De Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst spaart zichzelf niet in haar onderzoek naar de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. De dienst heeft allerlei signalen waaruit bleek dat Hamas van plan was een grote aanval uit te voeren, onderschat of genegeerd.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Het onderzoek zet de Israëlische regering ook in het beklaagdenbankje. Hamas kon in het geheim wapens verzamelen, geld oppotten en aanhang werven dankzij de keuzes die Israëlische leiders maakten. De conclusies van de Shin Beth, zoals de veiligheidsdienst heet, komen een paar dagen nadat het Israëlische leger eenzelfde onderzoek publiceerde. Daaruit bleek dat ook het leger het gevaar van Hamas heeft onderschat en waarschuwingen negeerde.
Dat er meerdere onderzoeken zijn uitgevoerd, is te wijten aan de regering van Benjamin Netanyahu. Deze verzet zich tegen een groot, onafhankelijk onderzoek naar de gebeurtenissen die uiteindelijk hebben geleid tot de bloedigste dag in de geschiedenis van Israël. Dat zou volgens Netanyahu maar leiden tot politieke afrekeningen, en wellicht zelfs een heksenjacht tegen hem persoonlijk. Daar zou het land tijdens een oorlog niet bij gebaat zijn. Het gevolg: elke organisatie voert nu zelf een onderzoek uit naar de tekortkomingen in eigen gelederen.
De buitenwereld krijgt van het onderzoek van de Shin Beth niet meer te zien dan een samenvatting. De rest van het rapport is zwartgelakt, omdat de regering niet wil dat de bronnen, aanpak en hulpmiddelen van de Shin Beth bekend worden.
Zelfs de samenvatting maakt duidelijk welke grote fouten de veiligheidsdienst heeft gemaakt. Zo kregen inlichtingenofficieren in 2018 en in 2022 er al lucht van dat Hamas een aanval op Israël beraamde, maar die informatie werd niet serieus genomen. Om die reden werden er geen scenario’s ontwikkeld voor daadwerkelijke confrontaties met strijders van Hamas. De focus bleef liggen op mogelijke aanslagen in Israël, of een poging om mensen te ontvoeren uit één dorp of kibboets aan de grens met Gaza.
Ook de avond voor de aanval werden allerlei signalen genegeerd. Er werd evenmin overlegd met de inlichtingendiensten van het leger. Die bleken achteraf dezelfde signalen te hebben gekregen.
Tegelijkertijd kreeg Hamas de kans haar wapenarsenaal op te bouwen en zichzelf te verrijken doordat Israël toestemming gaf voor maandelijkse donaties van miljoenen dollars uit Qatar. Deze waren eigenlijk bestemd voor de uitbetaling van ambtenarensalarissen en de wederopbouw van het gebied na eerdere oorlogen met Israël, maar eindigden deels in handen van de militaire vleugel van Hamas.
Er is ook veel kritiek op de verdeel-en-heers-politiek van Netanyahu. Hij wilde Hamas in het zadel houden om te voorkomen dat de Palestijnse Autoriteit (die de Westelijke Jordaanoever bestuurt) meer slagkracht zou krijgen. Daarnaast zou de interne politieke onrust in Israël (zoals de protesten tegen de juridische hervormingen die Netanyahu wilde doorvoeren) Hamas hebben gesterkt in het idee dat Israël verdeeld en dus kwetsbaar was.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant