelijk. Om te voorkomen dat uitgeprocedeerden verdwijnen in de illegaliteit, kunnen ze worden vastgezet. De detentie mag maximaal 2 jaar duren, nu is dat 18 maanden. De landen van herkomst worden onder druk gezet met sancties - minder handel, minder hulp, minder visa - als ze niet meewerken om hun onderdanen terug te nemen.
Voor uitgeprocedeerden die een veiligheidsrisico vormen (criminelen, terreurverdachten) wil de Commissie strengere regels hanteren. Die mogen langer worden vastgehouden, in speciale gevangenissen, en eenmaal uitgezet geldt voor hen een inreisverbod van twintig jaar.
De Commissie wil het verder mogelijk maken om uitgeprocedeerde migranten uit te zetten naar landen buiten Europa die zich aanbieden als terugkeerhub. Ze stelt als voorwaarde dat de hub is gevestigd in een land dat de naleving van de mensenrechten en een goede behandeling van de uitgezette migranten garandeert. Minderjarigen en families met kinderen mogen niet naar een terugkeerhub worden uitgezet.
De terugkeerhub is een nieuw concept omdat het alleen voor uitgeprocedeerden geldt. In de afspraken die het Verenigd Koninkrijk met Rwanda maakte en Italië met Albanië zou de hele asielprocedure buiten Europa worden afgewerkt. De Nederlandse minister Reinette Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) kwam eind vorig jaar met het idee voor een terugkeerhub in Oeganda na een werkbezoek aan dat land.
De noodzaak voor nieuwe, effectievere terugkeerregels is des te groter nu volgend jaar het Europese Migratiepact van kracht wordt. Dat pact voorziet in snellere besluiten over een asielaanvraag waarbij weinig kansrijke asielzoekers aan de grens worden vastgehouden. Zonder terugkeer ontstaan daar grote opvangproblemen.
Vrijwel alle EU-landen dringen aan op strengere terugkeerregels, de regeringsleiders riepen de Commissie eerder op ‘met spoed’ de nieuwe wetgeving te presenteren. In het Europees Parlement - dat samen met de lidstaten de voorstellen moet goedkeuren - klinkt weliswaar kritiek maar ook daar is een meerderheid voor een strikter migratiebeleid.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant