De Japanse thee matcha is de laatste jaren wereldwijd zo populair geworden dat het land de vraag niet meer kan volgen en tekorten dreigen. Wat maakt het groene drankje zo bijzonder? ‘Het lijkt écht heel gezond, vol antioxidanten.’
Hoewel sluitingstijd in zicht komt, is het spitsuur voor Chun, een lunchzaakje aan de Berenstraat in hartje Amsterdam. Alle tafeltjes binnen zijn bezet, voor de deur staat een rij. Het is nog maar de helft: op de brug over de Keizersgracht, staan nog meer klanten, om te voorkomen dat ze in de weg staan van andere winkels. Een portier, uitgerust met walkie-talkie, stuurt als een verkeersregelaar het komen en gaan van bezoekers.
Zoals vele anderen in de rij, komen Louise (15) en haar moeder Jacky (54) maar voor één ding: matcha. Louise is verzot op de Japanse, groene thee die gemaakt wordt van tot fijn poeder vermalen theebladeren. ‘Ik ontdekte het drankje een tijdje geleden op TikTok’, zegt Louise, die sindsdien meerdere matcha’s per week drinkt, meestal na schooltijd, op weg naar huis. ‘De helft van haar zakgeld gaat eraan op’, zegt haar moeder, wat Louise meteen betwist. ‘Een deel, maar zeker niet de helft!’
Het aantal plaatsen in Nederland zoals Chun, waar je terechtkunt voor een Matcha Frappe of een Matcha Cake, is de laatste jaren fors gegroeid. Wie erop let, ziet het groene drankje of snacks op basis van matcha overal in het straatbeeld verschijnen. De Japanse thee is echter niet goedkoop. Een matcha latte, de variant met melk, kost op de meeste plaatsen snel 6 euro of meer.
Het drankje is de laatste jaren internationaal zó populair geworden, dat de theeboeren in Japan de vraag niet meer kunnen bijbenen. In 2024 bereikte Japans exportwaarde van groene thee, waaronder matcha, een piek van 244 miljoen dollar; 25 procent hoger dan het jaar daarvoor, volgens cijfers van het Japanse ministerie van landbouw, bosbouw en visserij. De matcha-mania stuit echter op een grens. Het tijdsintensieve teeltproces en een daling van het aantal theeboeren in Japan, zetten een rem op de productie – met lege rekken tot gevolg.
De groene thee is voornamelijk populair onder millennials en leden van generaties G en Z, die de drank ontdekken op sociale media. Een snelle rondvraag in de rij voor de deur bij Chun leert dat alle matcha-fans één ding gemeenschappelijk hebben. Ze ontdekten het drankje, en ook vaak het adres in de Berenstraat in Amsterdam, op TikTok. De lunchzaak is niet enkel bekend om de matcha, ook de broodjes zijn er waanzinnig populair.
Op TikTok kijken honderdduizend mensen naar de Nederlandse influencer Monica Geuze die haar tanden zet in een matchawrap, gevuld met crème brûlée. Ook andere influencers springen op de matchahype. Emma Chamberlain bijvoorbeeld, een Amerikaanse internetter met meer dan twaalf miljoen abonnees op YouTube. Zij maakt niet alleen video’s over matcha maar verkoopt de Japanse thee ook zelf op de website van haar bedrijf, Chamberlain Coffee.
Een andere aantrekkingsfactor die regelmatig opduikt, is het idee dat de drank bijzonder gezond zou zijn. ‘Ik heb mij er onlangs in verdiept, en het lijkt écht heel gezond te zijn. Een pure, groene thee vol antioxidanten’, zegt Jacky, die zelf geen fan is van de bittere, aardse smaak van het drankje in tegenstelling tot haar dochter. Ondanks verhalen die online circuleren over de krachten van de groene thee, bijvoorbeeld dat die beschermt tegen kanker, is er geen wetenschappelijk bewijs dat die gezonder is dan gewone thee.
Op de stoep, voor de deur bij Chun, staan Bastiaan Keeris (24), Déan Selim (22) en Hannah van Veen (23), alle drie met een groene matcha in de hand. De vrienden, die meerdere matcha’s per week drinken, besloten de lange rij over te slaan en kochten de thee bij de koffiebar ernaast. ‘Ik ben zó klaar met koffie, en matcha is een goede vervanger’, vertelt Keeris. ‘Ik heb minder snel een opgeblazen gevoel en minder pieken en dalen dan bij de cafeïne in koffie’, zegt hij.
Hoewel in andere landen als China, Zuid-Korea en de Verenigde Staten de interesse groeit in de productie van matcha, wordt vrijwel alle matcha vandaag nog steeds geteeld in Japan. De groene thee wordt gebruikelijk geserveerd op traditionele theeceremonies, hoewel het gebruik in eigen land de laatste jaren is achteruitgegaan. In tegenstelling tot de wereldwijd stijgende vraag is de productie in Japan juist gedaald: het land produceerde in 2008 bijna 30 procent meer matcha dan nu, volgens cijfers van de Japanse overheid.
Die trend heeft meerdere oorzaken. Het groene matchapoeder wordt gemaakt van jonge blaadjes die geteeld worden in de schaduw, waardoor ze veel chlorofyl aanmaken, de stof die de plant zijn opvallende, groene kleur geeft. Omdat het telen een tijdsintensief proces is en de blaadjes maar één keer per jaar geplukt kunnen worden, kan Japan de productie moeilijk snel opschalen. Als gevolg van de vergrijzing in Japan zijn er ook steeds minder boeren. In 2000 waren er nog 53 duizend theeboeren in het land, vandaag slechts 12 duizend, volgens de overheid.
Vanwege het tekort beslisten grote handelaars als Ippodo Tea en Marukyu Koyamaen Co. de verkoop te limiteren om aan vaste klanten als tempels of andere heiligdommen, die de thee gebruiken voor ceremonies, te kunnen blijven leveren. Voor nieuwe zaken wordt het steeds moeilijker om matcha te bemachtigen. ‘Er is een strijd aan de gang in het hele land tussen mensen die matchabladeren proberen bemachtigen’, zegt Chitose Nagao, eigenaar van een matcha-café in Kyoto, aan persbureau Bloomberg. ‘Ik denk niet dat de vraag naar matcha haar piek al heeft bereikt.’
‘Het klinkt stom, maar wij waren eigenlijk al vóór de hype’, vertelt Selim, die sinds enkele jaren fan is van de groene thee. ‘De volgende trend is er trouwens ook al: hojicha, een andere Japanse, bruine thee. Let maar op, die zie je binnenkort overal!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant