Nu Trump goede relaties met Rusland wil en Europa daarbij als een sta-in-de-weg beschouwt, is het zaak de Europese defensie snel te versterken. Dat is een grote, maar niet onmogelijke opgave.
Het plan voor enorme investeringen in de Europese defensie is een historisch moment. Het vredesproject Europa wordt nu ook een defensie-unie, die niet langer alleen draait om handel en welvaart, maar ook om de verdediging van Europees grondgebied en de Europese manier van leven, de liberale democratie die mondiaal terrein verliest en ook in Europa zelf onder druk staat.
De voorstellen voor een investeringen van 800 miljard euro van Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen verdient alle steun en moet worden overgenomen door de lidstaten. Dat zal waarschijnlijk ook gebeuren. Vrijwel alle Europese leiders zien investeren in defensie als een zeer urgente kwestie, nu Europa niet meer kan rekenen op de bescherming van de Verenigde Staten.
Om het bijzondere karakter van deze weken te onderstrepen kondigde ook de vermoedelijke nieuwe Duitse bondskanselier, Friedrich Merz, een grote investering in defensie aan. Om die mogelijk te maken wordt zelfs de Schuldenbremse aangepast, de grondwettelijk vastgelegde limiet op nieuwe schulden waar de vorige Duitse regering nog over viel.
De vijandige houding van de Amerikaanse president Donald Trump is voor Europa een existentiële schok die het slechten van oude taboes mogelijk maakt. De versterking van de Europese defensie is een grote, maar niet onmogelijke opgave. In potentie is Europa veel sterker dan Rusland: het bruto binnenlands product van de Europese Navo-landen is tien keer zo hoog als dat van Rusland. Bovendien hebben de Russische troepen niet bepaald formidabel gepresteerd in de oorlog in Oekraïne. Na drie jaar vechten hebben zij slechts beperkte terreinwinst in de Donbas geboekt, tegen enorme verliezen. Ook Rusland is verzwakt door de oorlog, hetgeen Europa de tijd geeft om zich te herbewapenen.
Een deel van de 800 miljard euro die Von der Leyen voorstelt zal naar steun aan Oekraïne gaan. Europa moet Oekraïne zo veel mogelijk blijven steunen met wapens, munitie en financiële hulp, zeker nu de Amerikaanse steun wegvalt. In diplomatiek opzicht moet het blijven proberen om Trump ervan te overtuigen dat hij een duurzame vrede moet sluiten, die Oekraïne niet vroeg of laat uitlevert aan Rusland. Dat is een lastige opgave, omdat Trump lijkt aan te sturen op een snelle vrede die ongunstig is voor Oekraïne.
Trump wil goede relaties met Rusland, waarbij hij Oekraïne en Europa als een sta-in-de-weg beschouwt. Dat werd woensdag nog eens onderstreept toen bekend werd dat de Amerikanen geen inlichtingen meer delen met Oekraïne. Op het slagveld worden dappere Oekraïense troepen in de steek gelaten, tegen een agressor die door Trump niet meer zo genoemd mag worden. Het feit dat Trump de Oekraïense president Volodymyr Zelensky met zulke maffiamethoden tot gehoorzaamheid wil dwingen, bevestigt de vrees dat hij een vredesdeal wil sluiten die Oekraïne voldoende veiligheidsgaranties biedt.
Europa moet zich met spoed voorbereiden op een transatlantische breuk die met de dag dichterbij komt. Helaas is Europa nog altijd afhankelijk van de VS. De Amerikanen zitten aan tafel met de Russen in de onderhandelingen met Oekraïne. Daarom moet Europa niet alleen Oekraïne maximaal steunen, maar zich ook blijven inspannen om Trump te beïnvloeden, hoe moeilijk dat ook zal zijn.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant