De Canadese premier Justin Trudeau stond op een dieptepunt van zijn populariteit toen hij besloot af te treden in januari. Zondag, toen zijn Liberale Partij een nieuwe leider koos, keerde de partij terug in de peilingen. Dankzij Donald Trump, die de VS van Canada’s bondgenoot, heeft getransformeerd in Canada’s grootste bedreiging.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Trudeau treedt af. Dat is onomkeerbaar, maar zijn opvolger kan nu met een geruster hart doen wat wordt verwacht: snel nieuwe verkiezingen uitroepen. De peilingen geven de Liberalen, de partij van Trudeau, nog niet direct meerderheid, maar ze hebben plotseling weer een kans tegen de Conservatieven van Pierre Poilievre. De rechtse populist was op weg de grote winnaar te worden, maar zijn enorme voorsprong is enorm geslonken sinds het aantreden van Donald Trump in de VS. De trumpiaanse campagne waarmee Poilievre zich populair wist te maken, wordt hem nu verweten.
Deze zondag kozen de Liberalen een nieuwe leider, die Trudeau moet opvolgen als premier, met als eerste taak: verkiezingen uitschrijven. Ook bij de Liberalen was Trump doorslaggevend, maar de verstandhouding van de kandidaten met Justin Trudeau speelde zeker mee. Trudeau lijkt te zijn uitgespeeld, na tien jaar links beleid en een reeks politieke schandalen.
De twee belangrijkste kandidaten waren Mark Carney en Chrystia Freeland. Carney was veruit favoriet: hij is gouverneur geweest van de Bank of Canada en daarna van de Bank of England, en hij heeft bovendien het meeste geld binnengehaald voor de komende campagne van de Liberalen. Carney geldt als een stabiele leider die niet al te close is met Trudeau. Freeland was Trudeaus voormalig minister van Financiën, maar zij toonde karakter toen ze opstapte na een ruzie met de premier. Ze heeft bovendien hard onderhandeld met de regering-Trump tijdens diens vorige ambtstermijn, en weet dus wat dat inhoudt.
De verstandhouding met de Verenigde Staten en met Donald Trump is plotseling verkiezingsthema nummer één geworden, en staat op gelijke hoogte met (of zelfs boven) de kosten van levensonderhoud. Trump heeft Canada niet alleen met een handelsoorlog gedreigd en met importheffingen van 25 procent op bijna alle Canadese goederen, hij bedreigt het buurland direct in zijn bestaan als onafhankelijke natie: hij betitelt Canada voortdurend als ‘51ste staat van de Verenigde Staten’ en spreekt de premier aan als ‘gouverneur’.
Wie dacht dat hij een grapje maakte is van gedachten veranderd nadat Trump dezelfde grap al tweehonderd keer heeft gemaakt. Hij wil op zijn minst het grensverdrag met Canada, dat stamt uit 1908, herzien. De Amerikaanse president die Groenland en Panama wil overnemen, en die Oekraïne laat vallen, is in Canadese ogen tot alles in staat. Dat drijft kiezers weg van de Conservatieven, en terug in de armen van de Liberalen, die ineens een stuk minder links zijn.
De anti-Amerikaanse sentimenten in Canada zijn hoog opgelopen. Zo drinken Canadezen geen Californische wijn meer, geen bourbon meer uit Kentucky en geen sinaasappelsap uit Florida. Een ijzersterke speech van Trudeau, waarin hij sprak als een leider in oorlogstijd en waarin hij wat Trump nu doet ‘heel erg dom’ noemde, deed vorige week de rest. Volgens Trudeau probeert Trump Canada met een handelsoorlog op de knieën te dwingen om het land daarna over te nemen. Trudeau zelf treedt af, maar hij heeft met zijn speech een nieuwe toon gezet voor zijn partij. Die schuift in één ruk op van links naar het midden, waar nu ook de kiezers zitten.
In tijden van nood scharen de Canadezen zich rond het midden, schrijft persbureau Reuters, en de Liberalen profiteren daar het meeste van. De conservatieve Poilievre geldt als een rechtse populist de zich tot voor kort nog regelmatig presenteerde als Trump-aanhanger. Hij bediende zich van Trumps grootspraak, en moet nu grote moeite doen om dat imago weer af te schudden.
Trudeau volgde in de tien jaar van zijn bewind altijd de koers van de Amerikaanse oud-president Barack Obama. Canada verwelkomde immigranten toen Trump ze in zijn eerste ambtstermijn in 2017 buiten de grenzen hield, en stond voor een divers, vrouwvriendelijk beleid. Maar meer en meer werd Trudeaus Liberalen ook een zwakke economie en stijgende inflatie aangerekend, iets dat ze bij de laatste twee verkiezingen, in 2019 en 2021, al bijna moesten bezuren. Twee keer wist Trudeau met hangen en wurgen nog een linkse coalitieregering te vormen, maar zelfs dat zat er nu niet meer in. In de peilingen zakte de Liberale Partij tot minder dan 20 procent van de stemmen, en ook de populariteit van Trudeau zelf bereikte een dieptepunt. Twee derde van de Canadezen hadden het vertrouwen in hem verloren.
Door het opkomend nationalisme als reactie op Trump zijn de Liberalen weer tot boven de 30 procent gestegen. Een week geleden was de partij volgens sommige berichten de Conservatieven zelfs even voorbijgestreefd. Dat is volgens de jongste peilingen niet meer het geval. In die peilingen lijkt Poilievre zich iets te hebben hersteld, en hebben de Conservatieven nog steeds een voorsprong op de Liberalen. De voorspelde enorme winst voor de Conservatieven is echter nog steeds grotendeels verdampt.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant