Europese landen zijn koortsachtig bezig met een eigen vredesplan voor Oekraïne, inclusief de eventuele inzet van een afschrikkingsmacht. Maar zonder de VS gaat dat niet lukken, benadrukt de Britse ambassadeur Joanna Roper. ‘We hebben Amerikaanse veiligheidsgaranties nodig om dit te kunnen laten werken.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Uw premier, Keir Starmer, zegt dat we op een kruispunt in de geschiedenis staan. Dit weekend bespraken het VK, Frankrijk, Oekraïne en een aantal andere Europese landen hoe ze met een plan kunnen komen om het vechten te stoppen. Wat zijn de contouren van dat vredesplan?
‘Het is zeker een keerpunt in de geschiedenis van de Europese veiligheid. De bijeenkomst dit weekend in Londen is onderdeel van het samenbrengen van partners om te proberen een blijvende, duurzame vrede voor Oekraïne te bereiken. Daaraan moet iedereen bijdragen. Wat de contouren van dat plan betreft: we zitten nog heel vroeg in het proces. Het gesprek is begonnen, maar er zal tijd nodig zijn om tot zo’n plan te komen. Oekraïne zal centraal staan, met als fundament veiligheidsgaranties. En dan moeten we kijken hoe je dat plan kunt uitvoeren.’
President Zelensky vindt dat een Europees plan minimumeisen moet vaststellen voor een akkoord. Is dat onderdeel van de diplomatieke besprekingen?
‘Ik kan me voorstellen dat Oekraïne heel geïnteresseerd is in hoe dit plan eruit moet gaan zien, dat zijn we allemaal. Het is vroeg dag, maar het is van fundamenteel belang dat Oekraïense belangen centraal staan.’
In Washington lijkt de druk te worden opgevoerd op Zelensky om te vertrekken als voorwaarde om nog verder zaken te kunnen doen met Oekraïne.
‘Weet u, we hebben Amerikaanse veiligheidsgaranties nodig om dit te kunnen laten werken. We moeten alle kanalen openhouden. Ik denk dat president Zelensky het heel duidelijk heeft gemaakt, vandaag weer, dat hij het zeer op prijs stelt dat de VS Oekraïne zo hebben geholpen de afgelopen drie jaar. Dat is een goede, positieve stap voorwaarts.’
Een van de pilaren van het vredesplan moet een Europese afschrikkingsmacht worden. Maar Rusland verwerpt zo’n macht categorisch. Dus is dit een abstract idee of wordt de militaire macht ontplooid zonder Russische instemming?
‘Dit zijn allemaal onderdelen van het plan dat nu wordt voorbereid. Waar het zondag in London om ging, was het veiligstellen van toezeggingen , de erkenning dat we allemaal moeten samenwerken. Het gaat over een project met vele facetten die uiteindelijk allemaal in elkaar moeten passen.’
Weinig Europese landen zullen bereid zijn militairen te sturen naar Oekraïne als de VS geen garanties geven of militaire ondersteuning. Daardoor heeft president Trump ook bij de verwezenlijking van die Europese ambities de troeven in handen.
‘De Europese ambities zijn echt gegroeid de afgelopen tijd. Landen erkennen dat ze hun defensie-uitgaven moeten verhogen. Wij verhogen die uitgaven naar 2,5 procent van het bruto binnenlands product, met de bedoeling daarna naar 3 procent te gaan. We hebben het moeilijke besluit genomen om een deel van budget voor ontwikkelingshulp daarvoor te gebruiken. Andere landen voeren nu hun eigen binnenlandse discussie daarover.’
In veel media wordt gesproken over een ‘Europees vredesplan’, dat klinkt als een plan dat concurreert met Trumps plannen.
‘Het moet een blijvend, duurzaam vredesplan zijn voor Oekraïne, waarin de Europeanen en in bredere zin de Navo een sleutelrol spelen.’
En dat plan moet uiteindelijk door Trump worden overgenomen, is de hoop?
‘Ja, die gesprekken met de VS zullen we zeker ook moeten voeren.’
Maar waarom zou president Poetin ooit akkoord gaan met een ‘strenger’ Europees plan als hij zijn eigen vredesplan kan onderhandelen met Trump?
‘Ja, en daarom moet het uiteindelijk één, gezamenlijk plan zijn.’
Premier Starmers bezoek aan Trump gold als een succes, onder meer omdat uw land wellicht ontsnapt aan een handelsoorlog. Is het niet ironisch dat terwijl Starmer nu juist een ‘herstart’ zoekt met de EU, hij in Washington profiteert van de voordelen die Brexit hem biedt?
(Lacht.) ‘Nou, u heeft gelijk dat het een heel positief bezoek was. Maar ja, dat is allemaal onderdeel van de hele brede relatie die we hebben met de VS. En die sterke handelsband, daar kunnen we tevreden over zijn.’
Deze week wordt er in EU-verband gesproken over het vinden van honderden miljarden euro’s waarmee de Europese defensie versterkt moet worden. Daar zit uw land dan niet bij.
‘Landen als Noorwegen, het VK en andere niet-EU-landen kunnen hier echt heel veel aan bijdragen. Natuurlijk zouden we graag zien dat het VK nauw betrokken wordt bij het uitrollen van plannen om de Europese defensie te versterken, bij een industriële strategie en bij afspraken over materieelverwerving. Dat de binnen de Navo gestelde behoeften als uitgangspunt dienen, zal die gemeenschappelijke verwerving ook bevorderen. Op dit cruciale moment in onze geschiedenis moeten we op defensiegebied, bij de verwerving en bij de inzet, samenwerken.
Terug dan naar het ‘kruispunt in de geschiedenis’. De Britse inspanningen zijn honderd procent gericht op samenwerking met de VS. Maar wat als dat nu toch niet lukt? Blijven Europese landen dan Oekraïne verdedigen?
‘Ik denk dat het geen ‘of-of’-keuze is, we moeten zowel met de Amerikanen als de Europeanen werken om te zorgen dat het vredesplan duurzaam en blijvend wordt, dat een soeverein Oekraïne centraal staat en dat we met de VS samenwerken om de vrede te garanderen.’
Er is geen plan-B, voor als de Amerikaanse steun nu al wegvalt?
‘We moeten zorgen dat we een hele sterke relatie hebben en dat iedereen samenwerkt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant