In Amerika wordt slechts op kleine schaal gedemonstreerd tegen de ingrijpende maatregelen van president Donald Trump. De terughoudendheid vergroot de zorgen van de schaarse demonstranten. ‘Het is doodeng wat er allemaal gebeurt.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Samen met vijfhonderd andere New Yorkers staat Cindi Clark (65) te schreeuwen, zingen en trommelen, maar liever had ze nog meer herrie gemaakt. ‘Deze opkomst valt zwaar tegen’, zegt ze voor het kantoor van de rechtse zender Fox News in Manhattan, waar ze protesteert tegen de regering van Donald Trump. ‘We zouden hier met duizenden moeten staan.’
De hoge gebouwen werpen een schaduw over het protest. In de lucht steken borden met ‘Fuck Elon Musk’ en ‘Trump is a Traitor’. Te midden van een drukke buurt zingen honderden bezorgde burgers: ‘Word wakker, word wakker, dit is ook jouw strijd.’ Maar zo voelt het niet voor iedereen. ‘Get a job!’, roept een besnorde voorbijganger naar de menigte.
Sinds Trump eind januari opnieuw aantrad als president worden door heel het land protesten georganiseerd. Die blijven in bijna alle gevallen klein. Soms komen er maar tientallen Amerikanen opdagen, of enkele honderden. Massademonstraties blijven uit. Dat is opmerkelijk gezien de alomtegenwoordige protesten tijdens Trumps vorige termijn, en de veel grotere transformatie die het land ditmaal doormaakt.
De Trump-regering heeft de afgelopen zes weken duizenden ambtenaren ontslagen, de rechten van minderheden ingeperkt, de persvrijheid ingedamd, de macht van miljardairs vergroot en zich loyaal getoond aan autocraten als Poetin. Het kabinet zit vol complotdenkers die soms niet eens benoemd zijn, zoals Elon Musk, maar toch ministeries binnendringen en gevoelige informatie van burgers opvragen.
‘Het is doodeng wat er allemaal gebeurt’, zegt de gepensioneerde Cindi Clark. Zij is de afgelopen weken naar meerdere protesten gegaan. Op haar bord staat ‘Fight Back’: precies wat Amerikanen volgens haar te weinig doen. ‘Maar de stilte erover is net zo eng.’
De lethargie op links uit zich niet alleen bij demonstraties. Democratische donateurs houden de portemonnee dicht. De regeringsaanvallen op diversiteit en inclusie maken het voor veel bedrijven minder aantrekkelijk om geld te doneren aan ngo’s. De Human Rights Campaign, de grootste lhbti-belangengroep in de VS, ontsloeg al zo’n 20 procent van zijn personeel. Run for Something, een groep die progressieve kandidaten aan de macht helpt, ontsloeg al bijna de helft.
‘Ik denk dat veel Amerikanen zich verslagen voelen’, zegt Nicholas Papageorge, die aan Johns Hopkins Universiteit onderzoek doet naar protestbewegingen. ‘Mensen die zich tegen Trumps eerste termijn hebben verzet, hebben hem alleen maar sterker zien terugkomen. Volgens de kosten-batenanalyse die ze maken, heeft het geen zin om nu in actie te komen.’
Voor Isaiah Nelson, die met een Amerikaanse vlag in zijn hand bij het protest staat, wegen de baten van demonstreren wel op tegen de kosten. De 20-jarige student is tijdens een tussenuur naar de demonstratie gekomen om Amerikaanse symbolen terug te claimen van rechts. Maar minder geëngageerde vrienden krijgt hij nauwelijks mee.
‘Veel mensen weten niet goed wat er allemaal gebeurt’, zegt Nelson. Hij wijst naar het Fox-gebouw achter hem. ‘Platforms als X helpen daaraan mee’, zegt hij. ‘Mijn apolitieke vrienden vangen af en toe iets op, maar hebben echt niet door dat onze democratische instituties in verval raken.’
Terwijl de gebeurtenissen in Washington steeds minder progressieven interesseren of bereiken, lukt het de oppositie niet om urgentie uit te stralen. ‘Democraten lijken verlamd’, kopte het linkse blad Jacobin vorige week. ‘Ze zijn alleen in naam een oppositiepartij’, schrijft Vanity Fair. ‘Waarom hebben de Democraten geen ruggengraat?’, vraagt columnist Moira Donegan van The Guardian zich af.
De Democratische Partij moet wennen aan haar nieuwe rol: een minderheidspartij kan geen wetten introduceren of tegenhouden. Maar dit zou ook het perfecte moment kunnen zijn om kiezers te mobiliseren in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van 2026. Daar is echter geld voor nodig. Daar heeft de partij een gebrek aan nu donateurs het laten afweten. Het is een vicieuze cirkel: omdát er minder geld is, kunnen minder kiezers worden bereikt en daarom zijn zij minder geneigd te doneren.
De afgelopen weken is het partijbestuur bij lokale afdelingen langsgegaan met het verzoek om met een actieplan te komen. Op woensdag is een vragenlijst verstuurd naar de achterban. De leden kunnen zelf aangeven wat zij willen van de partij, wat de prioriteiten zouden moeten zijn.
‘We moeten het Congres terugwinnen in 2026 en het Witte Huis in 2028’, schreef Ken Martin, de Democratische partijvoorzitter, afgelopen week aan de leden. Iedere dag stuurt de partij smeekbedes naar de achterban voor donaties: voor 250 dollar, of 25 dollar, of 3 dollar – ook goed. ‘Miljoenen Amerikanen rekenen op ons!’
‘We the people, we the people’, roept Julie DeLaurier, een bekende lokale activist, door een megafoon. Honderden roepen met haar mee. DeLaurier vertegenwoordigt de organisatie Rise and Resist, organisator van dit wekelijkse protest. ‘Ik ben heel blij met opkomst’, zegt ze. ‘Ik ben eerlijk gezegd ook moe. Maar we staan op tegen mensen die onze democratie afbreken, we hebben geen andere keuze.’
Ze gelooft er heilig in dat het tij nog te keren is. Een deel van het land heeft volgens haar simpelweg meer tijd nodig om wakker geschud te worden.
Dat zegt ook politiek-econoom Vincent Pons van de Harvard Business School. ‘Dat veel Amerikanen hun onvrede nog niet hebben laten zien, wil niet zeggen dat het niet komt’, zegt Pons telefonisch. De Trump-regering is nog niet zo lang bezig en voert tot nog toe vooral verkiezingsbeloften uit. ‘Velen moeten de gevolgen van zijn beleid nog voelen. Zo was inflatie een heel belangrijk thema voor kiezers en daar heeft hij zich nog weinig op bewezen.’
Pons wijst op de Michigan Consumer Sentiment Index, die het consumentenvertrouwen onderzoekt. Daarop is te zien dat tussen januari en februari het vertrouwen van consumenten met bijna 10 procent is afgenomen. De door Trump aangekondigde importheffingen tegen Mexico, Canada en Europa kunnen de inflatie verder opdrijven.
Volgens het gemiddelde van alle opiniepeilingen is 47,6 procent van de kiezers tevreden over Donald Trump. Maar er is wel degelijk een daling ingezet. Tijdens zijn aantreden was nog 50 procent tevreden.
Zelfs binnen Trumps eigen partij ontstaat enig ongemak. Vorige maand keerden veel politici terug naar hun conservatieve districten. Ze werden opgewacht door boze kiezers die ontevreden waren over de vele ontslagen en de aangekondigde bezuinigingen in Washington. Als de regering gaat tornen aan de sociale zekerheid van ouderen, zieken en werklozen dan kan de sfeer ineens omslaan. Daar proberen Democraten vooral op te wijzen.
‘U heeft geen mandaat’, riep Congreslid Al Green dinsdag tijdens een toespraak van Trump voor het Congres. Hij bedoelde: geen mandaat om sociale voorzieningen te schrappen. Andere Congresleden zwaaiden met bordjes ‘Save Medicaid’. Dat was een zeldzaam Democratisch protest; activisten hopen dat het vaker zal gebeuren.
De felste criticus van Trump is tot nog toe de 83-jarige Bernie Sanders. De afgelopen weken heeft hij zichzelf naar voren geschoven als aanvoerder van de oppositie. De senator uit Vermont gaat het land in met zijn ‘Fight Oligarchy’-rally’s, waarin hij Amerikanen waarschuwt op het gevaar van de onverkozen Elon Musk.
‘Als er ooit een tijd is geweest om op te staan en terug te vechten’, zei hij vorige maand in Iowa City, ‘dan is het nu’. Enkele honderden aanhangers kwamen opdraven. Geen duizenden, zoals bij de rally’s van Trump toen Joe Biden nog president was.
Dat kan snel veranderen, volgens experts. Bij de demonstranten in New York is dat al gebeurd. Een zee van jong en oud steekt de vuisten in de lucht en roept: ‘Resist! Resist! Resist!’ Hun geluiden weerkaatsten tussen de wolkenkrabbers. Een half uur langer dan gepland protesteren ze door. Dan vouwt student Isaiah Nelson de Amerikaanse vlag op en plaatst hem in zijn rugzak. Activist Julie DeLaurier verzamelt de laatste protestborden.
‘Het politieke nieuws is zo naargeestig geworden dat sommigen liever doen alsof er niks aan de hand is’, zegt een jonge vrouw, op weg naar huis. ‘Ik had een paar vrienden gevraagd om mee te gaan, maar die zijn niet gekomen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant