Tijdens zijn eerste toespraak voor het Congres pochte Donald Trump dinsdag met zijn radicale omvorming van de Amerikaanse overheid. Hij kon rekenen op luid protest van Democraten. Voor hen voelen deze eerste 43 dagen als een jaar.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Met de gouden handgreep van zijn wandelstok wijst Al Green naar de kansel. ‘U heeft geen mandaat!’ schreeuwt de Democraat. Op het podium poogt president Donald Trump, pas minuten aan het woord, zijn verhaal voort te zetten. Het is zinloos. Green blijft schreeuwen, en de president gebaart met zijn duim: eruit. Geflankeerd door ordebewakers, steunend op zijn stok, schuifelt het 77-jarige Congreslid naar buiten.
Dinsdagavond, tijdens Trumps eerste voordracht van zijn tweede termijn, klinkt in het Amerikaanse Congres iets dat haast uit Washington leek verdwenen: luide oppositie. Democraten joelen, roepen ‘Leugens!’ en ‘Onwaar!’, wapperen met veelkleurige protestbordjes. Sommigen verlaten de zaal voortijdig – eentje onder dwang.
Maar wat vooral opvalt: hoevéél zij al hebben om tegen te protesteren. Sinds zijn inauguratie nam Trump een ongeëvenaarde hoeveelheid besluiten die de Verenigde Staten, nu al, fundamenteel hebben veranderd. Het waren pas 43 dagen, die voor Democraten zullen voelen als een jaar. En dit is het moment voor Trump om daar voor hun ogen mee te pochen.
‘We zijn pas net begonnen’, zegt de president, als Green eenmaal de Congreszaal is uitgewerkt. Ditmaal overstemmen de juichende Republikeinen het verzet weer met gemak.
Deze eerste toespraak voor het Congres, die in volgende jaren bekendstaat als de State of the Union, wordt doorgaans gebruikt om vooruit te kijken. Hoe gaat deze nieuwe termijn eruitzien? Wat zijn de plannen? Maar in twee uur tijd – een lengterecord – kijkt Trump vooral terug.
‘Zes weken geleden verkondigde ik het gloren van de Amerikaanse Gouden Eeuw’, zegt de president. ‘Vanaf dat moment is er uitsluitend snel en genadeloos actie ondernomen.’
Eén voor één gaat Trump dinsdag zijn besluiten langs. Het is een lange lijst.
De president trok de VS terug uit het Klimaatakkoord van Parijs, de Mensenrechtenraad van de VN en de – aldus Trump – ‘corrupte WHO’ (Wereldgezondheidsorganisatie). Hij ontmantelde overheidsdiensten, ontsloeg tienduizenden ambtenaren, officieren en agenten. Trump beëindigde de milieumaatregelen van zijn voorganger Joe Biden. Doopte de Golf van Mexico om tot ‘Gulf of America’. Besloot per decreet dat de VS vanaf nu slechts twee geslachten erkennen, man en vrouw. Maakte Engels tot enige officiële taal van de VS. Onder zijn presidentschap eindigde het diversiteitsbeleid van de overheid, mogen ambtenaren niet langer thuiswerken en transgender personen niet meer kiezen met wie ze meesporten.
‘Ik herstel gezond verstand, veiligheid, optimisme en rijkdom door heel ons geweldige land’, aldus Trump. De Democraten schreeuwen. ‘Mensen hebben mij verkozen om een taak te verrichten, en dat doe ik.’
Sommige vrouwelijke Democraten gaan dinsdag rebels gekleed in zuurstokroze, bedoeld voor vrouwenrechten. Andere oppositieleden dragen Oekraïens geel-blauw. Zij protesteren tegen Trumps schoffering van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vrijdag, tijdens diens bezoek aan het Witte Huis, en het daaropvolgende besluit om de Amerikaanse wapensteun aan Oekraïne te staken.
Aan die kwestie maakt Trump weinig woorden vuil, maar hij voert de temperatuur ook niet verder op. De president zegt ‘een brief’ van Zelensky te hebben ontvangen – volgens Amerikaanse media bedoelt Trump een openbaar bericht op sociale media – waarin de Oekraïense president zijn dankbaarheid uitspreekt. ‘Dat waardeer ik’, aldus Trump.
Een nieuw akkoord tussen Oekraïne en de VS, waarover vooraf lustig werd gespeculeerd, kondigt de president dinsdag niet aan. De steunstop blijft behouden. Maar voor Zelenksy zit de deur, klaarblijkelijk, ook niet helemaal dicht.
Trump zegt dinsdag ‘tegelijk’ gesprekken te voeren met Rusland. ‘Ik heb sterke signalen ontvangen dat zij klaar zijn voor vrede. Zou dat niet mooi zijn? Zou dat niet mooi zijn?’
Naar andere landen betoont Trump zich minder vredesgezind. De president herhaalt twee oude dreigementen, die bondgenoten de stuipen op het lijf jagen. Opnieuw zegt Trump het Panamakanaal te willen ‘terugnemen’, dat volgens hem ‘door en voor Amerikanen’ is gegraven: ‘Wij gaven het aan Panama, en nu nemen we het terug.’
Ook heeft Trump zijn zinnen nog altijd gezet op Groenland. ‘Ik denk dat we het gaan krijgen’, zegt de president onheilspellend. ‘Op de ene of andere manier.’
Zijn handelsoorlog tegen Mexico en Canada komt voorbij. Uren voor deze toespraak liet Trump importheffingen ingaan tegen beide buurlanden. Dat maakt de toespraak van deze speech, waarin Trump pocht met de economie, tevens enigszins ongemakkelijk. De importtarieven deden de aandelenbeurzen dalen tot het niveau van vóór Trumps inauguratie.
Binnen Trumps partij vormt de handelsoorlog een grote splijtzwam. Republikeinen zijn verdeeldheid over de wijsheid en risico’s van importtarieven, sommigen voelen zich ronduit bezorgd. Maar daar is dinsdag niets van te merken. Terwijl Democraten boeroepen, zetten Trumps partijgenoten voor hem een staande ovatie in. ‘Heffingen’, lacht Trump. ‘Een mooi woord, of niet soms?’
Regelmatig wendt Trump zich dinsdag expliciet tot de tegenpartij. De Democraten nemen in deze zaal in het Capitool haast evenveel ruimte innemen als zijn eigen partijgenoten. Nooit eerder in de moderne geschiedenis kenden de Verenigde Staten zo’n gelijke verdeling in het Congres. En nooit eerder stonden beide partijen ideologisch zover uit elkaar als nu.
‘Deze mensen hier zullen nooit staan, en zullen zeker nooit klappen voor onze astronomische prestaties’, zegt Trump, wijzend naar zijn rechterflank, waar de linkse vertegenwoordigers hebben plaatsgenomen. Daarin krijgt hij gelijk. ‘Democraten die hier voor me zitten, waarom doen jullie niet mee, voor deze ene avond, en vieren jullie met ons al deze ongelofelijke overwinningen voor Amerika?’
Maar tegen die tijd hebben een hoop van hen, onder wie prominenten als Bernie Sanders, Ilhan Omar en Jamie Raskin, de zaal al lang en breed verlaten. Vrijwillig ditmaal. ‘Er is een grens aan hoeveel bullshit je kunt tolereren’, aldus het jonge Congreslid Sydney Kamlager-Dove.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant