Als nieuwe leider van de Liberale Partij van Canada neemt Mark Carney ook het presidentschap over van Justin Trudeau, waarschijnlijk deze week al. Zijn belangrijkste taak is weerstand bieden aan Donald Trump en het winnen van de verkiezingen van de populaire conservatieve concurrent Pierre Poilièvre.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
‘Alles in mijn leven heeft me op dit moment voorbereid’, zei de man die binnenkort zonder enige politieke ervaring in de voetsporen van Justin Trudeau treedt als premier van Canada. Voormalig bankier Mark Carney (59) won zondagavond overtuigend de interne leiderschapsverkiezing van de Liberale Partij. Ook neemt hij, zoals in Canada de gewoonte is, meteen de presidentiële taken van zijn voorganger over.
Carney weet dat hij een vliegende start moet maken. Boven aan zijn agenda staat de door de Amerikaanse president Donald Trump begonnen handelsoorlog, die de van export afhankelijke Canadese economie in een diepe crisis kan storten. Daarnaast moet Carney verkiezingen uitschrijven waarin hij het opneemt tegen Pierre Poilièvre, de populaire en populistische leider van de Canadese Conservatieven. Hij werd de afgelopen twee jaar groot met een campagne van trumpiaanse schnitt.
Carney leidde de Canadese Centrale Bank door de financiële crisis van 2008 en vervolgens de Britse Centrale Bank door de Brexit. Hij gold vooraf als favoriet in de strijd om Trudeaus opvolging. Dat hij de concurrentie met 86 procent van de stemmen zou wegvagen in een stemming onder ruim 150 duizend leden, verbaasde zelfs partijgenoten. Het laat zien hoezeer de Canadezen op zoek zijn naar een leider in crisistijd en dat ze Carneys gebrek aan ervaring met het politieke metier voor lief nemen.
Onlangs merkte Trump tevreden op dat hij zelf ‘op dit moment de belangrijkste persoon is in de Canadese politiek’. Volgens Nick Taylor-Vaisy, chef van de Canadese redactie van de politieke website Politico, zal elke Canadees ongeacht politieke voorkeur dat beamen. De Amerikaanse president heeft de politieke verhoudingen in Ottawa op zijn kop gezet, met onverwacht positieve gevolgen voor de Liberalen.
De populariteit van Trudeau was na bijna tien jaar regeren gezakt tot een dieptepunt – onder meer vanwege de economische stagnatie en een crisis op de huizenmarkt. Sinds Trumps aantreden oordelen de Canadezen een stuk milder over hun president, ook omdat hij de afgelopen weken weer naar hartelust kan doen waar hij het beste in is: grote redes houden over grote onderwerpen.
Zo zei Trudeau zondag voorafgaand aan de bekendmaking van Carneys winst dat Canada ‘een natie-definiërend moment’ beleeft. ‘Democratie is geen vanzelfsprekendheid, vrijheid is geen vanzelfsprekendheid. Zelfs Canada is geen vanzelfsprekendheid.’
Tegelijkertijd is een belangrijke verklaring voor Carneys populariteit juist dat hij géén Trudeau is. Dat wil zeggen: geen ideologisch bevlogen, verbaal begaafd redenaar, maar een technocraat die politiek vooral door een economische bril bekijkt en wiens stijl wordt omschreven als zakelijk, of zelfs saai.
Behalve als het over Trump gaat, want daarin surft Carney volledig mee op de golf van anti-Amerikaanse, nationale eenheid die de bevolking in zijn greep heeft. Tijdens zijn aanvaardingsrede in de hoofdstad Ottawa, ging hij met een gestrekt been in tegen Trumps toespelingen op het inlijven van Canada als 51ste staat. ‘Amerika is niet Canada. En Canada zal nooit, maar dan ook nooit, op welke manier en in welke vorm of gedaante dan ook, deel uitmaken van de Verenigde Staten.’
De verwachting is dat Trudeau de macht deze of volgende week officieel overdraagt. En dat Carney zodra hij president is verkiezingen uitschrijft. De deadline daarvoor is 20 oktober, maar Carney zal het waarschijnlijk eerder doen om optimaal gebruik te kunnen maken van het liberale momentum dat in deze onvoorspelbare tijd ook zo weer kan vervliegen. En om het electorale mandaat te halen dat Carney nu zelf niet heeft.
Die verkiezingen zullen draaien om de vraag wie het beste kan opboxen tegen Trump. De Liberalen en de Conservatieven gaan in de peilingen ongeveer gelijk op, maar op persoonlijk niveau heeft Carney volgens opiniepeiler Angus Reid een voorsprong op Poilièvre: 43 procent van de Canadezen is van mening dat hij het best tegen Trump is opgewassen, 34 procent acht Poilièvre meer geschikt.
Toch is Carneys verkiezingswinst lang geen uitgemaakte zaak. Te meer omdat Polièvre nu al zijn energie steekt in het ondermijnen van Carney door te wijzen op zijn elitaire afkomst: de Liberale leider studeerde aan Harvard en heeft – in elk geval op papier – meer affiniteit met boardrooms dan met de kantine van de lokale ijshockeyclub. Ook wijst hij erop dat Carney een groot pleitbezorger is van investeren in een groenere economie, terwijl conservatieven in het land met grote voorraden fossiele brandstoffen wel oren hebben naar Trumps drill baby, drill.
De vraag is in hoeverre het Carney de komende weken of maanden tot de verkiezingen lukt om met overtuigende inhoudelijke antwoorden te vinden op Trumps dreigementen. Zondag beloofde hij zijn partijgenoten zo snel mogelijk op zoek te gaan naar nieuwe handelspartners.
Ook wil Carney werk maken van het afbreken van de binnenlandse handelsbarrières die een gevolg zijn van het Canadese federalisme. Een gewaagde belofte voor een politieke nieuwkomer, omdat verschillende voorgangers van beide grote partijen zich al hebben vastgelopen in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant