De nieuwe pensioenwet kan voor een grotere pensioenkloof zorgen tussen mannen en vrouwen, stellen onderzoekers. Jonge werknemers gaan namelijk meer pensioen opbouwen, terwijl vrouwen dan vaker parttime werken om bijvoorbeeld voor hun kinderen te zorgen.
Nederlandse mannen bouwen jaarlijks bijna twee keer zoveel pensioen op als vrouwen. Dat komt doordat vrouwen gemiddeld minder uren werken en werk doen dat slechter betaalt, zoals in de zorg en het onderwijs. De nieuwe pensioenwet zou daar iets aan kunnen doen, maar doet dat in deze vorm niet, stelt hoogleraar Europees recht Linda Senden.
In de meeste gevallen bouwen jongere werknemers nu voor dezelfde inleg evenveel pensioen op als oudere werknemers. Onder de nieuwe wet, die langzaamaan wordt ingevoerd, bouwen jonge werknemers voor dezelfde euro aan premie méér pensioen op. Hun inleg rendeert langer en daar gaan ze zelf van profiteren.
Voor jonge vrouwen pakt deze verandering mogelijk niet goed uit, waarschuwt Senden. Ze werken op jonge leeftijd vaker parttime, bijvoorbeeld omdat ze moeder worden. De achterstand die ze dan oplopen qua pensioenopbouw is later niet volledig in te halen. Ook niet als ze alsnog fulltime gaan werken, ziet de hoogleraar.
Ook jurist Suzanne Kali is bezorgd over de pensioenkloof bij het nieuwe stelsel. "Er komt in het nieuwe stelsel meer nadruk te liggen op de jonge jaren, en dat is juist een periode waarin vrouwen minder gaan werken of stoppen met werken." Kali publiceerde in 2021 een onderzoek over de genderpensioenkloof voor kennisinstituut Netspar en is nu voorzitter van Netwerk Vrouwen FNV.
Volgens Senden gaat de Wet toekomst pensioenen (Wtp), waar het hier steeds over gaat, uit van een norm waar vooral voltijdwerkende mannen aan voldoen. Zo wordt er geen pensioen opgebouwd over onbetaalde arbeid, die vrouwen vaker verrichten.
Dat komt onder meer doordat er teveel "mannen met een andere ervaringswereld" aan de tafels zitten waar beslissingen over pensioenen worden genomen. "Als je geen idee hebt wat mantelzorg van iemand vraagt, dan herken je ook het probleem niet", zegt Senden.
"Parttime werken wordt gezien als een vrije keuze van vrouwen, terwijl er een groot beroep wordt gedaan op hun zorgcapaciteit. Hoe organiseren we de zorg voor kinderen en mantelzorg als vrouwen meer betaald gaan werken?"
Dure kinderopvang en belastingregels zorgen er ook voor dat betaald werk niet altijd meer geld oplevert op de korte termijn. Voor de lange termijn loont het wel, omdat het pensioenpotje daarmee wordt gevuld.
"Het pensioen wordt vaak vergeten bij het verdelen van de taken thuis op het gebied van zorg en werk", zegt econoom Leontine Treur van de Rabobank. "Door de nieuwe wet worden pensioenregelingen beter vergelijkbaar, terwijl dat voorheen heel ingewikkeld was."
Verder benadrukt Treur dat vrouwen ook op latere leeftijd vaker parttime werken. "Deeltijdwerken aan het einde van de loopbaan heeft juist minder effect omdat het zwaartepunt van de pensioensopbouw in het nieuwe stelsel naar voren verschuift." Je ziet in onderstaande grafiek hoeveel uren mannen vrouwen gemiddeld werken.
Kali vindt het lastig te voorspellen hoe de wet uitpakt voor het pensioen van vrouwen. De grafiek laat het werkgedrag zien van verschillende generaties. "Dat betekent niet dat vrouwen die nu jong zijn en minder werken, dat op latere leeftijd ook doen."
Werk en zorg wordt tegenwoordig steeds eerlijker verdeeld onder koppels, ziet Treur. "Dat heeft meer impact op de pensioenkloof dan de stelselwijziging. Ik verwacht eerder dat de pensioenkloof kleiner wordt."
Senden kijkt daar minder rooskleurig naar: "Vrouwen werken op latere leeftijd ook vaker deeltijd omdat voltijdcontracten moeilijker te krijgen zijn in de sector waar ze werken."
Het probleem is volgens Senden vooral dat de wetgever de pensioenwet niet goed heeft laten doorrekenen. "Daardoor zit er een risico in dat het voor een groep vrouwen echt nadelig gaat uitpakken." Meer over gendergelijkheid in de WtP lees je in dit kader:
De nieuwe wet is officieel in 2023 in werking getreden, maar er is een aantal jaar voor uitgetrokken om de pensioenregelingen allemaal om te vormen. De Tweede Kamer moet nog stemmen over de deadline, die in 2027 of 2028 zal liggen. Ondertussen zijn de eerste pensioenfondsen al overgestapt op het nieuwe stelsel.
Toch zijn er wel maatregelen denkbaar die de mogelijk nadelige effecten van de wet beperken, denkt Senden. "Het zou al schelen als ouders ook pensioen opbouwen over de uren dat zij ouderschapsverlof hebben." Dat varieert nu per regeling.
Ook benadrukt ze het belang van hogere lonen en pensioenen in de sectoren waarin vrouwen oververtegenwoordigd zijn. "Daarmee verbeteren we het hele systeem en ligt de nadruk niet op het fiksen van vrouwen die meer zouden moeten werken."
Degene met het hoogste inkomen thuis bouwt trouwens niet altijd het hoogste pensioen op. Dat verschilt per branche. "Wel is het zo dat de pensioenen vaak beter zijn in sectoren waar veel mannen werken", zegt Kali.
"Om de genderkloof te dichten moet er aan veel meer knoppen worden gedraaid dan aan de pensioenwet", zegt Kali. "Denk aan volledig doorbetaald ouderschapsverlof en langer geboorteverlof voor mannen. Dat zou drempels wegnemen voor jonge vrouwen om meer te werken."
Source: Nu.nl economisch