De drie door het kabinet-Schoof opgerichte ministeries hebben al acht maanden geen secretaris-generaal. Pas volgende maand wordt zelfstandige ambtelijke leiding op de departementen verwacht.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Op 1 juli vorig jaar schreef formateur Richard van Zwol in zijn eindverslag dat de coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB overeenstemming hadden bereikt over ‘de oprichting van drie ministeries, namelijk Asiel en Migratie, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, en Klimaat en Groene Groei’. Van Zwol schreef daarbij: ‘De drie nieuwe ministeries worden niet alleen gekenmerkt door de zelfstandige portefeuille, maar ook door een eigen begroting en ambtelijke leiding.’
De ministeries moesten accentueren hoe belangrijk de bijbehorende portefeuilles zijn voor het kabinet-Schoof. Waar voorheen binnen een bestaand departement vaak werd gewerkt met de constructie ‘minister voor’, zouden nu eigen ministeries ontstaan met meer aanzien. De bijkomende extra kosten werden op de koop toe genomen.
Het gaf de beoogde vicepremiers Gidi Markuszower (PVV) op Asiel en Migratie, Sophie Hermans (VVD) op Klimaat en Groene Groei en Mona Keijzer (BBB) op Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening bovendien meer status. Markuszower viel uiteindelijk af na een veiligheidsonderzoek door inlichtingendienst AIVD. In zijn plaats werd Fleur Agema op Volksgezondheid, Welzijn en Sport (eerste) vicepremier, een rol die Markuszowers vervanger Marjolein Faber (PVV) niet werd toebedeeld.
De ambtelijke leidinggevende van een ministerie is een secretaris-generaal, of sg. Maar op alle drie de genoemde ministeries is de sg van het moederdepartement (respectievelijk Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en Economische Zaken) al maandenlang tevens waarnemer op het nieuwe departement. Zelfstandige leiding ontbreekt. Dat stuit vooral Faber tegen de borst.
De Algemene Bestuursdienst (ABD), die onder Binnenlandse Zaken valt, is belast met het rekruteren van sg’s, in overleg met de sg op het coördinerende ministerie van Algemene Zaken. De drie topambtenaren die nu leiding geven aan meerdere ministeries zijn Anneke van Dijk (Justitie en Veiligheid plus Asiel en Migratie), Vincent Roozen (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties plus Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) en Sandor Gaastra (Economische Zaken plus Klimaat en Groene Groei).
Volgens een woordvoerder van Binnenlandse Zaken zullen de sg’s er in het tweede kwartaal alsnog komen. Bij Algemene Zaken is de verwachting dat dit per 1 april gebeurt. Voor het lange uitstel bestaat ‘geen specifieke reden’, aldus Binnenlandse Zaken.
Voormalig secretaris-generaal Roel Bekker (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), kenner van de ambtelijke top, noemt de situatie desgevraagd ‘onwenselijk’. Bekker: ‘Een sg heeft een vertrouwensband met de minister. Als je twee ministers moet dienen, kun je te maken krijgen met conflicterende belangen. Bijvoorbeeld de minister van Justitie en de minister van Asiel, die kunnen verschillende opvattingen hebben. Het wordt dan moeilijk om onafhankelijk te adviseren.’
In een column voor de website van het Montesquieu Instituut, het kenniscentrum voor parlementaire democratie, citeerde Bekker vorig jaar oktober uit een intern ABD-bericht, waarin stond dat werd gedacht aan ‘een gemeenschappelijke werkorganisatie met alleen aparte directies waar dit écht nodig is’. Dit in lijn met het politieke streven naar minder ambtenaren, waarvan in de praktijk al jaren niets terechtkomt. De huidige hybride leiding noemt Bekker ‘een wanconstructie’. Hij vindt het ‘volstrekt logisch’ dat nu alsnog aparte sg’s worden aangesteld.
Naast een sg moeten de nieuwe ministeries ook een directeur financieel-economische zaken krijgen. Het ligt voor de hand dat de te benoemen topambtenaren uit de eigen geledingen komen, zodat zij bij eventuele opheffing van hun departement gemakkelijk kunnen worden teruggeplaatst door een nieuw kabinet.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant