Het Franse defensiebedrijf Thales steeg de afgelopen paar dagen 30 procent in waarde, nadat Europa had aangekondigd de militaire uitgaven met 800 miljard euro te willen opkrikken. Het zijn vooralsnog woorden, zegt Thales’ financiële man Pascal Bouchiat. ‘De Gaulle had gelijk.’
is economieredacteur. Hij schrijft over defensie, het grote geld en corruptie.
Wat betekenen de geopolitieke veranderingen voor een bedrijf als Thales?
‘Voor ons verandert er niet direct iets. Na de uitlatingen van Donald Trump over Oekraïne en de Europese beloften om meer geld in defensie te steken, denken veel mensen dat wij daar meteen iets van merken. Maar er is een groot verschil tussen generieke beweringen en daadwerkelijk meer geld.’
Waarom?
‘Europese Commissie-voorzitter Ursula Von der Leyen heeft het nu over een verhoging van 2 naar 3 procent van het nationaal inkomen. Dat is een enorme toename, die neerkomt op miljarden of zelfs tientallen miljarden. Ik heb geen idee hoe ze dat gaan organiseren. In de begroting van de meeste lidstaten is die ruimte er gewoon niet.’
Zou het via zogeheten eurobonds kunnen, dus dat de uitgaven worden gedaan op basis van EU-leningen?
‘Dat is een manier om de extra staatsschuld over de Europese Unie uit te smeren. Dat is denk ik de enige manier. Frankrijk heeft de industriële capaciteit om meer defensie-uitgaven te absorberen, maar heeft daarvoor niet de ruimte op de begroting. Duitsland heeft die ruimte wel, maar weer niet genoeg industrie. Dit moeten ze zien op te lossen.’
Duitsland kan zijn spullen toch deels in Frankrijk kopen?
‘Het idee is om defensiematerieel meer Europees in te kopen, maar dat gebeurt nog zeer beperkt. Er zou meer convergentie moeten komen in de aankopen van Europese landen. Landen moeten accepteren dat ze soms in een ander land hun militaire boodschappen moeten doen. Maar we hebben nog een lange weg te gaan. Vrijwel alle landen willen hun defensiematerieel nog steeds het liefst in eigen land kopen. Dat heeft twee redenen: ze zien een nationale defensie-industrie nog steeds als zaak van nationale soevereiniteit. Daarnaast is het publiek geld dat ze graag besteden aan het versterken van de eigen industrie. Zeker omdat het altijd hoogwaardige, hoogtechnologische bedrijven zijn.’
Nederland kocht zijn onderzeeërs vorig jaar wel bij Naval in Frankrijk, en passeerde daarmee zijn eigen werf Damen.
‘Dat klopt. Maar Naval was de enige die aan de voorwaarden voldeed. En toch was het een enorm lang traject, waarin Damen lang heeft geprocedeerd. Het gaat niet vanzelf.’
Is de Europese defensie-industrie eigenlijk überhaupt in staat op te schalen, zodat dat extra defensiegeld niet naar de VS vloeit, zoals nu vaak gebeurt?
‘Van meerdere van onze producten hebben wij hebben de capaciteit verveelvoudigd. Rafale-jachtvliegtuigen, raketten, en ook de radars die we in Hengelo maken: we produceren er drie keer meer dan een jaar geleden. Maar nieuwe productielijnen opzetten voor nieuwe producten duurt jaren.’
Nieuwe defensiebedrijven klagen ook dat ze lastig investeerders vinden.
‘Dat is nog steeds een probleem, zeker in Noord-Europa. Jarenlang hebben banken, pensioenfondsen en andere financiële instellingen de defensie-industrie taboe verklaard. Daardoor hebben beginnende bedrijven slecht toegang tot financiering. Zelfs bij ons zie je dat. Sinds vorig jaar is de meerderheid van onze aandelen in handen van Amerikaanse en Britse investeerders.’
Dat zie je ook bij het Duitse Rheinmetall, waarvan Blackrock grootaandeelhouder is. De Europese defensie-industrie is voor een groot deel Amerikaans bezit. Is dat voor jullie een probleem?
‘Voor ons bedrijf niet. Die lui zijn praktisch en zakelijk. Maar als burger vind ik het heel jammer dat Europese investeerders niet meer profiteren van de geopolitieke veranderingen. Er heerst nog steeds een dubbele moraal: we roepen hard dat we Oekraïne niet moeten laten vallen en dat Europa onafhankelijk moet worden, maar niet iedereen gedraagt zich daarnaar.’
Ziet u wel tekenen van verandering?
‘We gaan over een paar weken voor het eerst naar Frankfurt om daar een presentatie te geven aan Duitse investeerders. Dus dat is een begin: ze willen met ons praten. nu moeten wij aan hen uitleggen wat we doen, en dat we heel verantwoordelijke mensen zijn.’
Jullie verkopen natuurlijk ook spullen aan andere landen, onder meer in het Midden-Oosten en Azië.
‘Ook dat kunnen we uitleggen.’
Worden de Amerikaanse terugtrekkende bewegingen uit Europa in Frankrijk gezien als het gelijk van oud-president Charles De Gaulle, die altijd de nadruk heeft gelegd op Franse autonomie?
‘Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben altijd een strategie gehad die daarop was gericht. We werden daarom in Europa soms raar aangekeken. Nu kunnen we zeggen dat we gelijk hadden. Maar president Macron is er de afgelopen zeven jaar, terwijl de noodzaak steeds duidelijker werd, niet in geslaagd om Europese leiders ervan te overtuigen om die Franse strategie uit te breiden naar Europa. Politici in andere landen, zoals Duitsland maar ook Nederland, dachten dat we onze veiligheid aan de Navo – en dus aan de Amerikanen – konden uitbesteden. Een van de politici is nu de baas van de Navo. Maar we weten: de Navo zal niet langer in staat zijn die veiligheid te leveren.’
Source: Volkskrant