Europa gaat dus herbewapenen. Toch ironisch dat Vladimir Poetin die de grootste oorlog in tachtig jaar begon op dit continent hiervoor niet volstond, maar de vijandigheid van Trump II wel. Europeanen lijken op verslaafde daklozen onder een brug. Als een bully op onze vriend inbeukt en ons ook begint te porren, mompelen we ‘niet doen!’. Maar als onze dealer dreigt geen drugs meer te leveren, schrikken we krijsend wakker.
Ook ironisch: de EU gaat als financieringsvehikel voor defensie de Navo redden. Althans, op papier - want de geloofsbelijdenissen van Rutte klinken steeds meer als odes aan de brandveiligheid van een boer met kiespijn in zijn platgebrande schuur. We zullen ons door een Haagse Navo-top in juni moeten worstelen waarin iedereen doet alsof Trump geniaal is, en we het ‘nieuwe evenwicht’ in de alliantie gaan vieren.
De Europese poging de veiligheidsrelatie met Amerika, die al onbetrouwbaar is sinds Obama (remember Crimea?), zolang mogelijk in stand te houden, is begrijpelijk. Maar alleen zolang dit onze nationale veiligheid dient.
Dit land ontbeert een traditie van machts- en veiligheidsdenken. Wellicht is de bestuurlijke elite die vrolijk van departement naar departement hupt (‘frisse uitdaging, veel zin in!’) het vergeten, maar de Navo is, als uitdrukking van de veiligheidsband met Amerika, geen doel op zich. Geen religie, maar wel allang het belangrijkste instrument ter bevordering van onze nationale veiligheid, inclusief nucleaire paraplu. Vanwege die band met Amerika voerden we verre oorlogen - van Korea tot Afghanistan - waarin onze militairen sneuvelden. En we accepteerden de vernederingen onder Trump I omdat de afschrikking tegen Rusland overeind bleef.
Nu zien we iets anders, perfect verwoord door de Franse senator Claude Malhuret: Washington als ‘hof van Nero’, met ‘een licht ontvlambare keizer, onderdanige hovelingen, en een nar die high is op ketamine’. Een ‘tragedie voor de vrije wereld, maar vooral voor de VS’. De realiteit: Trump II keert zich frontaal tegen vitale Europese veiligheidsbelangen. Ook door Oekraïne te dwingen - op straffe van ‘honderden doden’ al - richting concessies zonder veiligheidsgaranties. Daarmee is Trump Poetins laatste levenslijn om een faliekant mislukte invasie te redden.
Vernederingen horen erbij, zolang je jezelf niet kunt verdedigen. Maar Oekraïne in een slecht akkoord dwingen, bedreigt ook onze nationale veiligheid - en hier wordt het spannend. Europese landen pogen tegelijk de Navo te redden en Oekraïne - en hopen dat Trumps strategische ommekeer tijdelijk is, en er alsnog kansen komen op een ‘duurzame vrede’. Maar wat als deze doelen onverenigbaar blijken?
Daarom is de discussie over een Europese militaire macht in Oekraïne cruciaal. Is de Europese wil Oekraïne na een eventueel akkoord te beschermen tegen nieuwe Russische aanvallen gemeend? Zal Europa doorzetten, ook zonder of met geringe Amerikaanse ‘achtervang’? Terughoudendheid troef bij nationale adviseurs als Clingendael en bij links- en rechtspopulistische partijen. Daartegenover staan eminente veiligheidsexperts die de noodzaak en de mogelijkheden wel zien.
Het is oorlog in Europa - een situatie waarin alle keuzes risico’s meebrengen. Als Amerika heult met de vijand, hebben Europese veiligheidsbelangen voorrang boven Trumps ego-agenda. Dat is staatsraison. Hoe krachtiger die door de Frans-Britse kernwapenstaten geleide macht in Oekraïne wordt - hoe beter. Europese landen moeten militairen en wapensystemen in Oekraïne ontplooien op cruciale plekken achter de frontlinie en ook het luchtruim van vrij Oekraïne verdedigen. Zo’n macht moet, naast een maximaal bewapend Oekraïens leger, Oekraïeners geruststellen en Poetin afschrikken.
Een geloofwaardige Europese militaire macht na een akkoord is de enige kans op een Zuid-Koreaans scenario waarbij het vrije deel kan herstellen en opbloeien. De militaire macht mag onder geen beding een ‘blauwhelmen’-mandaat krijgen: zonder krachtig mandaat en de bereidheid desnoods op te treden - geen afschrikking.
Rusland-experts waarschuwen terecht dat het ‘niet realistisch’ is dat Rusland instemt met een oplossing waarin Oekraïne onafhankelijk en soeverein blijft. Ook dat maakt plannen voor een Europese militaire macht in Oekraïne zo belangrijk: als Poetin en Trump die niet willen, bewijst het dat ze niet werken aan een ‘duurzame vrede’ maar aan de onttakeling van Oekraïne. Dan rest dat land geen keus dan doorvechten met Europese wapensteun. Linksom of rechtsom, het lafhartige Amerikaanse verraad van Oekraïne de afgelopen tien dagen zullen Europeanen nooit vergeten of vergeven, al bestaat de Navo nog duizend jaar.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns