Trump verkoopt zichzelf als vredesduif. Hij probeert Oekraïne, en de Democraten in eigen land, neer te zetten als oorlogszuchtig. Maar onder zijn optreden ligt een verlangen om de wereldorde te herscheppen. En daarin is er voor het democratische Europa maar weinig plek.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Het dilemma lijkt dodelijk simpel. ‘De Verenigde Staten gaven honderden miljarden dollars uit om Oekraïne te verdedigen’, dondert Donald Trump dinsdag vanaf de kansel, tijdens zijn eerste grote toespraak aan het Amerikaanse Congres. ‘Willen jullie dit nog vijf jaar laten voortslepen?’ De Republikeinen juichen. Maar de Democraten protesteren. ‘Ja’, grijnst Trump hun kant op. ‘Jullie zeggen ja.’ En dicht klapt de val.
Want terwijl de westerse wereldorde wankelt – deze week stopten de VS met wapensteun aan Oekraïne en zochten toenadering tot Rusland – verkoopt Trump de zaak binnenlands anders. Dit is geen kwestie van loyaliteiten, zegt de president. Hij is niet tegen Oekraïne of voor Rusland. Houd op over bondgenoten en vijanden. ‘Ik ben voor vrede’, aldus Trump.
Onderliggende suggestie: durf het dáármee maar oneens te zijn.
Dat is ook de boodschap die Republikeinen dezer dagen vlijtig herhalen. Zo beantwoorden zij ongemakkelijke vragen, van de media en in het Congres, over de vermeende draai van hun president richting Rusland en weg van het Westen. Maar die draai is echt. Terwijl Trump praat over vrede, kauwt hij op de navelstreng met Europa.
Neem deze week alleen al. Trump staakt wapenleveringen en financiële steun aan Oekraïne, deelt cruciale inlichtingen niet langer, zinspeelt op het aftreden van Zelenksy en laat Amerikaanse functionarissen al heimelijk afspreken met leden van de Oekraïense oppositie. Intussen krijgt Vladimir Poetin, onder de radar, nog een enorm cadeau.
De VS beëindigen hun militaire cyberoperaties tegen Rusland, onthult nieuwssite The Record. Zonder officiële verklaring. Tegen het advies van veiligheidsexperts. Hoewel Trump vrijdag ineens aankondigde dat hij nieuwe sancties tegen Rusland overweegt, vroeg hij zijn ministerie van Financiën deze week ook om zogeheten ‘option papers’: een lijst sancties, opgelegd na de inval in Oekraïne, die mogelijk kunnen worden opgeheven.
De rehabilitatie van de betrekkingen met Rusland lijkt achter de schermen reeds ingezet. En de afstand tot Europa groeit.
Wanneer Trump dinsdag begint over de ‘zinloze’ oorlog in Oekraïne, beschrijft hij een gelijkwaardig conflict. ‘Tweeduizend mensen worden elke week gedood. Het zijn Russische jonge mensen. Het zijn Oekraïense jonge mensen’, aldus Trump. ‘Ik wil dat het ophoudt.’ En, voegt hij daaraan toe: ‘Als je een oorlog wilt beëindigen, moet je praten met beide zijden.’
Vredelievendheid alom. Maar vervolgens vraagt Trump enkel offers van Zelensky. Oekraïne moet bodemschatten afdragen, zonder garanties, en dient bezette gebieden af te staan. Het is Zelensky’s ‘haat voor Poetin’, zegt Trump, die een wapenstilstand in de weg staat. Intussen zouden de Russen ‘klaar zijn voor vrede’.
Trumps retoriek beklijft. Volgens een recente peiling van YouGov kalft de steun voor Oekraïne bij rechts steeds verder af. Van de ondervraagde Republikeinen zegt 37 procent in dit conflict aan Oekraïnes kant te staan, 7 procent steunt de Russen. Maar liefst 56 procent heeft ‘geen voorkeur’. Onder alle Amerikanen is nog slechts een kleine meerderheid vóór steun aan Oekraïne.
Een duizelingwekkende verschuiving. Het gold lange tijd juist als rechts kritiekpunt dat Joe Biden te weinig voor Oekraïne zou doen. Vorig jaar stemden de Republikeinse Congresleden nog, tegen Trumps wensen, voor méér Amerikaanse steun aan Oekraïne.
Nu blijven Republikeinen de draai van hun land ontkennen. Dit is slechts tactiek, zeggen zij. Alles voor de vrede. ‘Nu hebben we hun aandacht’, motiveert Keith Kellogg, gezant voor Rusland en Oekraïne, donderdag Trumps beslissingen jegens Oekraïne. ‘Alsof je een muilezel een klap voor zijn neus geeft.’
Terwijl Republikeinen hun president verkopen als vredestichter, doen commentatoren in Europa hem liever af als ‘Poetin-papegaai’ of ‘spreekpop van het Kremlin’. Zelfs Zelensky zei dat Trump ‘leeft in een desinformatiebubbel’. Maar die conclusie veronderstelt weer naïviteit van Trump. De realiteit kan voor Oekraïne, en Europa, weleens zorgelijker zijn: Trump kent de feiten, én kiest voor Rusland.
Nooit maakte Trump een geheim van zijn affiniteit voor autocraten. Complimenten als ‘geniaal’ (Poetin), ‘briljant’ (Xi Jinping van China), ‘sterk en slim’ (Kim Jong-un van Noord-Korea) of ‘meest gerespecteerd’ (Victor Orbán van Hongarije) reserveert hij voor weinigen. Hun wereldvisie overlapt, simpelweg, méér met de zijne, dan die van de democratische bondgenoten.
Trump bouwt aan een wereld waarin kracht regeert. Waarin de sterksten zich ontworstelen aan de internationale orde, en het volgens hem verstikkende web van regels, plichten en beperkingen. Zo bezien heeft de bescherming van een bondgenoot, vanwége de democratie, geen waarde. En dat voelt Europa nu.
In dezelfde week dat hij Oekraïne zonder steun en inlichtingen laat en overweegt om Russische sancties te verlichten, trapt Trump een handelsoorlog af tegen democratische bondgenoten Canada en Mexico. De EU noemt hij ‘een verschrikking’. Volgens vicepresident JD Vance vormt niet Rusland of China de grootste bedreiging voor Europa, maar de progressieve denkbeelden in het hart van hun eigen democratieën.
En daarom zijn het nu Zelensky en de pro-Oekraïense Democraten in de VS – níét Poetin – die volgens Trump oorlogszuchtig blijven. Verpakt als vredelievendheid is zijn nieuwe wereldorde gemakkelijker verteerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant