De Raad van State ziet niets in een wetsvoorstel van landbouwminister Femke Wiersma dat gedupeerde boeren moet helpen. Het adviesorgaan wijst Wiersma erop dat niets helpt zolang zij de landelijke stikstofuitstoot niet verlaagt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De adviesafdeling die alle wetsvoorstellen beoordeelt voordat ze naar de Tweede Kamer gaan, is zeer kritisch over de nieuwste inzending in Femke Wiersma. Het adviesorgaan raadt haar aan het wetsvoorstel niet in deze vorm aan het parlement voor te leggen.
Wiersma’s wetsvoorstel moet de regering drie jaar extra respijt geven om een oplossing te vinden voor de circa 2.500 PAS-melders. Dit zijn bedrijven die tussen begin januari 2015 en eind mei 2019 zonder geldige natuurvergunning zijn uitgebreid, wat gepaard ging met extra stikstofuitstoot. Dit was mogelijk door het toen geldende overheidsbeleid, het Programma Aanpak Stikstof (PAS).
Alles over politiek vindt u hier.
Bij geringe toename van de stikstofuitstoot hoefden ondernemers geen natuurvergunning aan te vragen, onder voorwaarde dat ze wel melding zouden maken van de berekende extra stikstofbelasting op de nabijgelegen natuur: een PAS-melding. De hoogste bestuursrechter oordeelde in mei 2019 dat deze bedrijfsuitbreidingen wel degelijk vergunningplichtig waren.
De PAS-melders waren daarmee in één klap illegaal en moeten nu alsnog een natuurvergunning aanvragen, of hun illegale uitbreiding terugdraaien. Het probleem is dat ze de extra stikstofemissies moeten compenseren voordat ze een vergunning kunnen krijgen. En dat kunnen de meeste niet. Zij zijn daarvoor afhankelijk van de overheid, die de benodigde stikstofruimte moet creëren met plaatselijk stikstofreductiebeleid. Veruit de meeste PAS-melders zijn veehouders.
Het legaliseren van PAS-melders was al topprioriteit voor het vorige kabinet, en dat geldt ook voor het kabinet-Schoof. Wiersma’s voorganger Christianne van der Wal formuleerde in 2022 het Legalisatieprogramma PAS-melders, met als doelstelling dat alle melders voor 1 maart 2025 een vergunning zouden krijgen. De benodigde forse verlaging van de stikstofuitstoot hoopte Van der Wal te bereiken met haar ‘gebiedsgerichte aanpak’, die provincies verplichtte tot het nemen van concrete reductiemaatregelen.
De provincies moeten in principe optreden tegen de PAS-melders, omdat die zonder vergunning opereren. Tot nu toe weigeren ze dat, met als juridisch argument dat ‘er concreet zicht is op legalisatie’. Van der Wals aanpak bood daar enige steun voor, omdat zij in elk geval met een concreet maatregelenpakket voor stikstofreductie kwam.
Vervolgens viel het kabinet, werd er een jaar lang geformeerd en gooide de minister Wiersma de plannen van haar voorganger in de prullenbak. De niet-handhavingstermijn van drie jaar is daardoor verstreken zonder dat er veel vooruitgang is geboekt met de noodzakelijke verlaging van de stikstofemissies.
Wiersma wil de provincies desondanks nogmaals drie jaar vrijwaren van de wettelijke plicht tot handhaving bij PAS-melders. Met haar wetsvoorstel wil ze alle melders alsnog een concreet uitzicht bieden op het opheffen van hun illegale status. In de ogen van de Raad van State is dat voorstel inadequaat.
Het adviesorgaan ‘is er niet van overtuigd dat deze doelstelling met dit voorstel daadwerkelijk kan worden bereikt’, schrijft de Raad maandag. De juristen wijzen Wiersma erop dat het verkrijgen van stikstofruimte ‘essentieel’ is voor het verlenen van vergunningen. ‘Dit vereist het treffen van gerichte maatregelen om de gevolgen van de stikstofneerslag die veroorzaakt wordt door PAS-projecten, ongedaan te maken.’ Wiersma’s voorstel ontbeert zulke maatregelen, constateert de Raad.
Wiersma suggereert dat zij ook andere oplossingen heeft dan legalisatie; het alsnog verlenen van een vergunning aan PAS-melders. De Raad meent dat Wiersma ‘onvoldoende concreet’ maakt welke oplossingen dat dan zijn. Ook ontbreekt een maatregelenpakket dat ‘gericht is op het bereiken van deze oplossingen.’
De BBB-minister gaat ervan uit dat dit wetsvoorstel de provincies een juridische basis geeft om de PAS-melders nog drie jaar langer met rust te laten, namelijk tot 1 maart 2028. Ze rekent erop dat zulke niet-handhavingsbesluiten in de rechtbank overeind zullen blijven. De Raad van State: ‘De toelichting bij het wetsvoorstel maakt niet duidelijk waarop deze veronderstelling is gebaseerd.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant