Hoe is het mogelijk dat deelnemers van Spoorloos aan de verkeerde familie werden gekoppeld? Verslaggever en presentator Bolt was daar niet verantwoordelijk voor, zegt hij in de rechtszaal. Zijn werk was moeilijk: ‘Soms ben je blij met een verkreukelde foto.’
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant. Hij publiceerde meerdere artikelen over Spoorloos.
Ruim dertig jaar lang legden camera’s van Spoorloos intieme momenten vast van kwetsbare, geëmotioneerde geadopteerden die werden herenigd met hun biologische familie. Critici noemden het ‘adoptieporno’, maar voor een tv-programma heb je nou eenmaal beelden nodig, was het verweer, en het grote publiek smulde ervan.
Toch beginnen de verhoren van oud-medewerkers van Spoorloos, donderdag in Utrecht, met een opvallend verzoek: KRO-NCRV wil camera’s van journalisten weren uit de rechtszaal, zelfs als Derk Bolt – voormalig gezicht van de redactie – plaatsneemt in het getuigenbankje. Als de oud-medewerkers ‘in alle rust’ hun verhaal kunnen doen, zou dat ‘waarachtigheid van de verklaringen’ bevorderen.
De rechtbank gaat deels akkoord, na even nadenken. RTL-verslaggever Kees van der Spek mag wel in beeld, omdat hij dat prima vindt. Van der Spek komt getuigen over een uitzending van hem uit 2022, over fouten van Spoorloos.
De verhoren vinden plaats op verzoek van de advocaten van vijf geadopteerden uit Colombia die door de redactie aan de verkeerde biologische familie zijn gekoppeld. Ze hebben de omroep aansprakelijk gesteld en proberen al een tijd afspraken te maken over een passende tegemoetkoming. Als dat niet lukt, kunnen ze met de getuigenissen een schadeclaim onderbouwen.
De publieke tribune zit vol, mede omdat KRO-NCRV recentelijk heeft besloten dat Spoorloos per direct stopt. Dat besluit volgde op het nieuws van de Volkskrant dat de redactie de geadopteerde Marthainès de Vries aan de verkeerde verwanten in Colombia had gekoppeld.
Ik ben verbaasd dat ik hier zit’, zegt Derk Bolt (69), wiens krullen tegenwoordig grijs zijn. De gepensioneerde tv-verslaggever beklemtoont dat hij ‘geen redactionele verantwoordelijkheid’ had voor de uitzendingen waarin deze geadopteerden aan de verkeerde familie werden gekoppeld. ‘Misschien kunnen anderen wel vragen daarover beantwoorden.
Van de ruim 120 redactionele zoektochten in Colombia heeft hij er naar schatting ‘tien of twaalf’ zelf uitgevoerd, legt de getuige uit. In andere gevallen was Bolt hooguit de voice-over, die teksten van collega’s voorlas.
Riepen die teksten nooit twijfel op?, wil advocaat Royce de Vries weten. Hij wijst op de uitzending over zijn cliënt Yaneth Menger, uit 2005, waarin een curieus verhaal werd verteld. Mengers biologische moeder zou zijn teruggevonden door rond te vragen in Medellin, waar een frisdrankverkoper zijn zus naar voren schoof. Die vrouw beweerde dat zij de moeder was, maar ze verdween voordat de hereniging kon plaatsvinden. Daarom kreeg Menger alleen een foto van de zus te zien – die niet de moeder bleek te zijn.
‘Destijds had ik hier geen bedenkingen bij’, zei Bolt, ‘want ik weet hoe opvallend zoektochten kunnen verlopen.’ Als hij iemand terugvond, vroeg hij op z’n minst naar een identiteitskaart. ‘Maar zeker in gebieden waar veel armoede is, ben je soms al blij met een verkreukelde foto.’ Daar komt bij dat de redactie volgens hem ‘niet de capaciteit’ had om te controleren of documenten echt waren.
Bolt gaat ervan uit dat zijn collega’s zorgvuldig werkten. ‘Maar het is duidelijk dat er acht mismatches zijn, dus ergens moet iets fout zijn gegaan. Dat is fout, verdrietig en zeer te betreuren. Het is iets waarvoor ik me schaam, al was ik er niet bij betrokken. Maar fouten kunnen ook anders ontstaan. Bijvoorbeeld als iemand wel een kind heeft afgestaan, maar pas later blijkt dat het om een ander kind gaat.’
Als Bolt beweert dat ‘voor zover mogelijk’ DNA-onderzoek werd gedaan, ter controle, beginnen gedupeerden op de tribune boos tegen elkaar te fluisteren. In hun zaken is dat namelijk niet gebeurd, en in Colombia was dat destijds niet gebruikelijk.
‘Destijds waren er nog geen eenvoudige wangslijmtesten, maar bloedtesten’, is Bolts verklaring. ‘En in Colombia stonden veel mensen argwanend tegenover buitenstaanders. Dan vraag je ze niet zomaar om mee te komen naar het ziekenhuis, voor DNA-onderzoek.’
Hij is ervan overtuigd dat alle medewerkers hun ‘ziel en zaligheid’ in het programma staken: ‘Hun betrokkenheid staat voor mij buiten kijf. Helpen zat in hun bloed. Daarom sta ik in voor de betrouwbaarheid van de redactie.’
De getuigenverhoren worden 15 april voortgezet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant