Tijdens zijn eerste toespraak voor het Congres pochte Donald Trump dinsdag met zijn radicale omvorming van de Amerikaanse overheid. Hij kon rekenen op luid protest van Democraten. Voor hen voelen deze eerste 43 dagen als een jaar.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Met de gouden handgreep van zijn wandelstok wijst Al Green naar de kansel. ‘U heeft geen mandaat!’ schreeuwt de Democraat. Op het podium poogt president Donald Trump, pas minuten aan het woord, zijn verhaal voort te zetten. Het is zinloos. Green blijft schreeuwen, en de president gebaart met zijn duim: eruit. Geflankeerd door ordebewakers, steunend op zijn stok, schuifelt het Congreslid naar buiten.
Dinsdagavond, tijdens Trumps eerste voordracht van zijn tweede termijn, klinkt in het Amerikaanse Congres iets haast uit Washington leek verdwenen: luide oppositie. Democraten joelen, roepen ‘Leugens!’ en ‘Onwaar!’, wapperen met veelkleurige protestbordjes. Sommigen verlaten de zaal voortijdig – eentje onder dwang.
Maar wat vooral opvalt: hoevéél zij al hebben om tegen te protesteren. Sinds zijn inauguratie nam Trump een ongeëvenaarde hoeveelheid besluiten die de Verenigde Staten, nu al, fundamenteel hebben veranderd. Het waren pas 43 dagen, die voor Democraten zullen voelen als een jaar. En dit is het moment voor Trump om daar voor hun ogen mee te pochen.
‘We zijn pas net begonnen’, zegt de president, als Green eenmaal de Congreszaal is uitgewerkt. Ditmaal overstemmen de juichende Republikeinen het verzet weer met gemak.
Deze eerste toespraak voor het Congres, die in volgende jaren bekendstaat als de State of the Union, wordt doorgaans gebruikt om vooruit te kijken. Hoe gaat deze nieuwe termijn eruitzien? Wat zijn de plannen? Maar in twee uur tijd – een lengterecord – kijkt Trump vooral terug. ‘Zes weken geleden verkondigde ik het gloren van de Amerikaanse Gouden Eeuw’, zegt de president. ‘Vanaf dat moment is er uitsluitend snel en genadeloos actie ondernomen.’
Eén voor één gaat Trump dinsdag zijn besluiten langs. Het is een lange lijst.
De president beëindigde talloze milieumaatregelen van zijn voorganger Joe Biden. Hij trok de VS terug uit het Klimaatakkoord van Parijs, de mensenrechtenraad van de VS en de – aldus Trump – ‘corrupte WHO’ (Wereldgezondheidsorganisatie). Hij doopte de Golf van Mexico om tot ‘Gulf of America’. Besloot per decreet dat de VS vanaf nu slechts twee geslachten erkennen: man en vrouw. Maakte Engels tot enige officiële taal van de VS. Onder Trump is het diversiteitsbeleid van de overheid voorbij, mogen transgender personen niet meer kiezen met wie ze meesporten en ambtenaren niet langer thuiswerken.
‘Ik herstel gezond verstand, veiligheid, optimisme en rijkdom door heel ons geweldige land’, aldus de president. Democraten schreeuwen. ‘Mensen hebben me verkozen om een taak te verrichten, en dat doe ik.’
Sommige vrouwelijke Democraten gaan dinsdag rebels gekleed in zuurstokroze. Anderen dragen Oekraïens geel-blauw. Zij protesteren tegen Trumps schoffering van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, vrijdag tijdens diens bezoek, en het daaropvolgende besluit om de Amerikaanse wapensteun aan Oekraïne te staken.
Trump maakt aan de kwestie weinig woorden vuil, maar voert de temperatuur ook niet verder op. Trump zegt ‘een brief’ van Zelensky te hebben ontvangen – volgens Amerikaanse media doelt hij op een openbaar sociale-mediabericht – waarin de Oekraïense president zijn dankbaarheid uitspreekt. ‘Dat waardeer ik’, aldus Trump.
De deur tot een akkoord zit klaarblijkelijk niet dicht. Maar tegelijk blijft de steunstop voorlopig behouden. De president zegt ‘tegelijk’ gesprekken te voeren met Rusland. ‘Ik heb sterke signalen ontvangen dat zij klaar zijn voor vrede. Zou dat niet mooi zijn? Zou dat niet mooi zijn?’
Naar andere landen betoont Trump zich minder vredelievendheid. De president herhaalt twee oude dreigementen. Trump zegt opnieuw het Panamakanaal te willen ‘terugnemen’, dat volgens hem ‘door en voor Amerikanen’ is gegraven: ‘Wij gaven het aan Panama, en nu nemen we het terug.’ Ook heeft Trump zijn zinnen nog altijd op Groenland. ‘Ik denk dat we het gaan krijgen, op de ene of andere manier.’
Regelmatig wendt Trump zich dinsdag expliciet tot de Democraten, die in de zaal in het Capitool haast evenveel ruimte innemen als zijn eigen partijgenoten. Nooit eerder in de moderne geschiedenis hadden de Verenigde Staten zo’n gelijk verdeeld Congres.
‘Deze mensen hier zullen nooit staan, en zullen zeker nooit klappen voor deze astronomische prestaties’, zegt Trump, wijzend naar zijn rechterkant. ‘Democraten die hier voor me zitten, waarom doen jullie niet mee, voor deze ene avond, en vieren jullie met ons al deze ongelofelijke overwinningen voor Amerika.’
Voor zijn toespraak voorbij is, hebben ook Democraten als Bernie Sanders, Pramila Jayapal, Ilhan Omar en Jamie Raskin de zaal verlaten. Vrijwillig ditmaal.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant