Bij confrontaties tussen Assad-loyalisten en regeringstroepen aan de Syrische westkust zijn minimaal 340 mensen om het leven gekomen. Correspondent Jenne Jan Holtland ziet dat veel alawieten bang zijn voor wraakmoorden. ‘Een twintiger belde: ‘Mijn neef is al vermoord. Ik hoop dat ik het overleef.”
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Donderdag vond er een aanval van oud-legerofficieren van Assad plaats in Jableh, wat is dat voor stad?
‘Het ligt aan de Syrische westkust. Die hele strook is alawitisch, ook Qardaha, de plek waar de familie Assad vandaan komt, ligt er. In januari was het al heel onrustig vanwege tientallen wraakmoorden die zijn gepleegd op alawieten. Daarbij was zelden duidelijk of die moorden gepleegd werden vanwege vroegere banden met het regime, of puur omdat de slachtoffers alawiet zijn. De zorgen zijn met deze gebeurtenissen groter geworden.’
Wat is er nu precies gebeurd?
‘De directe aanleiding is een opstand die gecoördineerd lijkt te zijn door oud-officieren. Zij opereren tamelijk professioneel. Ze hebben meerdere hinderlagen op touw gezet, waarbij zeker dertien politieagenten van het regime zijn gedood. Dat heeft de vlam in de pan doen slaan. Nu zie je dat er massaal ordetroepen van het regime uit het hele land komen om orde op zaken te stellen.’
‘Het heeft geleid tot vuur- en straatgevechten in meerdere steden. Maar de vraag is of het bij gevechten met ex-officieren blijft. Online circuleren gruwelijke video’s met lichamen die op de grond liggen. Het heeft er veel van weg dat ze standrechtelijk geëxecuteerd zijn. Ik kan het niet verifiëren, maar het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten zegt het wel geverifieerd te hebben.’
‘De angst onder alawieten is immens. Ze vragen zich af of ze moeten vluchten, maar waar naartoe? Uit meerdere steden en dorpen komen berichten over ogenschijnlijk lukrake moordpartijen: niet alleen op mannen, maar ook op vrouwen. Mensenrechtenorganisaties hebben het over minstens 340 burgers die sinds vrijdag geëxecuteerd zijn. Alawieten voelen zich aan hun lot overgelaten.’
‘Tijdens de burgeroorlog van de afgelopen veertien jaar is de haat tegen alawieten enorm aangewakkerd. Een deel van die woede komt er nu allemaal uit. Sommige van de leuzen zijn heel giftig. Die richten zich niet alleen tegen Assad-loyalisten, maar tegen iedere alawiet.’
‘Ik had net mijn vaste tolk aan de lijn. Hij en ik hebben contact met een twintiger in de stad Baniyas. Die zei ons nu: ‘Ze gaan van deur tot deur. Mijn neef is al vermoord. Ik hoop dat ik het overleef.’ Hij vertelde het huilend. Het klonk alsof hij wilde zeggen ‘dit kunnen weleens mijn laatste woorden zijn’.’
Was het bekend dat deze groepering zich verzamelde in plekken als Jableh?
‘Ja, dit is niet de eerste keer dat er onrust is. In januari, toen ik in Syrië was, was er een mini-opstand. Die is binnen een dag de kop in gedrukt, waarbij alle opstandelingen gedood zijn. Syrië is geen rechtsstaat, er is geen fatsoenlijk systeem waarin mensen kunnen worden berecht. Dus worden ze gedood, wat weer tot onrust en geruchten leidt en vragen oproept naar de toedracht. Dat houdt een cyclus van onrust in stand.’
‘Veel alawieten waren soldaat in het leger van Assad. Ze hadden een baan en een inkomen. Nu dat allemaal is weggevallen kunnen ze makkelijk gerekruteerd worden door opstandelingen. Anders dan andere religieuze groepen in Syrië, hebben alawieten geen politieke partij of gezamenlijke leider. Dat maakt hen extra kwetsbaar. En zo is er een vacuüm ontstaan, waar iedereen in probeert te springen. Zo ontstaan deze groeperingen.’
Wat heeft dit voor gevolgen voor het nieuwe Syrische regime van interim-president Ahmad al-Sharaa?
‘Syrië dreigt te desintegreren. Het nieuwe regime is nog heel pril en precair, maar ze krijgen genoeg voor hun kiezen. De Druzen in het zuiden hebben met Israël een ongevraagde beschermheer gekregen. De regering van premier Netanyahu heeft feitelijk gezegd: ‘Als jullie troepen naar het zuiden sturen, grijpen we in.’’
‘Israël is bang voor een te sterk Syrië, dit is een poging tot verdeel en heers. Het zou kunnen dat deze pro-Assad alawieten hebben gedacht: dit is ons moment om toe te slaan. Tegelijkertijd zijn er ook manifestaties van Syriërs die bijvoorbeeld in Damascus de straat op gaan en hun onvoorwaardelijke steun uitspreken voor het bewind van Sharaa.’
Kan dit schadelijk zijn voor de integriteit van het regime?
‘In de regio wint Sharaa wel aan legitimiteit. Hij was in Caïro voor het eerst bij een bijeenkomst van de Arabische Liga, hij reisde naar Saoedi-Arabië. Maar binnenlands heeft hij een groot probleem. Zolang de internationale sancties niet worden opgeheven, kan hij geen fatsoenlijke ambtenarensalarissen betalen. En het lijkt er niet op dat de VS snel willen stoppen met de sancties.
‘Sharaa organiseerde eind februari een ‘nationale dialoogconferentie’. Naar die conferentie was erg uitgekeken, maar het maakte een hele gehaaste, warrige indruk. Er kwamen aanbevelingen, maar het is de vraag hoe bindend die zijn.
‘Als blijkt dat troepen van het regime daadwerkelijk sektarisch geweld plegen, dan kan dat het land echt verscheuren. Ik zag dat het regime in een verklaring individuele misdaden afkeurt en zegt daders te zullen aanpakken. Ik moet het nog zien.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant