Het Fries letterkundig centrum Tresoar krijgt vanaf vandaag de beschikking over een uniek boek: de eerste en enige druk van een boek dat de Friese hoogleraar Haring Sjoerds Sinnama in 1491 schreef over het recht in die tijd.
Het eeuwenoude boek ziet er kwetsbaar uit en heeft de tand des tijds ternauwernood doorstaan. Bovendien zijn de teksten geschreven in ingewikkeld Latijn en niet makkelijk toegankelijk, maar specialist boekgeschiedenis Anne Popkema is er blij mee. "Joepie!, denk je dan", zegt hij bij Omrop Fryslân, "Ik had meteen in de gaten hoe bijzonder het was."
Haring Sjoerds Sinnama, omstreeks het jaar 1455 geboren in Heeg, was bij leven al beroemd. Hij was rechtshoogleraar in Keulen. In die stad schreef hij het boek Interpretaties of verklaringen van de beide rechten. "Daarmee wordt het civiele en het kerkelijke recht bedoeld", zegt Popkema.
Het boek was belangrijk in die tijd. Friesland ging van meer dan twee eeuwen zonder veel instituties of officiële rechtspraak (de Friese vrijheid) naar het Hof van Friesland, waarin de Friezen zich onderworpen aan de Hertog van Saksen. Hij zorgde met het Hof voor bestuur en rechtspraak, waarbij hij leunde op het werk van Sjoerds Sinnama die niet alleen hoogleraar was, maar ook secretaris van de hertog.
De boekdrukkunst was nog maar net uitgevonden in de vijftiende eeuw en dat maakt het boek van Sjoerds Sinnama extra bijzonder. Kenners spreken over een incunabel. Dat komt uit het Latijn en betekent 'in de wieg' of 'wiegendruk'.
Daarmee wordt de eerste generatie gedrukte boeken tot 1500 bedoeld. Het is de begintijd van de boekdrukkunst, de tijd dat iedere drukker nog zijn eigen letters moest snijden, gieten en op papier drukken.
"Alles wat we daarvan hebben, is erg waardevol", zegt Popkema. Wat dat betreft is vandaag zijn geluksdag, want naast de incunabel van Sjoerds Sinnama neemt hij officieel ook zeven andere incunabelen in ontvangst. Popkema: "Mijn hart jaagt als ik zo'n boek in mijn handen heb. Daar word ik heel blij van."
De wiegendrukken maken deel uit van in totaal 2000 archiefstukken die het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in bewaring had en nu aan Tresoar schenkt. Het gaat om allerlei criminele dossiers, naslagwerken, atlassen en geschriften over recht. Het is zo'n drie eeuwen aan Friese rechtspraak.
Het boek van Sjoerds Sinnama heeft al een bibliotheekcode. Wie het met eigen ogen wil zien of in onderzoek wil betrekken, kan ook nog even wachten, want het komt ook online. Samen met de Vrije Universiteit in Amsterdam werkt Tresoar aan de digitalisering.
In samenwerking met
Omrop Fryslân
Regionaal nieuws
Deel artikel:
Source: NOS nieuws