Na wereldhit Parasite is filmmaker Bong Joon-ho terug met de satirische sciencefictionfilm Mickey 17. En ook al spelen daarin dit keer ‘in stront gedoopte croissants’ de hoofdrol: ‘Ja, noem het gerust een politieke film.’
is filmredacteur van de Volkskrant.
Er is veel veranderd in de wereld sinds Parasite de Oscar voor beste film won, nu vijf jaar geleden. En tegelijk ook niet. President Trump, toen bezig aan zijn eerste termijn, nam de keus van de Academy een dag of wat later door tijdens een publieke bijeenkomst.
‘We hebben al genoeg handelsproblemen met Zuid-Korea. En nu geven we ze [een prijs voor de] ‘beste film van het jaar’?’
Gejoel van de Trump-fans.
De president, in dialoog met zichzelf: ‘Was het een goede film? Ik weet het niet. Kunnen we Gone with the Wind niet terugkrijgen? (de Oscar-winnaar van 1939, red.) En de winnaar is... een film uit Zuid-Korea. Ik dacht: dat is de beste buitenlandse film. Toch? Nee, de beste film. PfFf. Is zoiets ooit eerder voorgevallen?’
Nee, dat was het niet. De 92ste uitreiking van de Academy Awards betrof een mijlpaal: voor het eerst in de geschiedenis ging de belangrijkste Oscar naar een film waarin een andere taal werd gesproken dan het Engels. Daarnaast won Parasite ook voor beste regie, beste originele scenario én de categorie voor beste ‘buitenlandse’ film, die dat jaar (2020) was herdoopt tot ‘best international feature’. Alleen de cast kwam er bekaaid af: de Zuid-Koreaanse acteurs werden niet eens genomineerd.
Ook vóór Parasite was de scenarist en regisseur Bong Joon-ho (55) al een vooraanstaand cineast, met zowel artistiek als commercieel succes. ‘De Zuid-Koreaanse Spielberg’ werd hij ook wel genoemd. Bewonderd om de soepele wijze waarop hij diverse filmgenres aaneensmeedt, zoals in zijn crossoverhit The Host (2006), deels politieke ecothriller, deels gezinsdrama, deels monsterfilm.
Klassenstrijd is een terugkerend thema in zijn oeuvre, wellicht het meest apert aanwezig in zijn eerste uitstap naar Hollywood: in de post-apocalyptische sciencefictionfilm Snowpiercer (2013) is de standenmaatschappij verdeeld over de wagons van een trein die over de bevroren aarde voortraast.
Maar niets viel te vergelijken met de ontvangst van Parasite, zijn donkere komedie over een arm gezin dat infiltreert in het leven – en de villa – van een rijk gezin. Budget: 11 miljoen dollar, wereldwijde kassaopbrengst: 260 miljoen. De Oscarwinnaar was in 2020 ook al in Cannes bekroond met de Palme d’Or. In dat kroonjaar werd Bong opgenomen in de lijst van ’s werelds ‘invloedrijkste 100 mensen’ van Time Magazine (Trump stond er dat jaar ook tussen).
Bong, terugblikkend: ‘Het was allemaal geweldig, een enorme eer. Maar er gebeurde ook zo veel tegelijk, en zo plots, dat ik mijzelf in tweeën heb gesplitst, als het ware. Het voelde alsof ik iemand anders observeerde. Iemand die alle dingen meemaakte die ík meemaakte. Wauw, hij heeft gewonnen, dacht ik dan. Hij heeft – niet: ik heb – die award.’
De regisseur (54) zit de middag voor de wereldpremière van zijn nieuwe film Mickey 17 in een Londense hotelkamer. Joviaal, in contrast met zijn voorkeur voor zwarte kleding. Plukjes grijs in de volle haardos. ‘Al met al bleef ik redelijk kalm, denk ik, bij wat me overkwam. Ik was ook geen 29 meer, de leeftijd waarop in 1989 Steven Soderbergh de Palm won voor Sex, Lies, and Videotape. Ik was al van middelbare leeftijd, dat scheelde wel. Ga gewoon door met werken, prentte ik mezelf in. Dus heb ik Mickey 17 gemaakt.’
Mickey7 is de titel van de sciencefictionroman (Edward Ashton, 2022) waarop Bong zijn script heeft gebaseerd. Mickey, de door acteur Robert Pattinson vertolkte held van het verhaal, werkt als ‘wegwerpmedewerker’ (expendable) op een pas gekoloniseerde planeet; telkens als hij omkomt, print de computer een nieuwe Mickey, inclusief het opgeslagen geheugen.
Hij behoort tot de laagste klasse van de kolonie, die wordt aangestuurd door een megalomane politicus (Mark Ruffalo). Maar Mickey – of een van de Mickeys – komt in verzet tegen zijn wegwerp-lot als de printer Mickey 18 uitspuugt, terwijl de in een rotsspleet achtergelaten Mickey 17 toch níét dood blijkt. Alles is anders, nu er plots twee van hem rondlopen.
Bent u gefascineerd door de gedachte, of de mogelijkheid, om mensen te printen?
‘Het zat al in het boek natuurlijk, maar voor mij zijn mens en printer twee woorden die elkaar eigenlijk niet zouden moeten ontmoeten. Printers zijn voor papier of voor spullen. Het hele idee van zo’n printer is in wezen inhumaan. Maar binnen een verhaal werkt het uitstekend: het is evenzeer duister en komisch als tragisch.’
In uw film is het 2054, terwijl het boek zich veel verder in de tijd afspeelt. Waarom koos u voor een nabijere toekomst?
‘Omdat ik wil dat alles wat je ziet nog in onze tijd zou kunnen gebeuren, zeker voor de wat jongere generaties. Ik wilde de film in die zin ook wat realistischer maken dan het boek. We zien best wat vergevorderde technologie: de personages gaan de ruimte in, bezoeken andere planeten. Maar het wordt gepresenteerd als iets normaals, iets alledaags.
‘Het moet voelen als een werkelijkheid waarin we ons nu ook al wel bevinden. Er lopen ook allerlei onbenullige types rond in de film, die voortdurend fouten maken. Niet heel anders dan wat we momenteel om ons heen zien. Dus ja, noem het gerust een politieke film, maar daarin zit ook juist de aantrekkingskracht van sciencefiction.
‘Als filmer, of kunstenaar, probeer ik altijd op iets te reflecteren van onze huidige tijd én van het verleden. Mark Ruffalo speelt een reflectie van alle slechte politici en leiders die we ooit hebben gehad in de geschiedenis. En die geschiedenis herhaalt zich. We hebben het over Mussolini gehad voor de scènes waarin Mark in militair uniform verschijnt. Over hoe fascistisch het moest ogen.’
Bij Snowpiercer raakte u in conflict met Harvey Weinstein, die de film voor de Amerikaanse markt wilde inkorten en vereenvoudigen. Aarzelde u nog om weer in zee te gaan met een grote Amerikaanse partij, ditmaal Warner?
Bong: ‘Het klopt dat het een worsteling was nadat Snowpiercer werd aangekocht door The Weinstein Company voor de release in Noord-Amerika. Maar uiteindelijk behield ik toch de final cut en werd de film uitgebracht zoals ik dat wilde. Ik heb die keer absoluut mijn lesje geleerd. Of het nu in de Verenigde Staten is of ergens anders: ik zorg ervoor dat die final cut in mijn contract staat, daar ben ik heel principieel in. Zo was het bij Okja (zijn thriller over de vleesindustrie voor Netflix, red.). En zo is het ook bij Mickey 17.’
Uw films gaan vaak over klassenstrijd. Zou u dit uw grote thema noemen?
‘Uiteindelijk, denk ik, gaan ze over kapitalisme. Kapitalisme domineert de wereld, nu al een hele tijd. De communistische partij is lang geleden afgebrokkeld, de communistische regimes zijn verdwenen. Ik denk dat je, ongeacht het personage, het verhaal, het genre, of zelfs maar de maker, altijd weer bij het kapitalisme uitkomt.
‘Er zit hooguit een dun laagje overheen. Iets maken dat niet over kapitalisme gaat, lijkt me moeilijk: het is de wereld waarin we leven. We moeten accepteren, erkennen dat dit de huidige realiteit is.’
Op momenten in Mickey 17 moest ik aan Starship Troopers denken.
Bong knikt. ‘Dat is een van mijn favoriete films van Paul Verhoeven. En daarin zit ook een onderliggende laag van fascisme. Zijn buitenaardse wezens waren anders, maar wel ook insectachtig.’
De te ontginnen planeet in Mickey 17 is het domein van een soort reuzenpissebedden, die een complex gevoelsleven kennen. Bong: ‘Ik geloof dat ik wel beïnvloed ben door hoe die insecten in Starship Troopers in kudden bewegen, al berusten de beelden in Mickey 17 op natuurdocumentaires. Op opnamen van rendieren en hoe die soms groepsgewijs bewegen, als een soort prachtige cyclonen.
‘De wezens in mijn film komen van dezelfde persoon, Jang Hee Chul, die ook het wezen in Okja heeft bedacht (een nijlpaardachtig varken, red.) en het monster in The Host. Eigenlijk ging het heel vlot. In het boek worden ze omschreven als duizendpootachtig, maar ik had het idee dat ze op een of andere manier op croissants moesten lijken. Het wordt ook gezegd in de film: ze zien eruit als in stront gedoopte croissants.’
Zijn uw gedachten over de dood nog veranderd door het maken van Mickey 17?
‘Ik ben er nog net zo bang voor. Het neemt toe naarmate ik ouder word en het moment dichter- en dichterbij komt.’
Met een vrolijke lach: ‘Al zal ik, voor ik sterf, vast nog even denken: wie weet word ik wakker in een geprint lichaam.’
Mogelijk zien de techmiljardairs die momenteel plannen maken voor de kolonisatie en exploitatie van de ruimte uw film. Wat hoopt u dat ze ervan opsteken?
‘Laten we al dat geld gebruiken om de aarde te redden! Ach, het is heus geen verkeerde droom om de ruimte in te willen. Maar als de wereld voor je ogen afsterft en instort, zou ik me wel afvragen of de besteding van je fondsen in balans is.’
En mocht Parasite-criticus Trump de film gaan zien? ‘Dan hoop ik slechts dat hij lol heeft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant