Wat als Trump besluit de export van vloeibaar gas (lng) naar Europa stop te zetten? De afhankelijkheid van Amerikaans gas zet de Europese energiezekerheid op het spel. Volgens experts is een versnelde groene transitie nodig. De vraag is: hoe snel kan dat?
De laatste weken rommelt het internationaal. De trans-Atlantische relatie staat op losse schroeven. Europa moet meer op eigen benen staan nu de Amerikaanse president Donald Trump zich onvoorspelbaar opstelt. Bijvoorbeeld toen hij meldde te stoppen met militaire hulp aan Oekraïne. Of door een handelsoorlog te beginnen met China, Mexico en Canada. Hij bedreigt Europa daar ook mee.
Experts waarschuwen dat de Europese energievoorziening kwetsbaar is. "80 procent van de energie die in Europa wordt gebruikt, is nog fossiel en wordt voornamelijk geïmporteerd", vertelt Lucia van Geuns, energie-expert bij The Hague Center for Strategic Studies (HCSS). Zij deed onderzoek naar de energiekwetsbaarheid van Europa.
Een groot deel van het Europese gas komt uit de Verenigde Staten, in de vorm van vloeibaar aardgas (lng). Dat aandeel groeide enorm sinds de Russische inval in Oekraïne en de daaropvolgende stop op gas uit Rusland. Europa wil niet meer afhankelijk zijn van Rusland als het gaat om energie, dus klopte het aan bij de VS. De vraag is of die afhankelijkheid van een land met een onvoorspelbare leider verstandig is.
De grafieken hieronder tonen de rol van lng op de Europese markt en waar deze vandaan komt.
"Het is heel reëel dat Trump dreigt ons geen lng meer te verkopen", zegt Louise van Schaik van onderzoeksafdeling EU & Global Affairs van Clingendael. Zij onderzoekt dit onderwerp al jaren.
Het is volgens haar niet te voorspellen welke kant Trump opgaat, aangezien hij ook heldere "transactionele" signalen" geeft: hij sluit graag deals. Maar dat de Europese energievoorziening aan de grillen van de Amerikaanse president is overgeleverd, is riskant. "Je wil niet in de situatie zitten dat andere landen jou daarmee kunnen chanteren."
Daarom moet volgens Van Schaik de energietransitie versneld worden. Als het niet is om alle klimaatproblematiek aan te pakken, dan wel voor Europa's strategische positie. Als voorbeeld noemt ze de afhankelijkheid van Russisch gas en de manier waarop Poetin die kon gebruiken om Europa onder druk te zetten. Die crisis kostte Europa duizenden miljarden. "We hebben geleerd dat we in dit soort scenario's juist onze eigen kracht moeten opbouwen, anders is Europa de pineut", zegt de Clingendael-expert.
Van Geuns is het daarmee eens, maar zij denkt dat dat op korte termijn niet mogelijk is. "De komende vijf jaar zal Europa importafhankelijk blijven, vooral wat betreft gas. Dat heeft alles te maken met het feit dat we de energietransitie nog niet gemaakt hebben." Het liefst zou de EU alles van Noorwegen afnemen, maar dat land heeft niet genoeg voorraad.
De groene transitie stuit in heel Europa op uitdagingen: problemen op het Nederlandse stroomnet, dure waterstofnetwerken en een politiek klimaat met andere prioriteiten. Grootmachten zoals de VS en China hebben eigen energiebronnen waarop ze kunnen terugvallen, legt Van Geuns uit. Europa heeft die niet (genoeg). Dat laat de noodzaak van meer groene energie zien en biedt de EU de kans om voorloper te worden.
Van Schaik denkt dat Europese beleidsmakers moeten doorpakken en creatief moeten nadenken over hoe het wél kan. Zij heeft de hoop gevestigd op verdere ontwikkeling van batterijtechnologie, het slim beprijzen van stroom tijdens piekbelasting van het netwerk, en andere opslagvormen, zoals groene waterstof.
Ook kan de EU lng uit de VS minder aantrekkelijk maken via een hogere CO2-heffing. Als lng duurder wordt, zal ook de vraag naar het product dalen, en daarmee de afhankelijkheid, legt Van Schaik uit. En daar is het klimaat ook weer bij gebaat.
"We hebben niet echt een keuze, we moeten het gewoon nu gaan doen." Daar sluit Van Geuns zich bij aan. "We moeten ongenadig aan de bak."
Source: Nu.nl economisch