Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
‘Nu aan tafel komen!’, ‘Hou daar eens mee op!’, ‘Waarom luister je nooit?’ Als ouder voel je je soms net een briesende politieagent omdat je steeds het gedrag van je kind moet corrigeren. Hoe kun je minder reactief opvoeden?
‘We zijn het slechtst in opvoeden als we in de reactieve modus zitten’, schrijft Hunter Clarke-Fields in het boek Papa, mama, RELAX. De kracht van bewust ouderschap. Vaak gebeurt dit in stressvolle situaties. ‘Als de stressrespons de rationele en empathische delen van onze hersenen omzeilt, komen er onhandige bevelen, bedreigingen en geschreeuw uit onze mond.’
Reactief opvoeden betekent dat ouders vooral reageren op het gedrag van hun kind als het iets doet wat ze níet willen. ‘Bij alle ouders komt dit voor, maar als het een patroon is, dan leidt het tot veel negatieve interacties en wordt het er niet gezelliger op’, zegt Anne-Marie Stevens, die als pedagogisch specialist scholen en ouders helpt bij de omgang met ongewenst gedrag van kinderen. ‘Onbewust leren kinderen dat ze aandacht krijgen als ze iets doen wat niet mag.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Hoe komt het dat ouders reactief opvoeden? ‘Vermoeidheid en stress spelen een belangrijke rol’, zegt Stevens. ‘Goed opvoeden is niet iets wat je er eventjes bij doet. Het vraagt tijd en energie. Pas dan kun je met aandacht naar een situatie kijken om te zien wat wijsheid is en wat een kind nodig heeft.’
In opvoedland noemen ze dat laatste bewust of aandachtig ouderschap. ‘Het is een misverstand dat het bij aandachtig ouderschap gaat over hoeveel leuke dingen je als gezin in het weekend onderneemt’, zegt Stevens. ‘Het draait erom hoe je reageert op die momenten dat je kind lastig gedrag laat zien.’
Laten we een typisch ‘moeilijk’ moment nemen: het avondritueel. Ouders komen vermoeid thuis na hun werk. Ze koken en roepen hun kinderen als het eten klaar is, maar het nageslacht blijft lekker op de bank hangen. Vanwege het korte lontje is de kans groot dat vader of moeder uit de slof schiet.
‘Proactief opvoeden zou betekenen dat je weet dat je kinderen het moeilijk vinden om de iPad weg te leggen’, zegt Stevens. ‘Je bereidt ze voor en kondigt aan dat jullie over vijf minuten gaan eten. Je blèrt niet vanuit de keuken, maar loopt erheen als het zover is. Vervolgens zeg je: ‘Ik wil dat je over vijf tellen de iPad weglegt, anders doe ik het’.’
Heldere regels en afspraken voorkomen dat ouders steeds de politieagent moeten uithangen. ‘Maak hierin scherpe keuzes: welk gedrag vind je het pittigst of levert de meeste strijd op?’ adviseert Stevens. Bij het avondeten kan zo’n afspraak zijn: als de ouders roepen, zitten de kinderen binnen drie minuten aan tafel. ‘Vervolgens ga je oefenen. Positieve aandacht helpt, dus geef complimenten als het goed gaat.’
Ouders kunnen niet eindeloos blijven waarschuwen en mopperen als er niet wordt geluisterd. ‘Regels vragen om handhaving. En dus moeten er consequenties zijn als ze worden gebroken’, zegt Stevens. Wat dat betekent, verschilt per gezin. ‘Dat kan minder schermtijd zijn of een verhaaltje minder voorlezen. Die duidelijkheid geeft veiligheid.’
Wat te doen als ouders tóch in de rol van politieagent vervallen? ‘Stop met reageren zodra je merkt dat je aan het preken bent en allerlei loze dreigementen maakt. Tel tot tien. Adem diep in en uit om je stresssysteem te kalmeren. Probeer uit te zoomen en vraag jezelf af: wat heb ik nu nodig en wat heeft mijn kind nodig?’ Pas dan geef je een reactie. Wedden dat het daadkrachtiger én minder chagrijnig klinkt?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant