Slepende vermoeidheid na corona blijkt tegenwoordig minder langdurig en ook minder vaak voor te komen dan tijdens eerdere coronagolven. Sinds de omikronvariant rondgaat, is er in de statistieken vier maanden na een infectie geen aanwijzing meer voor verhoogde vermoeidheid.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat doet niets af aan de situatie van individuele patiënten met langdurig postcovidsyndroom, beklemtonen de onderzoekers van het RIVM en de Universiteit Utrecht, die de nieuwe cijfers vandaag publiceren in vakblad Nature Communications.
Zo zeggen de cijfers niets over andere symptomen dan vermoeidheid, of over mensen die corona kregen tijdens de eerste ziektegolven, in 2020 en 2021, en die sindsdien postcovid hebben.
‘Niemand kan op basis van onze cijfers zeggen: je kunt het niet hebben’, zegt RIVM-epidemioloog Kees van den Wijngaard desgevraagd. ‘Toch vinden we het belangrijk om dit naar buiten te brengen. Het risico op langdurige vermoeidheid na een corona-infectie is op bevolkingsniveau minder ernstig dan aan het begin van de pandemie. Dat is enigszins geruststellend.’
Een infectie met de omikronvariant van corona veroorzaakt weliswaar tijdelijk meer vermoeidheidsklachten – vijf punten extra op een vermoeidheidsscore van 48 – maar al na vier maanden is die verhoging verdwenen. Het aantal mensen met ernstige vermoeidheid is na drie maanden weer bijna terug op het oude niveau.
Dat is nog altijd bijna één op de vijf mensen. Wat sommige andere studies onderschatten, is dat er in een bevolking altijd veel mensen zijn die ernstige vermoeidheid hebben, ook als er géén corona rondgaat.
Daarom volgde het RIVM bijna 23 duizend Nederlanders vóór, tijdens en na corona. Tijdens infectie met de omikronvariant steeg het aantal mensen dat zich volgens een gestandaardiseerde vragenlijst ‘ernstig vermoeid’ voelt van 18,5 procent naar 22,5 procent.
Na drie maanden is dat aantal weer gezakt naar 18,9 procent. Op de vermoeidheidsschaal van 48 punten, scoren de patiënten gemiddeld dan nog maar een half puntje hoger dan vóór de infectie.
Bij de deltavariant van het coronavirus, die rondging in 2021, lagen die cijfers minder gunstig. De ruim duizend door het RIVM gevolgde mensen die een infectie met de deltavariant opliepen, scoorden na negen maanden nog steeds gemiddeld een paar punten hoger op de vermoeidheidsscore.
De bevindingen van het RIVM sluiten aan bij ander onderzoek, constateert hoogleraar interne geneeskunde Joost Wiersinga (Amsterdam UMC), zelf geen medeauteur, na inzage in de studie. ‘We kennen soortgelijke data al uit het buitenland, bijvoorbeeld Groot-Brittannië.’
Ook Wiersinga wijst erop dat de totalen weinig zeggen over afzonderlijke patiënten. ‘De kans op postcovid is bij omikron misschien kleiner dan bij delta, maar het aantal mensen dat omikron heeft gekregen, lijkt wel weer veel groter te zijn.’
Waarom corona tegenwoordig minder langdurige klachten geeft, is lastig te zeggen, vertelt Van den Wijngaard. De meest gehoorde verklaring is dat nagenoeg iedereen onderhand wel met het virus in aanraking is gekomen, hetzij door vaccinatie, hetzij door corona zelf te krijgen. Daardoor zouden mensen meer gewend zijn aan het virus.
Saillant is dat het voor de ernst van langdurige vermoeidheidsklachten niet meer blijkt uit te maken of iemand al dan niet een coronaprik kreeg. Sommige eerdere onderzoeken opperden dat gevaccineerde en geboosterde mensen minder risico lopen op postcovidklachten. Maar voor zover het vermoeidheid betreft, blijkt daar in elk geval niets van, volgens de Nederlandse cijfers.
Dat is overigens geen reden om dus maar niet te vaccineren, benadrukt Van den Wijngaard. ‘Vaccinatie kan ernstige covid, maar ook besmettingen voorkomen. En als je niet geïnfecteerd raakt, kun je ook geen postcovidklachten krijgen’, redeneert hij.
Overigens is corona niet de enige infectieziekte die tot langdurige klachten kan leiden. De bekendste zijn de ziekte van Pfeiffer en de ziekte van Lyme, maar ook na gewone griep kan de patiënt blijven zitten met langdurige klachten zoals vermoeidheid en concentratiestoornissen. Interessant om uit te pluizen hoe de klachten na corona ‘zich verhouden tot andere infectieziekten, zoals influenza’, vindt Wiersinga.
Hoeveel Nederlanders er precies postcovid hebben, is niet duidelijk. Bij patiëntenportaal C-support melden zich maandelijks tussen de twee- en de vierhonderd mensen aan. En volgens een andere, vorig jaar gepubliceerde analyse van het Netwerk Gezondheidsonderzoek bij Rampen krijgt grofweg 3 procent van alle volwassenen en 5 procent van alle jongeren na een infectie aanhoudende klachten.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant