De politiek moet zich beraden op zaken van leven en dood, te beginnen bij de noodzaak voor versterking van de Europese defensie.
Natuurlijk vormen de geopolitieke spanningen en de martiale vergezichten die de laatste weken steeds explicieter worden uitgesproken een sombere aanleiding, maar er is ook een effect dat enigszins heilzaam kan worden genoemd. Politici (en tot op zekere hoogte ook gewone burgers) worden gedwongen zich te beraden op zaken van leven en dood. De keuzes die ze dan maken, kunnen verhelderend werken.
De vijandigheid van de nieuwe Amerikaanse regering en de intrekking van de Amerikaanse steun aan Oekraïne werpen Europa militair gezien terug op zichzelf. De realisatie van die continentale eenzaamheid leidt, na jarenlang gedraal, razendsnel tot nieuwe politieke ambities, met grote economische, sociale en ook morele consequenties. De 800 miljard euro die de Europese Commissie om te beginnen voor herbewapening nodig acht, is een belangrijke eerste stap. De donderdag door de lidstaten uitgesproken steun voor dit plan, ReArm Europe, een belangrijke tweede.
‘Europa heeft al genoeg tijd verspild’, zei de Poolse premier Donald Tusk. ‘Maar vandaag is alles veranderd.’
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De derde stap, parlementair groen licht, is nog geen gelopen race. De motie die JA21 in Nederland indiende om niet in te stemmen met het Europese defensieplan werd donderdag gesteund door PVV, BBB en NSC. De VVD is de enige regeringspartij die voor versterking van de Europese defensie is.
Maar ook dat schept duidelijkheid. Een existentiële dreiging dwingt tot heldere keuzes, en dan blijkt de VVD toch nog een restant te herbergen van de verantwoordelijke bestuurderspartij die zij ooit was. Dat de VVD in deze acute situatie niet meegaat met de populistische partners, kan het begin van een kentering zijn.
Juist nu blijkt het oude midden nog te bestaan. De VVD vond zich deze week weer ouderwets terug aan de zijde van de PvdA van weleer tijdens het debat om Oekraïne te blijven steunen. De gemeenschappelijke vijand is veel groter dan de geforceerde antipathie jegens links die met name door VVD-leider Dilan Yesilgöz is aangewakkerd.
Dat is belangrijk, omdat de manier waarop ‘gematigd’ rechts zich van het midden verwijderde een toekomstige coalitie over links steeds lastiger maakte. Het is niet voor niets dat principiële liberalen die steeds ontevredener werden over de koers van hun partij, nu opgelucht ademhalen. De verantwoordelijkheid is terug, althans op dit dossier.
Ook Frans Timmermans, leider van de GroenLinks-PvdA-fractie, bloeit op in deze tijden. De interne richtingenstrijd kan even wachten als hij kan meepraten over de geopolitieke koers van een heel continent. Die rol past hem veel beter.
Populisten hebben het lastiger. De PVV- en BBB-tactiek – het opblazen van kleine problemen, het bagatelliseren van grote problemen en het voorstellen van onhaalbare, onwerkbare of onzinnige oplossingen – heeft geleid tot een verlamming van het openbaar bestuur. Bij een acute dreiging wordt een daadkracht verlangd die zulke partijen zelden leveren.
De VVD kwam met die medeplichtige passiviteit lang weg. Nu scheiden zich hopelijk de wegen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant