Het advertentiesysteem van Google wordt nog steeds misbruikt voor oplichting en verspreiding van desinformatie, blijkt uit onderzoek van NU.nl. Kwaadwillenden weten de controles van het techbedrijf te omzeilen. Daarnaast wijst de zoekgigant meldingen van malafide advertenties vaak af.
In de nieuwsfeed van Google op je smartphone en bijvoorbeeld op YouTube kun je advertenties tegenkomen die afkomstig lijken van het AD en NU.nl. Zoals je in de screenshots hieronder kunt zien, lijken deze advertenties op nieuwsberichten of video's van deze nieuwssites.
Maar de advertenties zijn niet afkomstig van het AD of NU.nl. Ze zijn geplaatst door kwaadwillenden. Als je op de advertenties klikt, kom je uit op een namaakwebsite. Het is niet bekend of oplichters naast deze twee nieuwssites nog meer sites namaken.
Oplichters proberen bezoekers van die nagemaakte websites zover te krijgen dat ze gaan investeren in bijvoorbeeld crypto of louche beleggingen. Daarnaast bestaat de kans dat bijvoorbeeld Rusland of China op deze manier desinformatie of propaganda verspreidt, waarschuwen experts.
Meerdere mensen zijn geld verloren door deze vorm van oplichting, blijkt uit tips die onze redactie ontving. Hoeveel mensen precies gedupeerd zijn geraakt, is niet bekend.
Het probleem bestaat al geruime tijd en is nog altijd niet opgelost. Eind 2023 schreef NU.nl al over dit fenomeen. Achter de advertenties lijken telkens dezelfde partijen te zitten doordat de reclame iedere keer dezelfde inhoud of opmaak heeft. Maar Google herkent de malafide campagnes niet.
In reactie op onze berichtgeving uit 2023 wees Google op de mogelijkheid om schadelijke advertenties te melden. Dat kun je doen door bijvoorbeeld op het infosymbooltje in een advertentie te klikken.
Maar uit tests van NU.nl blijkt dat alle meldingen door de zoekgigant worden afgewezen. In de terugkoppeling geeft Google telkens aan "vastgesteld te hebben dat de advertentie niet in strijd is met het beleid".
Dat komt doordat kwaadwillende adverteerders manieren hebben gevonden om de controles van Google te omzeilen. Daarvoor gebruiken oplichters een techniek die cloaking (verhulling) wordt genoemd.
"Kwaadwillenden gebruiken duizenden accounts tegelijk, trucjes met tekst en zelfs cloacking", legt de woordvoerder van Google uit. "Om niet gepakt te worden krijgen onze reviewers en systemen iets anders te zien dan de gebruikers."
Om dat tegen te gaan, heeft Google naar eigen zeggen strengere regels waar adverteerders aan moeten voldoen. Ook stelt de zoekgigant dat adverteerders beter worden gecontroleerd en er meer capaciteit is om oplichting te voorkomen. Desondanks weten oplichters hun advertenties toch te publiceren. Tot nu toe is onduidelijk gebleven welke partij achter deze advertenties zit.
Doordat je uitkomt op een website waarvan je de vormgeving herkent, heb je niet in de gaten dat het om een nagemaakte website gaat. Daardoor is de kans groot dat je in de val van de oplichters trapt.
"Uit studies blijkt dat mensen sowieso al grote moeite hebben om echte informatie van nepnieuws te onderscheiden", zegt Michael Hameleers, universitair hoofddocent Politieke Communicatie en Journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam. "Zeker online zijn ze erg onzeker over het verschil tussen betrouwbare en onbetrouwbare informatie."
Dat is volgens Hameleers vooral zorgelijk als advertentiesystemen worden misbruikt om desinformatie of propaganda te verspreiden. "Je kunt mensen met advertenties naar alternatieve statements lokken en daarmee mensen nog onzekerder maken."
Sinds de invoering van de Europese DSA-techwet, houdt de Europese Commissie rechtstreeks toezicht op enkele grote techbedrijven, waaronder Google. In reactie op de bevindingen van NU.nl bevestigt de Europese Commissie dat "misleidende of frauduleuze advertenties een bron van zorg zijn".
De Europese Commissie is vorig jaar al een procedure gestart tegen Facebook-moederbedrijf Meta vanwege misleidende advertenties. Ook met Google is regelmatig contact over deze kwesties, bevestigt een woordvoerder namens de Commissie.
Net als in 2023 stelt Google strenge regels voor advertenties te hebben. "Advertenties die gebruikers oplichten of misleiden en phishingpraktijken via landingspagina's kunnen echt niet", onderstreept een woordvoerder van Google.
Google ging niet in op vragen waarom meldingen van frauduleuze advertenties desondanks zijn afgewezen.
"Deze nepadvertenties zijn een groot probleem", zegt AD-hoofdredacteur Rennie Rijpma. "Het is duidelijk misleiding van het publiek en schadelijk voor het merk AD."
"Ondanks het veelvuldig aankaarten, kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat er nog geen serieus werk van wordt gemaakt dit probleem bij de wortel aan te pakken", vervolgt Rijpma. "Dat is schadelijk voor het AD, maar nog kwalijker is het dat mensen hier dagelijks blijvend slachtoffer van worden."
Daar sluit adjunct-hoofdredacteur David Haakman van NU.nl zich bij aan. "Het is volstrekt onwenselijk dat consumenten de dupe worden van deze nepadvertenties en dat onze titel wordt misbruikt. Het is frustrerend en ongewenst dat dit probleem nog altijd niet is opgelost."
"Het is heel erg lastig voor ons om hier zelf iets tegen te doen", reageert Babet Verstappen namens DPG Media. "We melden dit wel regelmatig bij Google omdat het hun advertentiesysteem betreft, maar zien ook dat er weinig mee wordt gedaan. Daarnaast hebben we meegewerkt aan een werkgroep met politie en justitie."
DPG geeft onder meer NU.nl, de Volkskrant en Algemeen Dagblad uit. Volgens Verstappen worden verschillende journalistieke titels van DPG door kwaadwillenden misbruikt. "Dat is heel vervelend omdat consumenten op het verkeerde been worden gezet en slachtoffer kunnen worden van oplichting. Daarnaast komt hierdoor de betrouwbaarheid van de journalistiek onder druk te staan."
Source: Nu.nl economisch