Nu de Amerikaanse president Donald Trump zich afkeert van Oekraïne en dreigt met hoge invoertarieven op Europese goederen, is het voor Europees radicaal-rechts steeds moeilijker te volharden in pure bewondering.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Precies een maand geleden is het, dat Europese radicaal-rechtse politici in Madrid bijeenkwamen onder de leuze ‘Make Europe Great Again’. Ze wilden laten zien hoe sterk ze ervoor stonden, kort na het aantreden van Donald Trump als president van de VS.
‘Onze vriend Trump, de Trump-tornado, heeft de wereld in slechts enkele weken veranderd’, zei Viktor Orbán, de premier van Hongarije.
Marine Le Pen, van de leidende Franse oppositiepartij Rassemblement National, sprak van een ‘werkelijke, mondiale omslag’. Ze benadrukte de ideologische overeenkomst met Trump. ‘Wij zijn in de beste positie om met zijn regering te praten, omdat wij begrijpen wat hem drijft en waarvoor hij staat.’
Enthousiast wentelden de Patriotten van Europa zich in het succes van Trump, een geestverwant, met wie ze een afkeer van groene politiek, migratie en emancipatie van achtergestelde groepen delen.
Even leek nationalistisch-rechts aan beide zijden van de Atlantische Oceaan op één lijn te zitten – maar niet voor lang. Nadat Trump de Oekraïense president Volodymyr Zelensky had uitgekafferd en de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne afgelopen week abrupt stopzette, bleven politici als de Italiaanse premier Giorgia Meloni, maar ook Le Pen en Wilders, wél achter Oekraïne staan.
Op de Europese top van donderdag sloot Meloni de rangen met de andere regeringsleiders (uitgezonderd Orbán). Zij steunde de plannen om de gezamenlijke defensie-uitgaven snel te verhogen, en Oekraïne extra financiële en militaire hulp te geven. Le Pen, op haar beurt, veroordeelde de ‘bruutheid’ van het Amerikaanse besluit om de steun aan Oekraïne plotseling in te trekken. Ook Wilders sprak zich uit voor Oekraïne, ‘en met overtuiging’, al benadrukte hij dat ‘aan de hysterische anti-Trumpstemming niemand iets heeft’.
Het is allemaal te weinig om te kunnen spreken van een harde breuk tussen Trump en zijn tegenhangers aan deze kant van de Atlantische Oceaan. Integendeel: voordat Meloni vorige week samenkwam met haar Europese collega’s, belde ze met Trump. ‘Alles wat ik kan doen om het Westen verenigd te houden en te versterken, zal ik doen’, zei ze naderhand.
En toch is er sprake van een voorzichtige verwijdering tussen Europees en Amerikaans radicaal-rechts. De nationalistische leiders van Europa komen erachter dat Trump weliswaar ideologische overeenkomsten met hen kent, maar zeker niet altijd handelt in het belang van hun land.
Vooral een mogelijke verhoging van de Amerikaanse invoertarieven is Europese nationalisten een doorn in het oog. ‘De dreiging met tarieven tot maar liefst 25 procent op bepaalde goederen maakt het voor Europees radicaal-rechts moeilijk zich openlijk achter Trump te scharen en de loftrompet over hem te steken’, schreef Anchal Vohra, columnist in Brussel voor het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy.
Ze beschrijft hoe de importtarieven, zelfs als ze beperkt blijven tot 10 procent, ‘miljarden aan inkomsten kunnen wegvagen’ in Europa en ‘pijn kunnen doen in diverse sectoren, waaronder de auto-, farmacie, voeding- en drankensector’.
Dat zullen juist de kiezers van radicaal-rechts gaan merken. ‘Veel arbeiders in de Duitse auto-industrie of in de Franse landbouwindustrie zijn aanhangers van de radicaal-rechtse partijen in hun land, maar zij krijgen het in zo’n scenario zwaar te verduren. Als deze partijen achter Trump gaan staan, betekent dat verraad aan de ontevreden kiezers waarvoor ze zeggen op te komen.’
Zo blijken sommige nationalisten Europeser te zijn dan ze zelf voor mogelijk hadden gehouden. Ze ondervinden in de praktijk dat Europa wel degelijk gemeenschappelijke belangen heeft – of het nu om invoertarieven gaat, of om de verdediging van Oekraïne.
Er zijn ook extreem-rechtse leiders die Trump trouw blijven. Dat geldt in de eerste plaats voor de Hongaarse president Orbán, die na de rampzalige ontmoeting tussen Trump en Zelensky in het Witte Huis stelde dat Trump ‘dapper opkwam voor vrede – zelfs als dit voor velen moeilijk te verkroppen is’. Nadat Trump in februari uitgebreid met de Russische president Vladimir Poetin had getelefoneerd, verheugde Orbán zich er al op de economische banden met Rusland aan te halen. ‘Dat zal de Hongaarse economie een geweldige stimulans geven.’
Bij Alternative für Deutschland (AfD) is de bewondering voor Trump eveneens onverminderd, met partijleider Alice Weidel die na de samenkomst in het Witte Huis postte op X: ‘Historisch! Trump & Vance!’ Volgens de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini is Trump de enige die vrede kan brengen in Oekraïne, ‘in tegenstelling tot een ineenstortend en marginaal Europa geleid door Ursula (von der Leyen, red.), Parijs en Berlijn’.
En hoe zit het met Vox, de Spaanse partij die een maand geleden het ‘Make Europe Great Again’-congres organiseerde? Die partij ervaart van binnenuit hoe Europees radicaal-rechts zich momenteel in tweeën splijt. Want terwijl partijleider Santiago Abascal weigert afstand te nemen van Trump, klinkt de kritiek daarop van partijgenoten steeds luider. ‘Patriot zijn is niet hetzelfde als een hielenlikker van Trump zijn’, aldus een ex-parlementariër die zijn lidmaatschap van Vox opzegde.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant