De Canadese premier Justin Trudeau stond op het dieptepunt van zijn populariteit toen hij besloot af te treden in januari. Zondag koos zijn Liberale Partij Mark Carney als zijn opvolger en is de partij weer onverminderd populair bij de kiezers.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Die populariteit dankt de partij vooral aan Donald Trump, die sinds de start van zijn tweede ambtstermijn de VS heeft getransformeerd van Canada’s belangrijkste bondgenoot in Canada’s grootste bedreiging.
Het aftreden van Trudeau was onomkeerbaar, maar zijn opvolger kan nu met een geruster hart doen wat wordt verwacht: snel nieuwe verkiezingen uitschrijven. De peilingen geven de Liberalen, de partij van de vertrekkende Trudeau en de nieuwe premier Carney, nog niet direct de meerderheid, maar ze hebben plotseling weer een kans tegen de Conservatieven van Pierre Poilievre.
Poilievre, een rechtse populist, was op weg de grote winnaar te worden, maar zijn enorme voorsprong is drastisch geslonken sinds het aantreden van Donald Trump in de VS. De trumpiaanse campagne waarmee Poilievre zich populair wist te maken, wordt hem nu juist aangewreven.
Carney won de verkiezing binnen zijn Liberale partij met overmacht: hij kreeg 85,9 procent van de stemmen. De opvolger van Trudeau is gouverneur geweest van de Bank of Canada en daarna van de Bank of England, en hij heeft bovendien het meeste geld binnengehaald voor de komende campagne van de Liberalen. Carney geldt als een stabiele leider die niet al te close is met Trudeau.
De verstandhouding met de Verenigde Staten en met Donald Trump is plotseling verkiezingsthema nummer één geworden, en staat op gelijke hoogte met (of zelfs boven) de kosten van levensonderhoud. Trump heeft Canada niet alleen met een handelsoorlog gedreigd en met importheffingen van 25 procent op bijna alle Canadese goederen, hij bedreigt het buurland direct in zijn bestaan als onafhankelijke natie: hij betitelt Canada voortdurend als ‘51ste staat van de Verenigde Staten’ en spreekt de premier aan als ‘gouverneur’.
Wie dacht dat hij een grapje maakte, is inmiddels wel van gedachten veranderd nu Trump dezelfde grap al tweehonderd keer heeft gemaakt. Hij wil op zijn minst het grensverdrag met Canada, dat stamt uit 1908, herzien. De Amerikaanse president, die eerder ook al aangaf Groenland en Panama te willen inlijven en die Oekraïne laat vallen, is in Canadese ogen tot alles in staat. Dat drijft kiezers weg van de Conservatieven, en terug in de armen van de Liberalen, die ineens een stuk minder links zijn.
De anti-Amerikaanse sentimenten in Canada zijn hoog opgelopen. Zo drinken Canadezen geen Californische wijn meer, geen bourbon meer uit Kentucky en geen sinaasappelsap uit Florida. Een ijzersterke speech van Trudeau, waarin hij sprak als een leider in oorlogstijd en waarin hij wat Trump nu doet ‘heel erg dom’ noemde, deed vorige week de rest.
Volgens Trudeau probeert Trump Canada met een handelsoorlog op de knieën te dwingen om het land daarna over te nemen. Trudeau zelf treedt af, maar hij heeft met zijn speech een nieuwe toon gezet voor zijn partij. Die schuift in één ruk op van links naar het midden, waar nu ook de kiezers zitten.
In tijden van nood scharen de Canadezen zich rond het midden, schrijft persbureau Reuters, en de Liberalen profiteren daar het meeste van. De conservatieve Poilievre geldt als een rechtse populist de zich tot voor kort nog regelmatig presenteerde als Trump-aanhanger. Hij bediende zich van Trumps grootspraak, en moet nu grote moeite doen om dat imago weer af te schudden.
Trudeau volgde in de tien jaar van zijn bewind altijd de koers van de Amerikaanse oud-president Barack Obama. Canada verwelkomde immigranten toen Trump ze in zijn eerste ambtstermijn in 2017 buiten de grenzen hield, en stond voor een divers, vrouwvriendelijk beleid. Maar meer en meer werd Trudeaus Liberalen ook een zwakke economie en stijgende inflatie aangerekend, iets dat ze bij de laatste twee verkiezingen, in 2019 en 2021, al bijna moesten bezuren.
Twee keer wist Trudeau met hangen en wurgen nog een linkse coalitieregering te vormen, maar zelfs dat zat er nu niet meer in. In de peilingen zakte de Liberale Partij tot minder dan 20 procent van de stemmen, en ook de populariteit van Trudeau zelf bereikte een dieptepunt. Twee derde van de Canadezen had het vertrouwen in hem verloren.
Door het opkomend nationalisme als reactie op Trump zijn de Liberalen weer tot boven de 30 procent gestegen. Een week geleden was de partij volgens sommige berichten de Conservatieven zelfs even voorbijgestreefd. Dat is volgens de jongste peilingen niet meer het geval. In die peilingen lijkt Poilievre zich iets te hebben hersteld, en hebben de Conservatieven nog steeds een voorsprong op de Liberalen. De voorspelde enorme winst voor de Conservatieven is echter grotendeels verdampt.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant