Leiden trapte maandag een estafettestaking in universiteitssteden af. Medewerkers én studenten zien de voorgenomen bezuinigingen als allesbehalve willekeurig. ‘Het is een bewuste, ideologische keuze om kritische stemmen te smoren.’
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
Docenten zijn meer van het ‘discussiëren en er samen uitkomen, dan keihard actievoeren’, zegt FNV-bestuurder Gijs Kooistra. Toch staan voor zijn neus op de Garenmarkt in het centrum van Leiden maandag minstens duizend stakende medewerkers uit het hoger onderwijs.
De oudste universiteit van Nederland bijt maandag het spits af in een reeks van stakingen in universiteitssteden. Dinsdag volgt Utrecht, later ook Nijmegen, Amsterdam, Groningen en Enschede. De eis: alle door het kabinet aangekondigde bezuinigingen op het hoger onderwijs, waar de Eerste Kamer eind deze maand over stemt, moeten van tafel. Eerder werden die van 2 miljard euro bijgesteld naar 1,2 miljard.
Dat is nog steeds genoeg om ‘één hele universiteit om zeep te helpen’, zegt Annelie Spruit (20), student global challenges, terwijl ze op de Campus Den Haag van de Universiteit Leiden een protestbord in elkaar knutselt. Met rode verf schrijft ze: ‘Niet promoveren? Wij emigreren!’
‘Ik heb altijd gedacht dat ik hier een academische carrière zou opbouwen’, aldus de student met groene vakbondpet op. ‘Maar als hier straks 80 procent van de promotieplekken wordt geschrapt, zit dat er niet meer in, zeggen mijn docenten.’
Daarom oriënteert ze zich nu op een loopbaan in de Ierse hoofdstad Dublin. ‘Het is bizar dat zelfs ik, als honoursstudent (die een verdiepend studieprogramma volgt, red.), hier niet genoeg kans maak.’ Verklaring daarvoor, denkt Spruit, is dat de faculteit geesteswetenschappen, waaraan ze studeert, doelwit is van het kabinet: daar zullen straks minder promotieplekken zijn dan bij bijvoorbeeld bij de exacte wetenschappen.
Dat het kabinet willens en wetens snoeit in een wereld die haar niet zint, klinkt maandag veelvuldig in Leiden. ‘Dit zijn niet zomaar bezuinigingen’, zegt Remco Breuker, woordvoerder van WOinActie, de groep universitair medewerkers die initiatief nam tot de staking. ‘Dit is een bewuste, ideologische keuze om bepaalde delen van de universiteit te kortwieken. De hardste klappen vallen bij geesteswetenschappen, niet toevallig zijn dat de studies die het meest kritisch zijn op de overheid.’
Wat de voorgenomen bezuinigingen precies betekenen voor elke universiteit, is nog onduidelijk. Dat leidt tot onrust, zegt Breuker. ‘Ik heb al meermaals gehoord dat studies zouden verdwijnen, terwijl dat niet klopt. Dat heeft effect op het aantal studenten dat zich aanmeldt: zij blijven weg als het rommelt.’
Boven op de bezuinigingen komt de Wet internationalisering in Balans, die het aantal internationale studenten moet terugbrengen. Dat gebeurt onder meer door opleidingen niet meer (alleen) in het Engels aan te bieden. Studies met veel internationale studenten lopen daardoor het risico om om te vallen – waarmee sommige mogelijk volledig uit Nederland verdwijnen.
In principe bepalen universiteiten zelf waarop zij bezuinigingen. Maar omdat faculteiten geesteswetenschappen meestal veel kleine – en dus relatief dure – opleidingen tellen, zoals de bachelor Koreastudies, waar Breuker lesgeeft, is het voor de hand liggend daar opleidingen te schrappen of samen te voegen. ‘Zijn’ opleiding gaat op in een bredere bachelor Aziëstudies. ‘Alleen al geesteswetenschappen moet zo’n tachtig voltijdbanen schrappen.’
Bovendien klinken vanuit politiek Den Haag duidelijke ‘hints’ over waarop te bezuinigen valt, zegt Breuker. ‘Denk aan de PVV’er Reinder Blaauw die spreekt van een activistische woke-cultuur. Hij ziet de bezuinigingen als een mogelijkheid voor onderwijsinstellingen om hun prioriteiten te heroverwegen. Universiteitsbesturen laten daar wel degelijk hun oor naar hangen. Ik heb nog geen enkele bestuurder zien opstaan en zeggen: houd nu eens op met die ongefundeerde kritiek op genderstudies.’
Waar ze normaal ‘kritisch’ staat tegenover het college van bestuur van de universiteit, zit WOinActie vandaag met hen op één lijn, zegt Breuker. Het college van bestuur steunt de staking en heeft medewerkers aangespoord om mee te doen. ‘Wat een geweldige opkomst!’, roept collegevoorzitter Annetje Ottow op het podium. ‘We zijn trots op jullie.’ Aan universiteitsgebouwen door de stad hangen rode protestvlaggen.
Universitair docent wiskunde Gianne Derks staakt niet om de toekomst van haar eigen baan, of zelfs van de universiteit, maar die van het land, zegt ze staand in de zon achter aan de kleurrijke mensenmassa. ‘Politici hebben hun mond vol van innovatie, maar die kun je niet kopen op het moment dat je haar nodig hebt. Daar moet je in investeren. En juist dat langetermijndenken ontbreekt in het huidige kabinet.’
Dat Europa niet afhankelijk moet willen zijn van de Verenigde Staten of China is Derks al jaren duidelijk: ‘Dan kom je altijd als laatste.’ Maar de huidige verschuivingen op het internationale speelveld blijven ook hier niet onbenoemd. ‘Juist in tijden van geopolitieke spanningen moeten we niet bezuinigen op onderwijs’, zegt D66-leider Rob Jetten in zijn toespraak. ‘Kennis is ons wapen.’
Voor een jonge vrouw in het publiek lijkt dat precies de reden wáárom er door dit kabinet wordt bezuinigd. ‘Kennis is macht’, staat op haar protestbord. ‘Zijn jullie bang?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant