Het is adembenemend spannend in de wereld, en angstaanjagend. De pubers van nu zullen het aan hun kleinkinderen vertellen: ik was erbij. Ik zag het op tv, want mijn ouders keken toen nog tv. Ik niet, maar ik keek toch even op van mijn telefoon. Ik zag hoe het Westen uiteenviel en de leider van de vrije wereld overliep naar de vijand. Of misschien zag ik dat toen nog niet, maar zo zou het zijn.
Volodymyr Zelensky, vertelt opa, de president van een klein, westers land dat al drie jaar een bloedige oorlog uitvocht nadat troepen van dictator Vladimir Poetin bruut waren binnengevallen, werd tot op het bot vernederd door Amerika’s president Donald Trump. Zelensky dacht te komen praten over vrede, maar werd aangevallen, in een uitgelokte ruzie. Hem werd verweten een Derde Wereldoorlog te veroorzaken, nadat híj eerder de dictator was genoemd. Mark Rutte, de baas van de Navo (die had je toen nog), voorheen onze goedlachse premier en grote vriend van Zelensky, steunde hem niet. Die stuurde hem doodleuk terug naar zijn belagers, om het goed te maken.
Het ongeloof en de woede in kranten en op nieuwskanalen barstten los – we hadden toen nog een vrije pers, hè. Ja, echt. De kinderen knikken verveeld, maar ook een beetje jaloers: opa groeide op in een wereld waarin je mocht zeggen en schrijven wat je wilde.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Soms wordt er wereldgeschiedenis geschreven waar je bij staat. Ineens staan we op een kantelpunt. Dat gebeurde afgelopen vrijdag en in de maand ervoor. Het leren, begrijpen en analyseren van wat er gebeurt en waarom – precies waartoe onderwijs dient – zit plotseling in een snelkookpan. Hoe cynisch het mag klinken: onbetaalbaar lesmateriaal wordt aan de lopende band aangemaakt. Het vak geschiedenis, jarenlang verwaarloosd, blijkt nu toch een van de belangrijke schoolvakken te zijn.
Alles wordt anders. Zelfs een term als ‘democratie’, voorheen slaapverwekkend omdat iedereen ervóór was, is dubieus geworden. Degenen die ermee schermen verwoesten haar voor je ogen. In één maand tijd verandert de belangrijkste democratie ter wereld in een oligarchie, een kwaadaardig huwelijk tussen ego’s met geld en macht. Ambtenaren worden weggejaagd, boeken verboden, mensen ontslagen vanwege hun kleur, de pers wordt gemuilkorfd. Eigenaren van de kanalen waarmee wij onze meningen uiten, heulen met fascisten, stelen onze data, manipuleren ons door algoritmen en brengen quasi-grappend de Hitlergroet.
En wij? Het regeerprogramma van ons kabinet heeft in de paragraaf onderwijs de mond vol van democratie. Bij burgerschap, een ‘basisvaardigheid’, staan de ‘kernwaarden van de democratische rechtsstaat, vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit’ voorop. Er worden stappen gezet om ‘onwenselijke en excessieve elementen als anti-democratisch en anti-rechtsstatelijk onderwijs verder in te perken’. Mooi hoor. Maar ook: onderwijsmethoden moeten ‘politiek neutraal’ zijn.
Wat is ‘politiek neutraal’ zonder gedeelde werkelijkheid? Nu de ondemocratische PVV de grootste partij en coalitiepartner is en hun leider Geert Wilders een groot fan van overloper en leugenaar Trump? Nu we een minister hebben die beweert dat Zelensky niet democratisch is gekozen daarna gewoon mag blijven?
Er zit voorlopig niks anders op: breng kinderen alles bij wat ze nodig hebben in een leugenachtige, gekmakende wereld. Praat geen angst aan voor een wereldoorlog, maar bewapen hen met kennis. Waarom werd de Navo opgericht? Liep er eerder een bondgenoot over? Hoe herken je fascisme? Wat is een oligarchie? Wat gebeurt er als we Oekraïne niet verdedigen? Kan Europa op eigen benen staan? Laat leerlingen daarover lezen, schrijven en praten. Bespreek dagelijks het nieuws, lees samen kranten. Bestrijd machteloosheid en apathie. De toekomst is aan hen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns