De Europese leiders kwamen zondag samen in Londen voor een speciale ‘Oekraïne-top’. Een cadeautje voor de Britse leider Keir Starmer, die zich kon opwerpen als bruggenbouwer tussen de EU en de Verenigde Staten. Correspondent Patrick van IJzendoorn beschouwt het afgelopen weekend.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Patrick, premier Keir Starmer stelde zich dit weekend op als leider en aanvoerder van de Europese ‘alliantie’ voor Oekraïne. Wil Londen zo gezien worden, de komende tijd?
‘Starmer heeft zich voorgenomen om een brug te slaan tussen Europa en de VS. Dat sluit aan bij de Britse positie van oudsher, zowel politiek als geografisch. Voor Starmer persoonlijk is het bovendien een uitstekende gelegenheid om zich, ruim een half jaar na zijn aantreden, te profileren als staatsman. Dat is voor een Britse premier belangrijk, zeker als het in eigen land niet geweldig gaat. En Starmers regering is niet erg op dreef.
‘Wel werden er gisteren weinig concrete zaken toegezegd. Het meest concrete waar Starmer mee kwam, is dat hij Britse militairen wil afvaardigen naar Oekraïne, als onderdeel van een Europese vredesmissie. Het is nog even de vraag hoe dat hier gaat vallen: het VK kampt met een leger dat door bezuinigingen is kaalgeslagen. Dus net als in de rest van Europa zal ook hier moeten worden gepraat over het versterken van defensie. Vandaag staat Starmer voor het eerst sinds zijn reis naar Amerika in het Lagerhuis en zal hij daar meer toelichting geven op de Britse plannen.’
Bij de afgelopen verkiezingen probeerde Labour stemmers van de Tories terug te winnen en negeerde daarom zo goed als het onderwerp ‘Europa’. Nu omarmt Starmer Europa juist compleet. Waarom?
‘Ik heb het idee dat in Nederland werd gedacht dat het VK na de Brexit op een of andere manier van het wereldtoneel zou verdwijnen. Vanaf het begin had het land juist het voornemen een actieve rol te blijven spelen. Dat Starmer nu de hoofdrol pakt in de Oekraïne-diplomatie, is niet nieuw. Na de inval van de Russen nam toenmalig premier Boris Johnson ook het voortouw: hij sprong op de bres voor Oekraïne. Dat kwam deels voort uit eigenbelang: Johnson hoopte zich te identificeren met Churchill, zijn voorbeeld. Het liet ook zien dat de Britten nog steeds een grote rol willen spelen in de wereld.’
Destijds was het een race: wie schudt Zelensky als eerste de hand, het VK of de EU? Dat is nu wezenlijk anders: er wordt samengewerkt.
‘Ik zat zondagavond met twee vrienden in de kroeg: eentje is fanatiek Remainer, de ander fanatiek Brexiteer. Allebei waren ze onder de indruk van Starmers optreden van afgelopen week. De opinie is momenteel dat hij een kans heeft gegrepen door de Europese leiders hier te ontvangen. Starmer heeft de beste week van zijn premierschap tot nu toe gehad, dat is duidelijk.’
Starmer heeft duidelijk gemaakt dat het VK onder hem niet terug de EU in gaat. Wel zet hij de deur open naar meer samenwerking op diplomatiek en economisch vlak. Hoe valt dat in het VK?
‘Meer dan de helft van de Britten zou blij zijn als het VK weer in de EU zou zitten, weten we uit peilingen. Maar als je de vervolgvraag stelt: hoe zie je dat voor je, als het VK terugkomt? Dan wordt het lastig. Een herintrede zal moeten gebeuren onder minder gunstige voorwaarden dan de Britten voorheen hadden. Als het VK al terugkeert, zal dat bovendien een project van de lange termijn zijn en zeker niet de komende jaren onder Labour gaan gebeuren.
‘De periode na de Brexit waren jaren van grote emoties: boosheid, irritatie en ongenoegen overheersten. Dat is nu voorbij en het aantreden van de Labour-regering heeft daar zeker bij geholpen. De EU ziet Labour als bondgenoot, want de partij was het overwegend niet eens met de Brexit.
‘Bij de recente verkiezingen werd het thema ‘Brexit’ vermeden door Labour: ze wilden geen oude wonden openhalen. Dat geeft ze nu de ruimte om toenadering te zoeken tot de EU. Want praten op een pragmatische manier met de EU, dat is altijd Starmers idee geweest. Brexiteers mopperen daar wel over; zij vinden dat het land wordt verraden door Starmer, maar dat zijn de politieke flanken.’
Zelensky werd door koning Charles ontvangen op buitenverblijf Sandringham House; dat is niet voor iedere gast weggelegd. Wat zegt dat over hoe het koninklijk huis naar hem kijkt?
‘Zelensky werd gevraagd om naar Norfolk te komen, naar het winterverblijf van de koning. Dat is intiemer dan Buckingham Palace. Er staat ook nog een bezoek van Trump op de rol, Starmer overhandigde hem daar vorige week in Washington een uitnodiging voor. Ik ben benieuwd hoe dat koninklijke bezoek van Zelensky daar nu is gevallen.
‘Zelensky heeft in ieder geval eerder de koningshand geschud dan Trump en dat is een gunst aan hem. Charles is wat dat betreft een diplomatieke troefkaart. Elizabeth heeft Trump weliswaar ook ontvangen en keek daar met gemengde gevoelens op terug. Charles is bereidwillig een politieke rol te spelen. Ik denk ook dat hij op een aantal terreinen op één lijn zit met Starmer en Labour: hij staat bekend als deels vrij progressief, bijvoorbeeld op het gebied van de multiculturele samenleving en het klimaat. Maar hij zal daarbij oppassen dat hij diplomatiek blijft, ook bij een bezoek van Trump.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant