Honderd jaar geleden schreef Adolf Hitler Mein Kampf, een giftige brij van haat en waanzin die niemand serieus nam – tot de bommen vielen. Het was een handleiding voor chaos, uitgesmeerd over kranten en radio’s, een tweetstorm avant la lettre. Fast forward naar 2025: Donald Trump en Elon Musk bouwen hun eigen digitale Reich, met een betere soundtrack en meer likes.
Project 2025, een 900 pagina’s dik rechts fantasieboekje, en Musk’s X-memeoorlog zijn geen hobbyprojecten, maar een propagandamachine die draait op onze scrollvingers. Geschiedenis herhaalt zich niet, maar de valkuilen blijven op verraderlijke wijze dezelfde.
Vroeger had je pamfletten, nu heb je sociale media. Trump dropt een
(eigenlijk als satire bedoelde) video waarin Gaza ineens een all-inclusive resort wordt: palmbomen, Musk die met dollars strooit en The Donald in zwembroek voor het ‘Trump Gaza Hotel’. Kitsch die zelfs John de Mol zou doen blozen.
Toch liken en delen miljoenen het, verslaafd aan het spektakel, want
feiten zijn tegenwoordig meningen en de waarheid een kneedbare klei.
Hannah Arendt, die het kwaad tot op het bot ontleedde, bestempelde dit al als opmaat naar tirannie. Schreeuw hard genoeg, of scoor genoeg hartjes, en jouw versie wordt dé realiteit.
Trump begint alvast bij de ontvangst van Volodymyr Zelensky, zeurend dat die geen pak draagt, om even later in een primetimeruzie hem WO III in de schoenen te schuiven. ‘Dit wordt geweldige televisie’, grijnst hij, en wij kijken braaf mee.
Terwijl Trump de realityster uithangt, rolt Project 2025 door, de bijbel van het trumpisme en zijn Maga-horde: instituties slopen, rechten amputeren, ‘ongewensten’ dumpen, verpakt in tweets die eruitzien als scriptregels voor The Apprentice. Hitler had zijn krantenjongens; Trump en Musk hebben een horde influencers die ons – niet met geweren, maar met duimpjes en hartjes – als digitaal kanonnenvoer inzetten.
Politiek is geen debat meer, maar een theater waarin aandacht de macht bepaalt. Een tracker houdt het bij: van de 297 plannen zijn er al 87 gerealiseerd. Weekblad Time meldt dat twee derde van Trumps orders in januari
2025 al met dit plan overeenkomt. Dit is geen spelletje: dit is een coup, verkleed als variété.
En dat theater draait op volle toeren. De ASMR-deportatievideo van het
Witte Huis – kettinggerinkel als clickbait, migranten als punchline – krijgt een ‘Haha wow’ van Musk, en wij scrollen verder, alsof het een
kattenfilmpje is. We loeren naar de livestream van ‘visdeurbel’, een
schaamtevol vermaak terwijl de wereld in brand staat. Ik deed het ook, vijf minuten lang, maar ondertussen ontmantelt Musk met zijn Doge-departement de staat en signeert Trump decreten als een overijverige quizmaster. Geen tanks, maar algoritmes en spotlights runnen de boel.
Mein Kampf werd ooit weggewuifd, tot het bittere ernst werd. Hannah
Arendt snapte waarom: een versnipperde, apathische massa die scrolt in plaats van nadenkt, is rijp voor de pluk. Project 2025 lijkt een rechtse natte droom, maar met 87 vinkjes is het een script dat live gaat. Musks I am become meme is geen lolletje, maar een middelvinger naar betekenis, terwijl hij extremisme salonfähig maakt en deportatie tot gimmick reduceert – verpakt in een Tesla-jasje. Onze schermen zijn de regisseurs: we klappen voor de show, maar zien de afgrond over het hoofd. Het is een digitale pestbom die medemenselijkheid sloopt en hij werkt door onze dopaminedrift.
Vorige week meldde de Europese Commissie 800 miljard euro extra voor wapens te willen, een reactie op Trumps druk om de Navo-norm naar 3,5 procent te tillen. Ursula von der Leyen presenteerde het met ferme woorden, maar het voelt als een bijrol in deze eindeloze voorstelling – één waarin Amerika geen bondgenoot meer is, maar een America Only-podium voor populisten met een smartphone en te veel haarlak.
Stop met staren naar deze klucht, bouw een dam tegen de digitale waanzin en de oorlogstrom. Anders schrijven Trump en Musk onze toekomst met een eindeloze stroom gif, verpakt als de grootste show op aarde. Honderd jaar geleden lachten we om de waarschuwingen. Doen we dat nu weer, dan betalen we de hoofdprijs, en geen retweet die ons dan redt.
Over de auteur
Sander Duivestein werkt voor het VerkenningsInstituut Nieuwe Technologie van Sogeti. Hij schreef het boek Echt Nep. Hij vervangt deze week Thomas van der Meer als columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant