Zo voelt het dus om onbeschermd te zijn. Het is een gevaarlijker, onzekerder tijd dan veruit de meesten van ons ooit hebben meegemaakt. En het ziet ernaar uit dat de situatie slechter zal worden voordat het beter zal gaan.
Geen wonder dat mensen zich zorgen maken. Over zichzelf, over de toekomst van onze kinderen. Het betekent dat we elkaar als Nederlanders hard nodig hebben. Dat we moeten kijken hoe we elkaar kunnen helpen. Nu al, niet pas als we door de schokken van alles wat schuift nog harder zullen worden geraakt. En hoe ontluisterend ik het ook vind om vast te stellen, in Den Haag zit geen regering die hierin het voortouw zal nemen.
Er is wel minister Van Weel van Justitie en Veiligheid, die ons van tijd tot tijd maant om noodpakketten in huis te halen. Hij heeft het aantal uren dat we ‘zelfredzaam’ moeten kunnen zijn verhoogd van 48 naar 72. En dat zal behalve als praktisch advies zijn bedoeld om met een schrikeffect onze mentale weerbaarheid te vergroten. Maar het voedt onbedoeld een gevoel van verweesdheid. Red jezelf, is de boodschap. Het is ieder voor zich.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant. Hij was twaalf jaar journalist voor de Volkskrant en werkt nu als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Verder steken de belangrijkste politici van ons land zoveel energie in het overeind houden van een coalitie waarbinnen onoverbrugbare verschillen bestaan over het meest basale dat een regering te doen staat – het land verdedigen – dat niemand tot dusver ook maar de moeite heeft genomen om tegen ons, inwoners van dit land, te zeggen: ‘We zijn er voor jullie, we gaan Nederland hierdoorheen helpen.’ Ze lijken eigenlijk niet zo met ons bezig.
Dit betekent dat er een extra verantwoordelijkheid komt te rusten op anderen. Op gemeenteraadsleden, wethouders en burgemeesters. Op bedrijven en maatschappelijke organisaties. Op ons allemaal. Want oorlog kun je niet in je eentje te lijf.
Nadia Ezzeroili schreef eerder in deze krant een wonderschone column over solidariteit als graadmeter van die mentale weerbaarheid, geïnspireerd door de ‘pauperflat’ uit haar jeugd, waarin ouders met de meest uiteenlopende achtergronden hun kinderen bakken eten naar de buren lieten brengen. ‘Je bent beter voorbereid op noodsituaties wanneer je je buren vertrouwt’, aldus Ezzeroili, en ‘wanneer je ook zelf laat zien dat je te vertrouwen bent’.
Gemeenteambtenaren die aan noodplannen zitten te werken, raad ik aan hun vingers van het toetsenbord te halen en Ezzeroili’s column in hun tekst te plakken, als uitgangspunt voor gewenst beleid.
Wat is een realistisch scenario? Ten eerste: Rusland wil geen vrede. Rusland sluit luidkeels elk compromis uit, bestookt Oekraïne met nog meer agressie, verwerpt elke aanwezigheid van buitenlandse vredestroepen en maakt zich op voor een aanval op een van de Baltische staten. Nederland en Europa zullen dan betrokken raken bij een gewapend conflict. Om nog maar te zwijgen van de mogelijkheid dat de VS zullen proberen om Groenland op Denemarken te veroveren.
Ten tweede: het zal niet lukken om onze kritische infrastructuur tijdig afdoende te beschermen, ook al wordt daaraan onder aanvoering van dezelfde Van Weel hard gewerkt. Temeer omdat er tot voor kort niet serieus rekening werd gehouden met een vijandig en autocratisch Amerika zoals zich dat nu vormt en dat ons in de rug aanvalt. We kunnen zomaar zonder stroom komen te zitten, zonder water, zonder geld, zonder communicatie.
En ten derde: door geopolitieke ontwikkelingen kan de aanvoer van cruciale producten zoals medicijnen, levensmiddelen of onderdelen worden verstoord.
Tegen deze achtergrond zijn sterke, plaatselijke netwerken onmisbaar om te zorgen dat iedereen krijgt wat hij nodig heeft. We weten van de coronaperiode dat overheidsvoorlichting grote groepen moeilijk bereikt of niet overtuigt. Jij mag dan straks met je flessen water binnen handbereik aan de transistorradio gekluisterd zitten, maar geldt dat voor iedereen in je buurt?
Minstens zo belangrijk zijn lokale verbanden om onderlinge vijandigheid te voorkomen. We weten inmiddels – of horen te weten – dat corona niet in de eerste plaats een medische crisis was, maar een maatschappelijke crisis met een medische aanleiding. Door fouten in de crisisaanpak, door draagvlak ondermijnende communicatie én door desinformatie zijn bressen in de samenleving geslagen die niet zijn hersteld.
Zoiets dreigt weer. Toenemende dreiging zal ons onder hoogspanning zetten. Waar halen we bijvoorbeeld de middelen voor onze veiligheid vandaan? Nederlanders zijn al een gigantisch deel van hun inkomen kwijt aan basisbehoeften. De inflatie lijkt onstuitbaar. Er is een tekort aan arbeid en productiecapaciteit. Van de week voerden partijen in de Kamer nog een debat over koopkracht alsof het kiezen tussen wensen is, maar het wordt kiezen tussen kwaden. En bedenk dat we nog meer dan in de coronacrisis zullen worden bestookt met desinformatie, uit Rusland én de VS, om ons uit elkaar te drijven. Vertolkers van desinformatie zijn ook onder ons, tot in het kabinet aan toe.
Je aan anderen verbinden is het beste tegengif. Het klinkt gek, maar je aansluiten bij een coöperatie met zonnepanelen, als vrijwilliger meehelpen met ouderenvervoer, een buurtmoestuin oprichten, jongeren uitnodigen op de sportvereniging of stukken schrijven in de buurtkrant: dat zijn allemaal dingen die je kunt doen om ons als land sterker te maken. Om zo zelfvoorzienend mogelijk te zijn. En omdat ook onze sociale infrastructuur moet worden verstevigd. Ook hierbij is geen tijd te verliezen. En op dit gebied is niemand machteloos.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant