Zelfs een jaar gevangenisstraf doet de leider van het Servische deel van Bosnië en Herzegovina weinig. Milorad Dodik voelt zich enkel gesterkt in zijn verlangen de Servische Republiek af te scheiden. De Europese vredesmacht wordt uit voorzorg met vijfhonderd manschappen uitgebreid.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Dodik is een hoogoplopende strijd verwikkeld met Christian Schmidt, de Hoge Vertegenwoordiger die bijna absolute bevoegdheden heeft in Bosnië en Herzegovina. Schmidt kan zelfs wetten introduceren en afschaffen. Ook kan hij de hoogste politieke functionarissen in het kleine Balkanlandje ontslaan, inclusief Dodik.
Maar de 65-jarige Dodik negeert Schmidt voortdurend. Hij weet niet van ophouden en zet hem voortdurend de voet dwars met nieuwe anti-Bosnische en pro-Servische wetten, die Schmidt dan weer knarsetandend moet annuleren. Volgens Schmidt bestaat nu de kans dat het gewapende conflict in het land, dat in 1995 eindigde, weer oplaait.
Bosnië en Herzegovina is voortgekomen uit de Balkanoorlogen. Het gebied was het toneel van bloedige gevechten tussen etnische Bosniërs, Kroaten en Serviërs. Er vielen 100 duizend doden, onder meer in de huidige hoofdstad Sarajevo die jarenlang vanuit de omliggende Servische bergen werd bestookt. Nederland was betrokken bij de val van Srebrenica, een moslimenclave die ligt in wat nu de Servische Republiek is.
Bij de akkoorden van Dayton, in 1995, werd het verbrokkelde landje in elkaar gezet met een moslim-kroatische federatie aan de ene kant, en de Servische Republiek aan de andere. De drie bevolkingsgroepen hebben daarin een gezamenlijke leger- en politiemacht, gezamenlijke rechtbanken en een driepersoons presidentschap.
De Servische Republiek is bijna uitsluitend Servisch, en wordt al sinds jaar en dag geleid door populistische Servische nationalisten. Dodik werd er al in 1998 minister-president, later werd hij een van de drie presidenten, en sinds 2022 is hij de lokale president van Servische Republiek. In zijn functie botst hij voortdurend met Schmidt, die tot taak heeft de vrede te bewaren en erop toe te zien dat de akkoorden van Dayton nog steeds worden uitgevoerd. Hij heeft daarvoor de hoogste bevoedheden, die alle andere kunnen overrulen. Mits er naar hem geluisterd wordt.
Dodik tart hem, negeert hem en verzet zich zelfs tegen uitspraken van de hoogste rechter van het land. Met eigen nationale wetten knaagt Dodik voortdurend aan het gezag van nationale instituties. Hij introduceerde wetten die de Serviërs terugtrok uit het gezamenlijke leger, de politie en justitie. Hij weigerde de Bosnische militairen, agenten en rechters zelfs de toegang tot de Servische republiek. Die wetten werden door Schmidt onmiddellijk geannuleerd.
Dodik sloeg daarna terug met een nieuwe wet die bepaalde dat de Servische Republiek de besluiten van Schmidt niet langer erkende. Schmidt heeft ook deze wet geannuleerd, en hij heeft het bovendien strafbaar gemaakt zijn besluiten tegen te spreken. Hij zei: ‘Ik zal niet stilzitten als anderen proberen vrede, stabiliteit en vooruitgang af te breken.’
Dodik werd op grond van die nieuwe wet van Schmidt aangeklaagd. Vorige week werd hij bij verstek veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf. Hij kreeg een verbod om zes jaar lang openbare functies te bekleden.
De Servische leider noemt de hele rechtszaak ‘een politiek proces’ en ‘onzin’. Hij wuift zijn veroordeling weg en gaat in beroep. De kans is echter groot dat hij ook in beroep wordt geroordeeld, want kan leiden tot enorme spanningen. Dodik is erin geslaagd de zaken in Bosnië en Herzegovina dusdanig op scherp te zetten, dat de Europese vredesmacht Eufor zijn troepenmacht uitbreidt van elfhonderd manschappen naar zestienhonderd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant