Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: in plaats van Trumps intimidatie van Zelensky met iets respectabels te compenseren, speelde de Amerikaanse vicepresident JD Vance de verachtelijke rol van hulpje bij het aftuigen.
Iedereen die weleens op een schoolpleinachtige locatie door een groep is bedreigd – en dat zijn aanmerkelijk meer mensen dan die daarover kunnen of willen praten – weet dat je in zo’n situatie vaak, meer dan de groepsleider, de nummer twee moet vrezen. Het is veelal die nummer twee die tijdens de confrontatie de giftige dreigementen opvoert. Die nummer twee lijkt als het ware namens de nummer één het woord te voeren, die eist van het slachtoffer dat het zich voor de leider van de groep vernedert, met zinnetjes als: ‘Je mag weleens dankjewel zeggen dat hij je nog niet in elkaar heeft geslagen.’ De Amerikaanse vicepresident James David Vance opende samen met zijn baas de aanval op de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in het Oval Office terwijl de camera’s liepen, en bezigde het zinnetje: ‘Heb je ook maar één keer dankjewel gezegd tijdens deze bijeenkomst?’
Op filmpjes waarin meerdere scholieren plezier beleven aan het intimideren van iemand die in zijn eentje is – er circuleren er tegenwoordig veel online – is meestal makkelijk te zien wie de leider is en wie de knecht: je ziet het aan het postuur, de houding en de blik in de ogen. Zelfs mensen die Donald Trump en JD Vance niet samen in actie hebben gezien, zullen op beelden zonder moeite kunnen aanwijzen wie nummer een is en wie twee.
Over deze rubriek
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
Zo veel beschouwingen als er zijn gewijd aan jongenstypen die schoolpleinen overheersen, zo weinig zijn er over jongenstypen die zich bij hen voegen en voor hen de smerigste zinnen uitspreken. Misschien heeft het te maken met het ontbreken van een perfecte parallel met de wereld van de mensapen die Frans de Waal beschreef: chimpansees die dienstbaar zijn aan de primaat boven op de rots bezigen geen giftige taal. Misschien komt het doordat een-tweetjes van pestende schoolkinderen in de wereld van de volwassenen hoogstens in gecamoufleerde vorm terugkeren, omdat zelfs minder hoogstaande mensen in directiekamers streven naar een mate van respectabiliteit, zich inspannen lafheid en laaghartigheid te verbergen.
Een Amerikaanse vicepresident die zijn baas helpt bij het verbaal aftuigen van een gast die nota bene moeite doet de taal van zijn gastheren te spreken, is een verbijsterend unicum. Kenmerkend voor alle vicepresidenten vóór JD Vance was hun complementaire rol, meestal op de achtergrond. Bij de selectie van vicepresidentskandidaten telde dat ze contrasteerden met de presidentskandidaat en een ander publiek aanspraken. Trumps eerste vicepresident Mike Pence vervulde nog bij uitstek die klassieke, compenserende rol. Had Pence op de stoel van Vance gezeten, dan was de scène in het Oval Office niet half zo ontluisterend geweest.
Vance had in theorie de mogelijkheid Trumps voorspelbare intimidatie van Zelensky – ‘je hebt slechte kaarten’ was het equivalent van het zinnetje ‘ik kan je ontslaan’ uit Trumps tv-serie The Apprentice – met een vorm van hoffelijkheid te compenseren. In plaats daarvan hielp hij bij het aftuigen. Het is een verachtelijke rol waar mensen en plein public doorgaans voor terugdeinzen. Het waren Vance’ zinnetjes – beter geformuleerd dan Trump ooit zou kunnen – die Zelensky deden verstijven als een jongen die na school door tuig wordt opgewacht.
JD Vance werd in 2016 bekend met zijn memoires Hillbilly Elegy, over zijn afkomst uit een probleemgezin in de Appalachen met een moeder met een drugsprobleem. Hij knokt zich omhoog en wordt uiteindelijk in Silicon Valley de protegé van de libertaire techmiljardair Peter Thiel. Maar geen enkele biografie of ideologische overtuiging hoeft de opmaat te zijn van pure laaghartigheid. Het getuigt van een adembenemende lafheid om samen met de bullebak die je dient verbaal in te hakken op een gast die er in zijn eentje zit, en zich hoffelijk én kwetsbaar opstelt door zonder tolk met jou in jouw moedertaal te converseren. De schande van vrijdag 28 februari zal Vance langer achtervolgen dan Trump.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant