In alle stilte is voormalig topbestuurder Leo Berndsen in zijn woonplaats Lyon overleden. De technocraat werd vooral bekend vanwege zijn strijd met de Britse fusiepartners. Eerst bij Nedlloyd, later bij Chorus, de voorloper van Tata.
is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
In maart 2005 was Leo Berndsen de bekendste topbestuurder van Nederland. Als voorzitter van de raad van commissarissen van staalconcern Corus, nu Tata, blokkeerde hij de door zijn eigen raad van bestuur geplande verkoop van de aluminiumtak. Daarop daagde de raad van bestuur de commissarissen voor de rechter om de blokkade ongedaan te maken. Eventueel moest het toezicht worden geschorst om het besluit erdoorheen te kunnen jagen.
Het was of Michiel de Ruyter de ketting op de Theems bij Chatham doorbrak. En ook dit keer wisten de Nederlanders de Britten een zware klap toe te brengen. Want de Ondernemingskamer stelde de commissarissen in het gelijk. De verkoop ging niet door en de man die bekend stond als zeezeiler werd een IJmuidense zeeheld.
Peter de Waard is journalist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Cor Radings, Berndsens toenmalige woordvoerder, herinnert zich nog dat hij met het bestuur van Corus onderhandelde over een gezamenlijk persbericht. ‘In een kamer verderop was Berndsen zelf bezig koorzangen te oefenen. Hij kon afstand bewaren, maar stond voor zijn zaak en schuwde de confrontatie niet.’
In maart 2005 stapte Berndsen op en werd opgevolgd door Jacques Schraven onder wiens toezicht de aluminiumpoot later alsnog zou worden verkocht aan Pechiney. Twee jaar later kwam het hele staalconcern in handen van het Indiase Tata.
Na het corporate leven, weet Rading, verhuisde Berndsen naar Antwerpen en ging later in de Franse stad Lyon wonen. Niemand hoorde daarna meer iets van hem. Twintig jaar later blijkt hij in alle stilte te zijn overleden in Lyon. Niemand buiten zijn familie is op de hoogte gesteld. Zelfs Wikipedia meldt het niet. Pas in juni zal een herdenkingsdienst worden gehouden in Zeeland.
Berndsen speelde een sleutelrol bij twee ondernemingen die tot het Nederlands erfgoed behoorden: Nedlloyd en Hoogovens. Twee keer raakte hij verwikkeld in een gecompliceerde schaakmatch – schaken was naast koorzang en zeezeilen zijn derde passie – tegen de Britten die wereldwijd in de financiële media breed werd uitgemeten. In 1997 was hij de bestuursvoorzitter van Nedlloyd, zoals de ceo toen heette, dat fuseerde met het Britse P&O. De bedoeling was het bedrijf naar de beurs te brengen, maar ook toen overruleden de Britten de Nederlanders.
In 2001 werd hij president-commissaris van Hoogovens, dat twee jaar eerder was gefuseerd met British Steel tot Corus. Een voor een waren daar de Nederlandse bestuurders gewipt. Berndsen moest als aanhanger van het bestuurlijke consensus-model de boel zien te redden, want het geld dat in IJmuiden werd verdiend belandde in een bodemloze put van de zwaar verlieslatende Britse bedrijven.
Al gauw was hij zich ervan bewust in een wespennest te zijn beland. De Britten wilden IJmuiden leegplukken, zodat ze zelf geen orde op zaken hoefden te stellen. Maar dat liet hij niet toe. Hij ging het gevecht aan en de Britse topman Tony Pedder moest aftreden.
Berndsen was een onderwijzerszoon, geboren in het Brabantse Acht. ‘Altijd zo goed mogelijk mijn best doen’, was de slogan van het katholieke gezin. En Berndsen deed dat – op alle fronten. Op zijn 18de brak hij een nekwervel tijdens het duiken, waarna hij een jaar moest revalideren. Deze periode vormde zijn karakter. In het zakenblad Quote zei hij: ‘Ik was niet wild, maar ik nam wel risico’s. Op dat moment, kan ik je zeggen, kwam mijn verstand erbij. Ik ben toen aan een soort riskmanagement voor mijzelf gaan doen.’
Na zijn herstel studeerde hij economie en accountancy aan de Katholieke Hogeschool in Tilburg. Nadat hij accountant was bij Philips stapte hij in 1981 over naar verzekeraar Interpolis, waar hij voorzitter van de hoofddirectie werd.
In 1993 ging hij Nedlloyd leiden, een vervoersconglomeraat met een rijke geschiedenis in de koopvaardijvaart. Inmiddels had dat bedrijf zich versterkt met luchtvaartmaatschappij Transavia, wegtransportbedrijf Van Gend & Loos, offshorebedrijf Neddrill en andere logistieke diensten.
Jarenlang had Nedlloyd onder vuur gelegen van de Noorse raider Torstein Hagen die het concern weer wilde opbreken, omdat de som van de individuele onderdelen meer waard zou zijn dan het hele concern. Na een bestuurscrisis werd technocraat Berndsen binnengehaald. Hij was de eerste buitenstaander als topman van het bedrijf en bracht de rust terug.
Nedlloyd concentreerde zich weer op zeevervoer, zoals de containervaart. In 1997 volgde een fusie met het Britse P&O. Tijdens de fusiebesprekingen maakte P&O-topman Lord Jeffrey Sterling een boottocht met Berndsen over de Theems. Sterling wees daarbij op de hoofdkantoren van Shell en Unilever langs het water. Nederlanders en Britten kunnen heel goed samenwerken, zo betoogde hij.
Berndsen zou tot 1 januari 2002 aanblijven als topman. Vlak daarvoor was hij op advies van voormalig Hoogovens-topman Olivier van Royen, zelf een voormalig Nedlloyd-bestuurder, voorgedragen als president-commissaris van Corus Nederland BV. Het samengaan was op dat moment uitgelopen op een ‘fusie uit de hel’, onder meer vanwege de wens van de Britten om alle aluminiumactiviteiten verkopen.
Hoewel Berndsen een man van de consensus was, liet hij niet over zich heenlopen. ‘Engelsen praten bij een fusie voor de managersposities altijd over ‘the best man for the job’. Maar het is opvallend dat dit volgens hen altijd een Engelsman is’, verklaarde hij in NRC Handelsblad.
Olivier van Royen stelde toentertijd: ‘Als je met Engelsen in zee gaat, speelt macht een hele grote rol.’ Berndsen kwam tot het besef dat hij niet in de wieg was gelegd voor de snel opkomende Angelsaksische bestuursstijl van een machtige leider en hoge prestatiebonussen. Hij ging zijn hobby’s uitoefenen: zeezeilen, koorzang en schaken.
Nederland hoefde van hem niet meer te horen.
3 x Leo Berndsen
Over uitverkoop Nedlloyd
‘Ik heb twee taken op me genomen: de zorg voor de continuïteit en voor de winstgevendheid. We hebben alles gedaan in het belang van onze medewerkers en die van de aandeelhouders.’
Over mislukte fusie Corus
‘De Nederlanders hebben zich op centraal niveau laten uittikken. Straks zijn ze helemaal nergens meer. Dit is de laatste kans om nog iets te doen.’
Over zijn aftreden bij Corus:
‘Door op te komen voor de Nederlandse belangen ben ik het symbool van de confrontatie geworden. Het wordt tijd voor normale verhoudingen binnen het concern en eenheid in het bestuur. Dat proces wil ik niet in de weg staan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant